Hướng kích cầu hiệu quả

Theo phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, Quảng Ninh có 3 Khu kinh tế (KKT) cửa khẩu gồm: Móng Cái, Hoành Mô (Bình Liêu) và Bắc Phong Sinh (Hải Hà). Từ sau 1996, khi các khu kinh tế cửa khẩu đi vào hoạt động đã mang lại diện mạo mới cho các địa phương khu vực giáp biên. Cơ cấu kinh tế ở các khu vực này có sự chuyển dịch rõ rệt, tỷ trọng ngành nông - lâm - ngư nghiệp giảm mạnh, tỷ trọng ngành dịch vụ, công nghiệp, xây dựng tăng nhanh chóng.

Quốc lộ 18A đoạn Mông Dương - Móng Cái đang được nâng cấp.

Quốc lộ 18A đoạn Mông Dương - Móng Cái đang được nâng cấp. 

Đặc biệt việc giao lưu trao đổi và thông thương hàng hoá diễn ra hết sức sôi động, thu hút nhiều thành phần kinh tế trong và ngoài nước tham gia đầu tư vào KKT cửa khẩu. Sự phát triển nhanh, mạnh của các KKT cửa khẩu đã góp phần nâng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh hàng năm, thu hút một lượng lớn hàng hoá của các địa phương trong cả nước xuất khẩu qua đây sang Trung Quốc. Cơ cấu nguồn thu từ hoạt động thu thuế xuất nhập khẩu chiếm tỷ trọng cao trong tổng nguồn thu ngân sách Nhà nước hàng năm. Kinh tế phát triển đời sống của nhân dân khu vực giáp biên ngày càng có nhiều đổi mới, các khu vực biên giới trước đây là vùng sâu, vùng xa thì nay trở thành vùng kinh tế sôi động. Đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo. Ngoài 3 KKT cửa khẩu, hiện Quảng Ninh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt KKT Vân Đồn và Khu công nghiệp, dịch vụ, cảng biển Hải Hà. Tất cả các khu kinh tế này đều đang được xác định là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội không chỉ của riêng tỉnh Quảng Ninh mà còn là động lực của cả vùng Đông Bắc.

Mặc dù được đánh giá cao nhưng việc đầu tư hoàn thiện hạ tầng các KKT này những năm qua rất ít và giảm dần hàng năm, nhất là ở các khu kinh tế cửa khẩu. Số kinh phí hàng năm Trung ương bổ sung có mục tiêu cho Quảng Ninh hiện nay không theo một cơ chế nhất quán, chưa tương xứng với số thu từ KKT cửa khẩu nộp về ngân sách Trung ương. Cụ thể: năm 2004: 64 tỷ đồng, chiếm 22,8% số thu thuế xuất nhập khẩu (64/279,5 tỷ); năm 2005: 20 tỷ đồng, chiếm 7,5% (20/268,4 tỷ); năm 2006: 10 tỷ đồng, chiếm 2,9% (10/342,7 tỷ); năm 2007: 20 tỷ đồng, chiếm 2% (20/980 tỷ); năm 2008: 35 tỷ đồng, chiếm 2,3% (35/1.505 tỷ); tính trung bình thì mức hỗ trợ hàng năm là 4,4% số thu thuế xuất nhập khẩu (149/3.375,6 tỷ). Với tổng nguồn vốn hỗ trợ có mục tiêu trong 5 năm (2004-2008) từ ngân sách Trung ương 149 tỷ đồng là quá nhỏ so với nhu cầu đầu tư cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng cửa khẩu quốc tế, quốc gia. Hệ thống giao thông, cảng biển, điện, nước, thông tin liên lạc... hiện đã xuống cấp nghiêm trọng, không đáp ứng được nhu cầu của hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá cả vùng trọng điểm kinh tế phía Bắc và mở rộng giao lưu hợp tác phát triển các lĩnh vực thương mại, du lịch, dịch vụ trong việc khai thác lợi thế của các cửa khẩu khu vực biên giới.

Phương tiện vận chuyển hàng hoá trên sông Ka Long (Móng Cái).

Phương tiện vận chuyển hàng hoá trên sông Ka Long (Móng Cái).

