Hội nghị lần thứ nhất Uỷ ban công tác liên hợp giữa các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh (Việt Nam) và tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) đã diễn ra tại TP Hạ Long từ ngày 15 đến ngày 17-5. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ láng giềng hữu nghị, hViEtDeVtRiCkợp tác giữa 3 tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam với tỉnh Quảng Tây nói riêng và quan hệ giữa hai quốc gia Việt Nam - Trung Quốc nói chung...
Cách đây gần 1 năm, ngày 6-8-2007, tại TP Nam Ninh, Quảng Tây (Trung Quốc), Đoàn đại biểu các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn và Cao Bằng đã cùng đoàn đại biểu Khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây ký kết thoả thuận thành lập Uỷ ban công tác liên hợp (UBCTLH) để tổ chức các phiên họp thường niên. Uỷ ban có chức năng thực hiện các thoả thuận tích cực triển khai các công việc dưới sự chỉ đạo của Uỷ ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam - Trung Quốc; quán triệt thực hiện cơ chế bàn bạc hợp tác ở vùng biên giới, tăng cường chỉ đạo vĩ mô đối với các cơ chế hiện có của hai bên, tập trung trên các lĩnh vực: Kinh tế, mậu dịch, đầu tư, du lịch, phân giới cắm mốc... nhằm thúc đẩy hơn nữa giao lưu và hợp tác giữa hai bên trên nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi và phương châm láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai.
Trên tinh thần đó, hội nghị lần thứ nhấtUBCTLH đã tập trung thảo luận các vấn đề còn tồn tại trong quá trình hợp tác, trên một số lĩnh vực cụ thể như: Thúc đẩy hợp tác trên lĩnh vực thương mại, du lịch và đầu tư. Thực hiện nội dung tiện lợi hoá thông quan, giao thông vận tải, tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn nữa để thu hút doanh nghiệp mỗi bên hợp tác với nhau, thúc đẩy hợp tác song phương trong khuôn khổ “hai hành lang, một vành đai kinh tế”. Tạo điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ phân giới cắm mốc, quyết tâm hoàn thành phân giới cắm mốc biên giới trên thực địa trong năm 2008 theo thoả thuận của lãnh đạo cao cấp hai bên. Các đại biểu trao đổi các biện pháp, tiếp tục duy trì trật tự, trị an và ổn định khu vực biên giới hai nước, tăng cường phối hợp đấu tranh chống các loại tội phạm qua biên giới, đồng thời hợp tác đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ tiếng Trung và tiếng Việt cho cán bộ quản lý Nhà nước của hai bên. Các tỉnh - khu hợp tác trong lĩnh vực xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, công nghiệp kỹ thuật... Thông qua hội nghị, các đại biểu đã trình bày các tham luận đánh giá một cách toàn diện những kết quả và các tồn tại trong quá trình triển khai thực hiện các cam kết song phương và đa phương của các tỉnh - khu đã ký kết. Đơn cử tronglĩnh vực thương mại, du lịch và đầu tư của 4 tỉnh - khu đã đạt được những kết quả khả quan như:Sau khi ký kết, các tỉnh phía Việt Nam đã triển khai công tác cải cách tổ chức bộ máy, nâng cao trình độ cán bộ, hiện đại hoá - ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành Hải quan, bổ sung trang thiết bị hiện đại như máy soi hàng hoá, cân điện tử, màn hình điện tử, kiốt điện tử... tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp nhận, tra cứu thông tin. Triển khai đồng bộ các biện pháp cải cách hành chính, tiện lợi hoá, công khai minh bạch trong lĩnh vực hải quan. Kim ngạch hai chiều qua các cửa khẩu của