Dự án khai thác đá Granít của Xí nghiệp Công nghiệp xây dựng số 1 (trụ sở chính tại xã Minh Tân, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương), được UBND tỉnh phê duyệt cho thuê đất để tận thu đá Garanít tại địa bàn xã Quảng Sơn, huyện Hải Hà. Sẽ chẳng có gì để nói nếu như doanh nghiệp này tiến hành đúng trình tự được các cấp phê duyệt. Thế nhưng, các hồ sơ đang trong quá trình hoàn thiện cụ thể về việc mở đường và xử lý cây rừng để cơ quan chức năng xem xét thì doanh nghiệp đã tự ý san gạt đường và khai thác trái phép một số loại cây có giá trị kinh tế cao để đưa đi tiêu thụ...
Vài năm trước, Xí nghiệp Công nghiệp và Xây dựng số 1 đã làm đơn xin UBND tỉnh tận thu đá granít trên địa bàn xã Quảng Sơn. Sau khi xem xét, nhận thấy đây là dự án sẽ góp phần tăng thêm nguồn thu cho địa phương, vì thế, ngày 31-3-2005 UBND tỉnh đã có Quyết định (số 923/QĐ-UB) cho phép Xí nghiệp Công nghiệp xây dựng số 1 quản lý, bảo vệ và khai thác đá Granít tại xã Quảng Sơn. Theo Quyết định này thì doanh nghiệp được khai thác tận thu trong vòng 10 năm với các điều kiện: Hoàn thiện thủ tục thuê đất trước khi khai thác mỏ; khai thác đúng thiết kế kỹ thuật được duyệt; thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ môi trường, như: Không được xâm hại rừng và đất rừng ngoài khu vực khai thác, không đổ đất đá thải xuống các khe suối, đất đai canh tác.
Sau khi có Quyết định đó, tháng 10-2007, doanh nghiệp đã hoàn thiện dự án thiết kế khai thác tận thu đá. Kế đó, ngày 28-2-2008, Sở Tài chính đã có quyết định về việc cho doanh nghiệp này thuê 7,83 ha đất ở xã Quảng Sơn và Quảng Đức với giá từ 25 đến 32,5 đồng/m2/năm. Để tiến hành khai thác đá trong khu vực được giao thì phải tiến hành xử lý thực bì, nhưng đến thời điểm xe gỗ bị bắt, doanh nghiệp này vẫn chưa hoàn thiện các thủ tục theo quy định, vậy mà không hiểu sao, Xí nghiệp đã tự ý tổ chức san gạt 3.000m2 đường và khai thác gỗ mang đi tiêu thụ. Có một điều lạ là ở thời điểm năm 2005, khu rừng mà doanh nghiệp này xin cấp phép vẫn là rừng phòng hộ đầu nguồn, trong rừng còn rất nhiều loại cây gỗ quý hiếm hơn nhiều khu vực khác. Vì thế, không khỏi ngạc nhiên khi có người đặt ra câu hỏi: Tại sao doanh nghiệp không xin dự án ở khu vực rừng đã cạn kiệt khác để khai thác? Phải chăng đây là dự án để tàn phá rừng chứ không phải khai thác tận thu đá Granít?
