Được Trung ương hỗ trợ 15 tỷ đồng nâng cấp tổng thể đê biển Hà Nam (Yên Hưng), Quảng Ninh là một trong những tỉnh hoàn thành sớm nhất trong chương trình nâng cấp tổng thể đê biển quốc gia năm 2006. Song, qua đánh giá, kiểm định cho thấy chất lượng công trình còn nhiều điều đáng bàn.
Sau khi công trình hoàn thành tỉnh đã thuê 2 đơn vị tư vấn kiểm định chất lượng công trình là: Trung tâm tư vấn và Kiểm định chất lượng công trình xây dựng nông nghiệp (Sở NN&PTNT); Trung tâm tư vấn và Kiểm định chất lượng công trình Xây dựng (Sở Xây dựng). Hai đơn vị tư vấn đã tiến hành khoan lấy mẫu theo phương pháp cứ một mặt cắt khoan 4 mẫu: mẫu số 1 khoan tại thềm giảm sóng; mẫu số 2 khoan tại mái kè trong phạm vi cao trình từ +4,5 xuống +2,5; mẫu số 3 khoan tại mái kè phạm vi cao trình từ +2,5 xuống chân kè; mẫu số 4 khoan tại tấm bê tông bảo vệ chân kè. Để kết quả thể hiện tính khách quan, Trung tâm kiểm định thuộc Sở NN&PTNT khoan lấy mẫu tại các mặt cắt đánh số lẻ, Trung tâm kiểm định thuộc Sở Xây dựng khoan lấy mẫu tại các mặt cắt đánh số chẵn. Quá trình khoan lấy mẫu, gia công và ép mẫu đều đảm bảo tính khách quan, đúng quy trình quy phạm với sự giám sát chặt chẽ của Chi cục Thuỷ lợi. Kết quả ép mẫu được lập thành biên bản hiện trường và có xác nhận của các bên liên quan. Căn cứ vào Tiêu chuẩn Xây dựng Việt Nam (TCXDVN) 239:2006 kết quả kiểm định cho thấy trong 161 mẫu khoan có 2 mẫu không đạt yêu cầu (đây là tiêu chuẩn được áp dụng để kiểm định cường độ bê tông chịu nén) nhưng nếu áp dụng theo tiêu chuẩn ngành 14 TCN 59-2002 về Công trình thuỷ lợi - kết cấu bê tông và Bê tông cốt thép - yêu cầu kỹ thuật thi công và nghiệm thu thì có 58/161 mẫu không đạt yêu cầu; chỉ có 53/161 mẫu đạt cường độ mác bê tông 250 trở lên theo thiết kế (đạt 33%), như vậy còn 67% không đạt mác như thiết kế vì vậy không đảm bảo tuổi thọ công trình. Thậm chí trên đoạn thi công của một số nhà thầu có 19/24 mẫu kiểm định đối chiếu theo tiêu chuẩn ngành không đạt yêu cầu về chất lượng xây dựng các công trình thuỷ lợi; trong 39 mẫu khoan thềm giảm sóng có 9 mẫu trộn đá hộc (theo thiết kế không cho phép); cả 7 nhà thầu đổ tấm đan xen kẽ không đảm bảo chiều dày 15cm (qua kiểm tra 37 mẫu thấy 14 mẫu thiếu chiều dày, mẫu thiếu nhiều nhất là 6,2cm). Theo thiết kế dưới chân kè mái (ống by) phải lót bằng đá nhưng các nhà thầu đã bỏ tới 50% là bùn đất. Việc đổ bê tông chân kè không đảm bảo chất lượng trong môi trường nước biển. Việc xảy ra nhiều sai sót trong quá trình thi công là do nhà thầu không tuân thủ đúng thiết kế và sự quản lý giám sát trong quá trình thi công của chủ đầu tư Ban quản lý dự án chưa tết. Hiện nay, trong lĩnh vực xây dựng đang tồn tại nhiều tiêu chuẩn để áp dụng trong kiểm định chất lượng công trình như: TCVN 4453-1995; 14TCVN 59-2002; TCXDVN 239:2006. Việc kiểm định chất lượng hạng mục kè mái ngoài đê Hà Nam nếu chỉ theo tiêu chuẩn xây dựng thì chưa đủ mà còn phải tuân thủ theo tiêu chuẩn ngành về xây dựng các công trình thuỷ lợi. Bởi yêu cầu quan trọng nhất về chất lượng đê biển không chỉ ở cường độ chịu nén mà cần phải đảm bảo về khả năng chống xâm thực vàbào mòn (đây là yêu cầu chính vì ảnh hưởng đến tuổi thọ của công trình). Điều đáng lưu ý là trong hợp đồng thi công đê Hà Nam với các nhà thầu, chủ đầu tư, nhà tư vấn đã không nêu rõ phải áp dụng theo tiêu chuẩn nào nên khi kiểm định chất lượng công trình khó khăn, xảy ra sự sai lệch về kết quả so sánh giữa các tiêu chuẩn. Hiện nay, trong xây dựng cơ bản chủ đầu tư, nhà tư vấn còn bộc lộ nhiều sai sót, theo phản ánh của các nhà thầu do lần đầu tiên thi công bê tổng mềm nhưng tư vấn thiết kế không chỉ định rõ biện pháp thi công cụ thể như đúc bê tông ở đâu, thời gian đúc bao lâu, khiến nhà thầu phải đúc đi đúc lại nhiều lần cấu kiện. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm cho độ dày và chất lượng cấu kiện bê tông của các nhà thầu không đảm bảo theo thiết kế. Ông Lê Đình Trầm, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Quảng Ninh cho biết: Do thủ tục trình duyệt vị trí trọng điểm, xin thoả thuận kỹ thuật đều phải xin ý kiến của Bộ NN&PTNT, sau đó Sở NN&PTNT mới phê duyệt đồ án, dự toán vì vậy tiến độ triển khai thi công bị chậm lại. Ngoài ra, do thời gian quá gấp, mặt bằng thi công chật hẹp, những lúc trời mưa xe máy không thể di chuyển trên đê được cùng với đó quá trình thi công luôn chịu ảnh hưởng của thủy triều, có thời điểm phải tổ chức thi công vào ban đêm trong điều kiện ánh sáng không đủ nên đã ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công trình. Trong quá trình thi công do có cơn bão số 1 nên các cấu kiện chưa đủ thời gian bảo dưỡng đã phải đưa vào ví trí để đảm bảo ổn định cho đê khi bão đổ bộ vào. Công trình kè lát mái đê Hà Nam là công trình thuỷ lợi có thiết kế hiện đại nhất từ trước đến nay được thi công ở tỉnh ta nên kinh nghiệm trong quản lý, thi công còn hạn chế. Nhưng qua đây cả chủ đầu tư, đơn vị quản lý dự án, các nhà thầu chắc chắn sẽ rút được kinh nghiệm trong những lần thi công sau. Đê Hà Nam có vai trò hết sức quan trọng nó bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của gần 6 vạn dân, trong giai đoạn từ nay đến năm 2010 Nhà nước sẽ hỗ trợ 129 tỷ đồng để nâng cấp tổng thể đê. Vì vậy, những sai sót trong quá trình thi công hạng mục kè lát mái phía ngoài đê đoạn từ K14 đến K15 chủ đầu tư, Ban quản lý Dự án cần rút kinh nghiệm. Qua đây cho thấy đối với những công trình có mức đầu tư lớn sử dụng vốn ngân sách tỉnh cần thuê tư vấn giám sát để đảm bảo chất lượng công trình theo đúng thiết kế.