tỉnh Quảng Ninh năm 2007 đạt 6,65 tỷ USD, tăng gần 3 lần so với năm 2004. Hệ thống chợ biên giới thu hút 1.079 hộ kinh doanh người Trung Quốc đến buôn bán. Đến nay, tổng số dự án đầu tư của Trung Quốc tại Quảng Ninh là 56 dự án, tổng vốn đăng ký 352.350 ngàn USD, trong đó Quảng Tây có 13 dự án, tổng số vốn đầu tư 73.206 ngàn USD. Năm 2007, ngành Du lịch Quảng Ninh đón 3,6 triệu lượt khách, trong 1,5 triệu lượt khách quốc tế thì khách du lịch đến từ Trung Quốc đạt 332.000 lượt, chiếm 22% khách quốc tế. Tình hình hợp tác phát triển thương mại, dịch vụ của tỉnh Lạng Sơn với Quảng Tây cũng đạt được nhiều kết quả. Năm 2007, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 985 triệu USD, tăng 71,2% so với năm 2006. Trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt 270 triệu USD, kim ngạch nhập khẩu đạt 715 triệu USD. Nhằm cụ thể hoá chương trình hợp tác “hai hành lang, một vành đai kinh tế” được Chính phủ hai nước đề ra, tỉnh Lạng Sơn và Khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây đã chính thức ký Bản thoả thuận nguyên tắc về xây dựng Khu hợp tác kinh tế biên giới Đồng Đăng - Bằng Tường. Đến nay, hai bên đã trao đổi phương án tổng thể lần thứ 2 và đang chuẩn bị trình Chính phủ xem xét, phê duyệt. Tỉnh Cao Bằng cũng đã tham gia một số hoạt động xúc tiến kinh tế đối ngoại và cũng đã tiến hành ký kết thoả thuận khung hợp tác giữa UBND tỉnh Cao Bằng với chính quyền nhân dân TP Bách Sắc - Quảng Tây. Trong năm 2007, huyện biên giới Hạ Lang (Cao Bằng) với một số huyện biên giới của Quảng Tây đã ký kết hợp tác phát triển vùng nguyên liệu mía đường cung cấp cho Nhà máy đường của huyện Long Châu và Đại Tân (Quảng Tây)... Năm 2007, kim ngạch mậu dịch giữa Quảng Tây và Việt Nam đạt 2,38 tỷ USD, chiếm 15% tổng kim ngạch mậu dịch giữa Việt Nam và Trung Quốc. Ngày càng nhiều doanh nghiệp Quảng Tây sang Việt Nam hợp tác đầu tư. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, tính đến cuối năm 2007, Quảng Tây có 85 dự án đầu tư tại Việt Nam với kim ngạch đầu tư 74,2 triệu USD. Việt Nam có 19 dự án đầu tư tại Quảng Tây với kim ngạch đầu tư luỹ kế đạt 15,58 triệu USD.
Tuy nhiên, các đại biểu tham dự hội nghị cũng thống nhất cho rằng trong lĩnh vực hợp tác thương mại, du lịch và đầu tư còn hạn chế chưa tương xứng với điều kiện thuận lợi cũng như tiềm năng của hai bên. Vẫn còn một số vấn đề tồn tại đòi hỏi hai bên phải tích cực hợp tác và nỗ lực giảiquyết. Công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại, sản xuất buôn bán hàng giả, vi phạm bản quyền... mặc dù đã có sự phối hợp trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của hai bên nhưng vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp. Hai bên chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong trao đổi thông tin để giải quyết những vướng mắc ở khâu cửa khẩu, thời gian thông quan ngắn, không linh hoạtlàm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh buôn bán và xuất nhập khẩu qua biên giới. Việc tạm ngừng sử dụng giấy thông hành xuất nhập cảnh của phía Trung Quốc dẫn đến lượng khách du lịch đường bộ giảm mạnh. Sự phối hợp giải quyết các thủ tục xuất nhập cảnh cho người và xuất nhập khẩu hàng hoá qua cửa khẩu còn thiếu linh hoạt, chưa đồng bộ...
Tin tưởng rằng, tất cả thế mạnh cũng như hạn chế đã nói trên giữa 4 địa phương sẽ nhanh chóng tìm được các giải pháp thích hợp, cụ thể từ hội nghị lần thứ nhất này.