Để tìm hiểu thực hư về cánh rừng ấy, một ngày cuối tháng 5 vừa qua, chúng tôi quyết định đi lên thực địa. Vượt qua hàng chục cây số đường bê tông nằm uốn lượn qua những thung lũng thưa thớt dân cư sinh sống, chúng tôi bắt đầu rẽ vào con đường đất đang thi công lổn nhổn toàn ổ gà, ổ voi. Trời nóng như đổ lửa lại ngồi trong chiếc xe Uóat cũ nóng như lò sưởi cứ loi choi chồm lên hụp xuống mỗi khi gặp ổ gà. Vừa qua một con suối nhỏ, leo lên một con dốc bỗng chiếc xe rung lên “khực khực” rồi chết máy. §ành phải đi bộ. Leo qua một quãng đường chừng hơn cây số nữa, cuối cùng chúng tôi cũng đến được nơi cần đến. Tại đây, một bạt rừng bị máy xúc băm nát, một số cây nằm ngổn ngang. Quan sát toàn cảnh cánh rừng, chúng tôi thấy rằng còn không ít cây cổ thụ có giá trị. Cánh rừng còn giá trị như thế, khi cơ quan Công an huyện kịp thời phát hiện và ngăn chặn tình trạng khai thác gỗ trái phép tại đây đã thu giữ được 14 cây gỗ quý. Vậy còn trước đó, trên diện tích 3.000m2 đất này, có bao nhiêu cây gỗ bị “làm thịt” và đưa ra khỏi rừng thì có lẽ chỉ có người khai thác mới biết!?. Càng khó hiểu hơn vì trước đó, ngày 3-5-2008, trong biên bản kiểm tra tổng thể hiện trường thuê đất của doanh nghiệp này, cán bộ Hạt Kiểm Lâm Hải Hà đã khẳng định: “Trên tuyến đường xin mở (do Xí nghiệp Công nghiệp, xây dựng số 1-PV) có khoảng 30 cây gỗ rừng tự nhiên bạnh bè, cong queo, chiều cao 5-6m, đường kính 20 đến 40 cm”. Phải chăng từ sự tiếp tay của cán bộ kiểm lâm qua biên bản kiểm tra này, doanh nghiệp mới dám làm liều?
Chúng tôi mang những thắc mắc đó đến làm việc với lãnh đạo UBND huyện Hải Hà thì được một đồng chí lãnh đạo huyện cho biết: Thực ra, nếu làm đúng trình tự, trước sau thì doanh nghiệp cũng phải xử lý thực bì thì mới tiến hành khai thác được”. Và khi trả lời câu hỏi của chúng tôi, tại sao huyện không tham mưu cho tỉnh cấp phép cho doanh nghiệp vào khai thác đá ở khu vực khác mà lại nhằm đúng nơi còn nhiều gỗ quý như vậy thì đồng chí này cho biết, chỉ có khu vực này mới có nhiều đá Granít và thuận lợi cho quá trình vận chuyển. Cũng trong ngày, chúng tôi có buổi làm việc với lãnh đạo Hạt Kiểm lâm Hải Hà thì được một đồng chí cho biết, trước đây, khu vực này là rừng phòng hộ đầu nguồn, nhưng mới đây, sau khi phân loại rừng thì khu vực này đã chuyển sang rừng sản xuất. Còn về biên bản kiểm tra rừng của cán bộ kiểm lâm ngày 3-5-2008 thì đồng chí này cũng thẳng thắn thừa nhận khuyết điểm của cán bộ cấp dưới “Chúng tôi đã và đang xem xét hình thức kỷ luật thích đáng với đồng chí này”.
Qua đó có thể khẳng định rằng, việc kịp thời phát hiện và xử lý vụ phá rừng liên quan đến Xí nghiệp Công nghiệp, Xây dựng số 1 là việc làm tích cực của huyện Hải Hà. Hiện nay, các cơ quan chức năng cũng đã và đang tiến hành điều tra làm rõ những khuất tất liên quan đến việc xe gỗ ngang nhiên ra khỏi rừng. Tuy nhiên, qua những gì chúng tôi được chứng kiến về giá trị của vùng rừng đã được giao cho doanh nghiệp tổ chức khai thác tận thu này thấy rằng: Chủ trương mở rộng sản xuất công nghiệp trên địa bàn Hải Hà là rất cần thiết, nhưng cần phải xem xét một cách kỹ lưỡng về lợi ích trước mắt cũng như lâu dài. §ặc biệt là, đối với dự án này thì xung quanh vùng đất được giao còn không ít loại gỗ quý, nếu như không có biện pháp quản lý, giám sát chặt chẽ, e rằng doanh nghiệp sẽ có thể khai thác “lấn sân” sang khu vực khác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến rừng đầu nguồn nơi đây.
