Để thực hiện tốt các tiêu chí và chỉ tiêu của Chương trình xây dựng NTM, huyện Đầm Hà phải triển khai đầu tư xây dựng rất nhiều công trình đường giao thông, kênh mương và các công trình khác. Tuy nhiên, để xây dựng các công trình trên ngân sách của huyện còn nhiều hạn hẹp nên mới chỉ hỗ trợ vật liệu chính, còn lại người dân bỏ công sức, tiền của ra đóng góp thi công. Nhưng do thu nhập thấp, đời sống còn nhiều khó khăn (tại một số xã như: Quảng Lâm, Quảng An, Quảng Lợi tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới 40%), nên nguồn đóng góp còn rất hạn chế. Trong khí đó là huyện có diện tích đồi núi chiếm tới 80%, nên diện tích đất canh tác bị chia cắt phân tán, manh mún theo địa hình, dân cư sinh sống và sản xuất không tập trung thưa thớt nên việc thực hiện một số tiêu chí như: Đường giao thông, kênh mương nội đồng, điện, nước sạch sinh hoạt… cần rất nhiều vốn đầu tư, đặc biệt là các khu vùng sâu, vùng xa. Nếu áp dụng cơ chế Nhà nước hỗ trợ 50% hoặc 30% nhân dân đóng 70% hoặc 50% thì nhiều công trình giao thông, kênh mương rất khó triển khai.
Trước thực trạng trên, huyện Đầm Hà đã tận dụng nguồn tài nguyên khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường và khoáng sản nhỏ lẻ (vật liệu tại chỗ) như: Cát, sỏi, cuội sẵn có cho một số doanh nghiệp nhỏ tại địa phương tận dụng để thực hiện triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, cứng hoá kênh mương nội đồng với sự giám sát của UBND các xã đảm bảo đúng khu vực và chỉ được khai thác phục vụ chương trình NTM trên địa bàn huyện. Nhờ biết tận dụng nguồn vật liệu tại chỗ phong phú, nên 5 năm qua (từ 2010-2015) Chương trình xây dựng NTM đã xây dựng được 177,33km đường giao thông; 60,53km kênh mương; 37 nhà văn hoá thôn, bản. Khối lượng cát, đá, sỏi, cấp phối để xây dựng các công trình trên là 47.529,9m3 cát; 83.987,6m3 đá; 122.357,7m3 đá cấp phối.
Trong thời gian qua huyện Đầm Hà luôn chủ động, tích cực tuyên truyền phổ biến Luật Khoáng sản và các văn bản pháp luật có liên quan tới nhân dân thông qua nhiều hình thức như: Phổ biến tại các cuộc họp khu phố, thôn, bản, trên phương tiện thông tin đại chúng… Qua đó góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong công tác bảo vệ tài nguyên khoáng sản. Nhiều người dân đã có ý thức, có trách nhiệm trong việc bảo vệ, phát hiện và thông tin kịp thời cho các ngành chức năng, chính quyền địa phương các trường hợp khai thác cát, sỏi trái phép. Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn mới có 1 doanh nghiệp được cấp phép là Công ty Minh Sơn khai thác cát tại xã Tân Lập; 2 doanh nghiệp đang xin cấp phép tận thu cát, sỏi tận dụng trong quá trình đắp đầm thuỷ sản, nạo vét duy tu lạch, nâng cấp khu neo đậu, khu tránh trú bão xây dựng kè bờ sông. Còn lại từ năm 2014, trên địa bàn huyện có 6 doanh nghiệp khai thác, cát sỏi nhưng chưa có giấy phép, mục đích của các doanh nghiệp chủ yếu là chung tay với nhân dân và chính quyền huyện Đầm Hà hoàn thành bộ tiêu chí xây dựng NTM của tỉnh.
Do đó, việc tiếp tục thực hiện Chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020, với đường giao thông cần xây dựng gần 86km; gần 20km kênh mương với khối lượng gần 20.000m3 cát; 36.041,46m3 đá; gần 60.000m3 đất cấp phối. Chính vì vậy, để nguồn vật liệu tại chỗ được sử dụng hợp lý đúng mục đích, huyện cần quản lý chặt các doanh nghiệp khai thác cát, sỏi nhằm tránh tình trạng lợi dụng danh nghĩa phục vụ các công trình NTM để khai thác chuyển sang làm việc khác. Các doanh nghiệp khai thác cần có giấy phép khai thác theo thời hạn của chương trình xây dựng NTM. Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn các quy định của pháp luật về khoáng sản để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của nhân dân trong bảo vệ tài nguyên khoáng sản. Xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm việc khai thác tài nguyên khoáng sản, nhất là vật liệu cát, đá, sỏi suối.
Trung Thành