| “Hội nghị sẽ thúc đẩy sự hợp tác hữu nghị cùng có lợi giữa Quảng Tây và 3 tỉnh biên giới Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn nữa” “Việc đẩy mạnh hợp tác và chủ động triển khai thực hiện tích cực bản ghi nhớ trong hội nghị sẽ đem lại lợi ích thiết thực cho mỗi bên” “Những thoả thuận đã đạt được sẽ mở ra một không gian hợp tác rộng rãi giữa ba tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh - Việt Nam với Quảng Tây - Trung Quốc”
Thuỳ Linh (Thực hiện) |
Trong tháng 1-2008, Chính phủ Trung Quốc đã chính thức phê chuẩn thực hiện “Quy hoạch phát triển khu kinh tế Vịnh Bắc Bộ Quảng Tây”, đánh dấu việc khai thác xây dựng của khu kinh tế Vịnh Bắc Bộ Quảng Tây nângcấp lên chiến lược quốc gia. Với vị trí địa lý ưu việt, độc đáo, chức năng của Khu kinh tế này được định vị là khu hợp tác khu vực quốc tế, tức là chân đứng Vịnh Bắc Bộ, hướng tới Đông Nam á, nối liền phía Đông - Trung - Tây Trung Quốc. Khu kinh tế này sẽ phục vụ cho việc đại khai thác quy mô miền Tây, trở thành cửa ngõ và đầu mối mở cửa đối ngoại của miền Tây Trung Quốc, trở thành cơ sở lưu thông hàng hoá, cơ sở thương mại, cơ sở gia công chế tạo mang tính khu vực cũng như trung tâm trao đổi thông tin của Trung Quốc hướng tới các nước ASEAN, trở thành một cực mới phát triển ven biển của Trung Quốc. Việc thực hiện quy hoạch này sẽ mở ra cao trào mới cho Quảng Tây mở cửa khai phóng và tạo càng nhiều cơ hội, điều kiện tốt cho việc xây dựng “hai hành lang, một vành đai kinh tế”, mang lại cơ hội hiếm có cho hợp tác giữa Quảng Tây và 3 tỉnh biên giới của Việt Nam. Với bối cảnh này, chúng ta tổ chức hội nghị để bàn bạc công việc hợp tác cụ thể của các bên, hiệp thương kế hoạch hợp tác cùng có lợi, chắc chắn sẽ thúc đẩy sự hợp tác hữu nghị cùng có lợi giữa Quảng Tây và 3 tỉnh biên giới Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn nữa. 
Hội nghị lần thứ nhất của Uỷ ban công tác liên hợp có ý nghĩa rất quan trọng trong hợp tác giữa 3 tỉnh của Việt Nam với Quảng Tây (Trung Quốc). Trước khi thành lập Uỷ ban Công tác liên hợp, cả 3 tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh đều có cơ chế hợp tác riêng với Quảng Tây. Tuy nhiên, đây là những cơ chế đơn lẻ. Trong khi đó, quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia Việt Nam - Trung Quốc nói chung và quan hệ giữa 3 tỉnh với Quảng Tây ngày càng phát triển, đòi hỏi phải có sự xâu chuỗi giữa các mối quan hệ. Theo đánh giá của tôi, hội nghị đã đưa quan hệ giữa 3 tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh (Việt Nam) và Quảng Tây (Trung Quốc) lên một tầm cao mới, trong đó vẫn duy trì các cơ chế riêng nhưng có một cơ chế chung để xử lý các vấn đề chung như hợp tác kinh tế, quản lý biên giới, hợp tác đào tạo… trên toàn tuyến biên giới chứ không riêng từng tỉnh. Hội nghị này cũng đã thể hiện sinh động, cụ thể về tinh thần hữu nghị, hợp tác giữa hai bên theo đúng phương châm 16 chữ “láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai” và mối quan hệ4 tốt “láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt” mà hai Đảng, hai nước đã xây dựng. Sau hai ngày diễn ra, có thể khẳng định hội nghị đã thành công tốt đẹp, các bên đã ký kết được bản ghi nhớ, xây dựng được phương hướng hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, bản ghi nhớ đã có những mục rất cụ thể, làm căn cứ để các bên thực hiện từ đó nâng cao hiệu quả hợp tác. 
Trên cơ sở thoả thuận cấp cao hai nước Việt Nam - Trung Quốc và các thoả thuận song phương giữa các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh với Quảng Tây, hội nghị lần này đã tập trung vào thảo luận các nội dung, biện pháp cụ thể trong các lĩnh vực hợp tác. Đó là, thúc đẩy hợp tác trên lĩnh vực thương mại, du lịch và đầu tư; thực hiện nội dung tiện lợi hoá thông quan, giao thông vận tải, tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn để thu hút doanh nghiệp mỗi bên hợp tác với nhau; các biện pháp thúc đẩy hợp tác song phương trong khuôn khổ “hai hành lang, một vành đai kinh tế”. Đồng thời, hội nghị cũng bàn về việc tạo điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ phân giới, cắm mốc, trao đổi các biện pháp tiếp tục duy trì trật tự, trị an và ổn định ở khu vực biên giới hai nước, tăng cường phối hợp đấu tranh chống các loại tội phạm qua biên giới và triển khai Hiệp định quản lý biên giới ngay sau khi được lãnh đạo hai nước ký kết có hiệu lực. Bên cạnh đó, hội nghị cũng bàn về vấn đề hợp tác trong đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ tiếng Trung và tiếng Việt cho cán bộ quản lý hai bên; tăng cường giao lưu văn hoá, thể thao giữa 3 tỉnh phía Việt Nam và Quảng Tây - Trung Quốc. Tại hội nghị lần này, các bên cùng đề cập đến các vấn đề cả hai bên cùng quan tâm. Riêng Quảng Ninh đề nghị các thành viên Uỷ ban Công tác liên hợp tích cực ủng hộ và tham gia cuộc bầu chọn Vịnh Hạ Long và Quế Lâm vào top 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới, hợp tác trong việc xây dựng đường giao thông như đường cao tốc Hạ Long - Móng Cái; đẩy nhanh tiến độ hợp tác xây dựng cầu bắc qua sông Bắc Luân… Qua hai ngày làm việc tập trung, có hiệu quả, hội nghị đã đi đến ký kết bản ghi nhớ về những vấn đề cả hai bên cùng quan tâm. Tôi tin rằng, việc đẩy mạnh hợp tác trong thời gian tới theo tinh thần nội dung, chương trình hợp tác đã ký kết giữa các bên và chủ động triển khai thực hiện tích cực bản ghi nhớ trong hội nghị sẽ đem lại lợi ích thiết thực cho mỗi bên trong xu thế mà sự liên kết các vùng, miền, khu vực đang ngày càng chiếm ưu thế trên thế giới.
