Hiện nay tình trạng hạn hán đang ngày càng xảy ra nghiêm trọng ở hầu khắp các địa phương trong cả nước. Bên cạnh tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, thì còn có nguyên nhân từ chính con người, trong đó việc khai thác, sử dụng nguồn nước ngầm chưa hợp lý.
Hầu hết các giếng nước ở thôn 5, xã Hiệp Hoà, Yên Hưng đều bị nhiễm mặn do khai thác quá nhanh trên cùng một địa tầng.
Cùng với tốc độ đô thị hoá nhanh và sự gia tăng dân số ngày càng cao như hiện nay thì nhu cầu sử dụng nước không ngừng tăng. Thống kê sơ bộ cho thấy, lượng nước khai thác sử dụng trên địa bàn Quảng Ninh từ vài trăm nghìn m3/năm, trong đó khoảng 30% nguồn nước cung cấp cho các đô thị được khai thác từ nguồn nước ngầm. Hiện nay trữ lượng nước ngầm trên địa bàn Quảng Ninh có khoảng 60.000m3/ngày/đêm. Tuy nhiên, chỉ có các đô thị miền Tây như Đông Triều, Mạo Khê, Uông Bí, Hạ Long, Cẩm Phả là có khả năng khai thác nước ngầm; các đô thị khác lượng nước ngầm rất nhỏ hoặc bị nhiễm mặn. Ngay tại khu vực Hạ Long, Cẩm Phả, nơi trữ lượng nước ngầm được đánh giá là dồi dào nhất, công suất khai thác cũng đã giảm dần trong những năm qua. Tổng công suất khai thác nước ngầm khu vực Hạ Long, Cẩm Phả, Cửa Ông chỉ đạt 7.000 đến 10.000m3/ngày/ đêm. Thậm chí nhiều nguồn nước đã cạn kiệt hoặc đang bị ô nhiễm bởi sự xâm lấn quá nhanh của đô thị. Nhiều giếng khoan đang bị nhiễm mặn nặng nề do tốc độ khai thác quá nhanh trên cùng một địa tầng như khu vực phường Cẩm Đông, Cẩm Tây (Cẩm Phả); Hiệp Hoà (Yên Hưng). Một thực trạng đáng báo động hiện nay việc khoan giếng đã bị lạm dụng quá mức. Vì giá thành rẻ, nhiều người khoan giếng ở khắp nơi, lấy nước vô tội vạ; nước không chỉ dùng cho sinh hoạt mà còn dùng cho dịch vụ rửa xe, tưới cây, nuôi trồng thuỷ sản...Trong khi toàn tỉnh mới có 2 đơn vị là Công ty cổ phần Thanh Thuỷ và Công ty TNHH Địa kỹ thuật Việt Cường được cấp giấy phép hành nghề khoan nước dưới đất. Chính vì vậy, ở một số nơi nhất là khu vực nông thôn thường xảy ra không ít trường hợp khai thác nước ngầm không có giấy phép, khai thác quá mức hoặc quá thời hạn cho phép. Những tác động này đã dẫn đến hiện tượng mực nước ngầm tụt, ô nhiễm, xâm nhập mặn.
Trong khi đó, công tác quản lý tài nguyên nước ở nhiều nơi, nhiều ngành, đơn vị chức năng còn bị buông lỏng, bất cập. Hiện nay trên địa bàn tỉnh mới có 45 đơn vị được cấp giấy phép khai thác nước ngầm. Đặc biệt nhiều tổ chức, cá nhân chưa có ý thức trong việc làm thủ tục xin cấp giấy phép khai thác. Đáng chú ý hầu hết các địa phương chưa có quy hoạch, chiến lược quản lý việc khai thác nước ngầm, chưa ban hành quy chế quản lý, khai thác và thu phí khai thác nước ngầm. Các cơ quan chức năng chưa phối hợp chặt chẽ trong việc kiểm soát, điều phối các hoạt động điều tra, khai thác... Vì thế không kiểm soát, ngăn chặn kịp thời các hoạt động gây tác hại đến nguồn nước ngầm. Nước ngầm không phải vô tận, mặc dù trữ lượng nước ngầm trên địa bàn tỉnh không lớn để làm nguồn cấp nước cho các đô thị nhưng nguồn nước ngầm rất quan trọng trong vai trò làm nguồn dự phòng và cấp nước cục bộ cho một số khu vực, một số đô thị nhỏ. Do đó, việc khai thác, sử dụng tài nguyên này phải được quản lý, kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả.
Trao đổi với chúng tôi đồng chí Nguyễn Quang Đức, Trưởng Phòng Tài nguyên nước và Khí tượng thuỷ văn (Sở Tài nguyên và Môi trường) cho biết: Để quản lý và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên nước ngầm, thời gian tới các địa phương cần tăng cường công tác kiểm tra, xử phạt kịp thời, đủ sức răn đe đối với các trường hợp vi phạm, bảo đảm cho việc khai thác, sử dụng nguồn nước ngầm trên địa bàn hợp lý, mang tính bền vững. Về phía cơ quan quản lý Nhà nước, chúng tôi sẽ xây dựng quy hoạch khai thác tài nguyên nước; quy hoạch chất lượng nước và quy hoạch lưu vực sông nội tỉnh. Mặt khác, các cơ quan chức năng cần quan tâm đúng mức công tác tuyên truyền, giáo dục bằng nhiều hình thức để mỗi người dân nhận thức đầy đủ, đúng đắn về tài nguyên nước; từ đó nâng cao ý thức trong việc khai thác, sử dụng nguồn nước một cách tiết kiệm, hiệu quả.