Để đáp ứng yêu cầu hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá rất cần tập trung đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông, các điểm thông quan, cửa khẩu, xây dựng hệ thống kho bãi tập kết hàng hoá tại các cửa khẩu. Trước mắt cần đầu tư đường lên các KKT cửa khẩu vì các tuyến đường này đều đã ở tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Điển hình như: Quốc lộ 18C nối quốc lộ 18A từ Tiên Yên đến cửa khẩu Hoành Mô (Bình Liêu), hiện ở cấp thấp (cấp V miền núi, mặt đường đá dăm nhựa). Đây là tuyến đường giao thông quan trọng trong khu vực, có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hội các huyện Bình Liêu, Tiên Yên, phát triển thương mại qua cửa khẩu Hoành Mô. Thời gian qua lượng hàng hoá thông qua cửa khẩu Hoành Mô và lượng xe tải nặng, xe container gia tăng nhưng tuyến đường không đáp ứng được yêu cầu lưu thông. Trong cơn bão số 6 năm 2008 do đường bị lũ cuốn trôi, sạt lở nhiều đoạn đã làm gián đoạn giao thông lên cửa khẩu trong 3 ngày. Tuyến đường này đang rất cần được đầu tư để cải tạo các đoạn cua gấp, dốc gắt, các đoạn nguy cơ mất an toàn giao thông cao nhằm nâng cao khả năng lưu thông trên tuyến, tăng cường đảm bảo giao thông. Đường 340 từ quốc lộ 18 đến cửa khẩu Bắc Phong Sinh, thời gian qua việc trao đổi hàng hóa qua cửa khẩu này và nhu cầu giao thông trên tuyến ngày càng tăng (ước tính thu qua cửa khẩu năm 2009 khoảng 100 tỷ đồng). Tuyến đường này cũng ở dạng cua gấp, rất mất an toàn cho vận chuyển hàng hoá lên cửa khẩu vì vậy  cần được triển khai sớm để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội huyện Hải Hà, miền Đông Bắc của tỉnh và phát triển thương mại với Trung Quốc. Đồng thời tuyến đường được nâng cấp còn góp phần tích cực vào phát triển Khu công nghiệp - dịch vụ cảng biển Hải Hà, trở thành tuyến giao thông đối ngoại quan trọng của khu vực này. Sau khi cải tạo, nâng cấp chắc chắn sẽ tăng nhanh mức thu tại cửa khẩu Bắc Phong Sinh và đảm bảo an toàn giao thông trong vận chuyển. Tuyến quốc lộ 18A đoạn từ Mông Dương ra Móng Cái nhiều năm qua luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, gây hạn chế sự giao thương trao đổi hàng hoá qua cửa khẩu Quốc tế Móng Cái. Việc đầu tư tuyến đường này mang tính cấp bách để khai thác có hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu quốc tế với Trung Quốc gắn với hệ thống cảng biển Hải Phòng - Quảng Ninh. Được sự đồng ý của Chính phủ, Bộ Giao thông - Vận tải, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai thi công 11 gói thầu trong tổng số 15 gói của toàn dự án, hoàn tất công tác đấu thầu 15/15 gói thầu xây lắp trong tháng 4-2009 để triển khai đồng loạt.

Riêng đối với KKT Vân Đồn hiện cơ sở hạ tầng chưa có gì vì vậy nếu được đầu tư quốc lộ 4B kéo dài qua KKT Vân Đồn gồm các hạng mục cầu Vân Tiên (nối Vân Đồn - Tiên Yên) và tuyến đường phía Tây đảo Cái Bầu (qua Sân bay Vân Đồn và trung tâm Khu kinh tế) sẽ kết nối các tỉnh phía Bắc thông qua quốc lộ 4B (thuộc vành đai 1) qua Lạng Sơn đến Quảng Ninh và tiếp cận với Biển Đông tại Vân Đồn. Phá thế độc đạo đến Vân Đồn qua cầu Vân Đồn, kết nối giao thông với sân bay Vân Đồn (dự kiến xây dựng tại xã Đoàn Kết), đồng thời tạo thành mạng giao thông hoàn chỉnh, phát triển kinh tế - xã hội khu vực. Đây là bước đột phá về hạ tầng kỹ thuật của KKT, giải quyết cơ bản bài toán giao thông và thúc đẩy các hạng mục đầu tư tiếp theo. Đối với Khu công nghiệp, dịch vụ, cảng biển Hải Hà do tuyến đường đấu nối giữa Khu công nghiệp với quốc lộ nhỏ hẹp, tải trọng thấp nếu được đầu tư sẽ phục vụ cho việc triển khai các dự án trong Khu công nghiệp như Nhà máy thép, Nhà máy đóng tàu, cảng biển… theo chỉ đạo của Thủ tướng.

Nhằm thúc đẩy sản xuất kinh doanh, duy trì tăng trưởng kinh tế, Quảng Ninh đã chỉ đạo quyết liệt trong việc thực hiện các dự án đầu tư, nhất là các dự án trọng điểm phát huy hiệu quả, góp phần tăng thu ngân sách, các dự án phục vụ mục đích an sinh xã hội tại các địa bàn khó khăn. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của tỉnh hiện nay là thiếu vốn đầu tư, nhất là một số công trình dở dang tại địa bàn khu vực cửa khẩu trước đây được đầu tư từ nguồn thu xuất nhập khẩu được cấp lại. Để giải quyết một phần nhu cầu về vốn, đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện nhằm sớm đưa công trình vào khai thác sử dụng có hiệu quả thì việc đầu tư xây dựng hạ tầng các KKT là một trong những hướng kích cầu đầu tư hiệu quả.

Cùng chuyên mục