Trong thời gian qua, quan hệ hợp tác và giao lưu mọi mặt giữa tỉnh Cao Bằng - Việt Nam với các tỉnh, thành của Trung Quốc, đặc biệt là khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây thường xuyên được tăng cường. Lãnh đạo cấp cao hai tỉnh, khu đã có các cuộc tiếp xúc, gặp gỡ định kỳ và thoả thuận hợp tác trên các lĩnh vực: Khoa học công nghệ, phát triển cơ sở công nghiệp địa phương, phát triển kinh tế cửa khẩu và du lịch… Sự hợp tác ngày càng chặt chẽ này đã tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, du lịch, hoạt động phân giới, cắm mốc biên giới Việt - Trung, công tác quản lý biên giới… giữa hai bên. Mặc dù vậy, mối quan hệ hợp tác này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có của hai bên. Tôi cho rằng, phiên họp thứ nhất của Uỷ ban Công tác liên hợp chính là một trong những hoạt động triển khai thực hiện cơ chế hợp tác đã thoả thuận giữa lãnh đạo ba tỉnh với Khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây. Trong hội nghị, các bên đã cùng trao đổi và đưa ra các đề xuất hợp tác giữa hai bên trong thời gian tới, cùng bàn biện pháp thúc đẩy quan hệ hợp tác trên nhiều mặt để đạt hiệu quả thiết thực hơn trên cơ sở tình hữu nghị truyền thống tốt đẹp, phát huy kết quả đã đạt được, khai thác có hiệu quả các điều kiện thuận lợi giữa hai bên, đẩy nhanh tiến trình hội nhập khu mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN và việc thực hiện “hai hành lang, một vành đai kinh tế”. Chắc chắn, với những thoả thuận đã đạt được, hội nghị sẽ mở ra một không gian hợp tác rộng rãi giữa ba tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh - Việt Nam với Quảng Tây - Trung Quốc. 
Sự hợp tác giữa Lạng Sơn và Khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây đã có từ rất lâu và cả hai bên đã đạt được những thành tựu quan trọng trong các lĩnh vực như hợp tác phát triển kinh tế cửa khẩu, hợp tác đảm bảo an ninh trật tự khu vực biên giới… Đặc biệt, năm 2005 hai bên đã thoả thuận đưa lĩnh vực hợp tác kinh tế cửa khẩu biên giới giữa hai bên phát triển đi vào thực chất, hiệu quả hơn nữa. Cụ thể là tập trung xây dựng “Khu hợp tác kinh tế biên giới Đồng Đăng - Bằng Tường, Việt - Trung” có diện tích quy hoạch là 17 km2. Trong đó phía Lạng Sơn có Khu hợp tác kinh tế biên giới Đồng Đăng và phía Quảng Tây có Khu hợp tác kinh tế biên giới Bằng Tường. Trong quá trình quản lý vận hành Khu hợp tác kinh tế biên giới, Lạng Sơn xác định luôn tôn trọng nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi làm nền tảng, bổ sung thế mạnh cho nhau, ổn định lâu dài mô hình hợp tác “hai nước, một khu vực hợp tác, mậu dịch tự do, quản lý hoạt động khép kín”, xây dựng khu hợp tác trở thành nơi phát triển kinh tế năng động, nhanh và bền vững, đem lại hiệu quả thiết thực, có lợi cho cả hai bên. Và những thoả thuận quan trọng đạt được trong hội nghị này sẽ góp phần thúc đẩy sự hợp tác đó, thúc đẩy quá trình xây dựng Khu hợp tác kinh tế biên giới… 
