Đến thời điểm này, vụ thu hoạch sứa năm nay của ngư dân Vân Đồn đã kết thúc. Các cơ sở thu mua và chế biến sứa cũng đã đóng cửa hoạt động. Theo người dân ở đây cho biết, mùa sứa năm nay đến muộn hơn mọi năm và cũng kết thúc sớm hơn.
Hầu hết các xưởng thu mua, chế biến sứa chỉ hoạt động được khoảng hơn 1 tháng nhưng hoạt động không liên tục, chỉ mang tính cầm chừng. Một số xưởng lớn đến giữa tháng 4 mới bắt đầu mở cửa thu mua, chế biến sứa nhưng cũng chỉ hoạt động được vài chục ngày đã đóng cửa. Nếu vụ sứa năm ngoái có hộ gia đình một ngày có thể kiếm được hơn 10 triệu đồng, số tiền thu được từ một vụ sứa có thể lên tới 300-400 triệu đồng, thì năm nay hộ thu nhập được nhiều nhất cũng chỉ đạt khoảng 30-40 triệu đồng/vụ, giảm 10 lần so với năm 2008. Thu nhập sứa của ngư dân không cao không phải do không được mùa sứa mà bởi lẽ, giá thu múa sứa rất thấp...
Trước hết, phải kể đến một trong những nguyên nhân lớn nhất là do thị trường xuất khẩu sứa bên Trung Quốc bấp bênh, không ổn định. Các cơ sở thu mua, chế biến sứa không dám thu mua nhiều, chỉ hoạt động mang tính cầm chừng. Thêm nữa, theo các chủ xưởng thu mua sứa, thì năm nay sứa biển vẫn còn non, nhiều nước, thành phẩm bị hao hụt và mất nhiều thời gian chế biến. Chính vì vậy, trong tổng số khoảng 60 cơ sở thu mua, chế biến sứa của huyện Vân Đồn, năm nay chỉ có khoảng 30 cơ sở đi vào hoạt động. Vào thời điểm chính vụ, giá thu mua một đầu sứa trung bình đạt từ 2.500-3.000 đồng, giá cao nhất khoảng 4.500 đồng/. Còn nhớ vụ sứa năm 2008, giá thu mua thấp nhất cũng đã lên tới 5.000 đồng/đầu, trung bình từ 8.000-10.000 đồng/đầu sứa, có thời điểm giá sứa lên tới 13.000/đầu. Giá thu mua sứa cao, người dân đổ xô đi vớt sứa cả ngày lẫn đêm, có nhiều gia đình ngư dân đã đổi đời nhờ vụ sứa năm 2008. Chị Trần Thị Thuỷ, người thu mua sứa ở một xưởng thu mua và chế biến sứa khu vực Cửa Đối cho biết, so với năm ngoái, vụ sứa năm nay, người dân đi khai thác ít hơn bởi giá thu mua thấp lại ít cơ sở thu mua. Vào chính vụ sứa, cơ sở của chị thu mua bình quân mỗi tối được khoảng từ 1,2-1,3 vạn đầu sứa, ngày cao điểm nhất thu mua được khoảng 2 vạn đầu, có ngày chỉ khoảng 700-800 đầu.
Giá thu mua sứa năm nay thấp hơn so với năm ngoái là do phía Trung Quốc thu mua với giá rẻ. Chị Thuỷ bảo: ''Nghe nói là do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế gì đó nên họ mới mua với giá thấp như vậy...”.
Mặc dù giá thu mua thấp nhưng nhiều ngư dân Vân Đồn vẫn không lỡ bỏ nghề. Đây vẫn là nghề mang lại thu nhập cao cho bà con. Mỗi năm, sứa chỉ xuất hiện trong khoảng từ 2 đến 3 tháng và cho dù giá thấp, nhưng vào chính vụ, mỗi đêm, một tàu (khoảng 3 lao động) đi vớt sứa cũng kiếm được tiền triệu. Mặt khác, làm nghề này, vốn đầu tư ít, lợi nhuận lại cao. Một hộ gia đình chỉ cần đầu tư một chiếc tàu có công suất nhỏ và những vợt lưới đủ lớn để bao quanh con sứa là có thể ra khơi. Với ngư dân, nghề khai thác sứa tuy chỉ là lao động theo thời vụ nhưng thu nhập khá hơn rất nhiều so với nhiều nghề khác. Anh Nguyễn Văn Duy, nhà ở thị trấn Cái Rồng (Vân Đồn) cho biết, vớt sứa phải dựa theo con nước, nước lên gió thổi từ phía Nam qua phía Bắc và ngược lại. Để vớt được sứa phải chạy thuyền theo hướng gió, gió to sứa sẽ không nổi hoặc nổi rất ít, chỉ khi sóng nhỏ sứa mới nổi nhiều, nhất là vào thời điểm ban đêm vớt sứa rất dễ. Vụ sứa năm 2008, có ngày gia đình anh thu nhập được trên chục triệu đồng. Năm nay ngày cao nhất mới được khoảng 1-2 triệu đồng. Ông Nguyễn Thành Sang, Chủ tịch xã Minh Châu, một địa bàn tập trung nhiều cơ sở thu mua, chế biến sứa của huyện Vân Đồn, nói: Năm nay Minh Châu chỉ có 14/26 cơ sở, thu mua hoạt động nhưng giá thu mua lại rất thấp. Vào thời điểm chính vụ, ngư dân khai thác sứa cũng chỉ hoạt động khai thác vài tiếng đồng hồ/ngày, sau đó trở về bờ; bởi khai thác được nhiều, giá rẻ nhưng cũng khó tiêu thụ...
Thực tế, trong vài năm trở lại đây, nghề khai thác sứa đã đem lại nguồn thu nhập lớn, tạo công ăn việc làm cho hàng trăm ngư dân huyện đảo Vân Đồn. Tuy nhiên, giá cả thu mua sứa lại phụ thuộc vào ông chủ lớn bên phía Trung Quốc. Vì vậy, cả ngư dân và doanh nghiệp Vân Đồn đang chịu thiệt thòi khi không thể quyết định việc định giá thu mua và thị trường tiêu thụ. Hơn thế nữa, hiện nay các xưởng chế biến sứa tại Vân Đồn mới chỉ thực hiện ở khâu sơ chế ban đầu (người Trung Quốc đảm nhận kỹ thuật), sau đó chuyển sang Trung Quốc mới chế biến thành sản phẩm hoàn thiện. Chính vì thế, giá trị kinh tế đạt rất thấp. Ông Nguyễn Trọng Minh, Chủ tịch UBND huyện Vân Đồn, chia sẻ: ''Nếu Vân Đồn được nhà nước đầu tư xây dựng một nhà máy chế biến sản xuất sứa từ khâu sơ chế cho đến khi thành sản phẩm hoàn thiện thì người dân lao động sẽ yên tâm, ổn định chủ động sản xuất, không phải chịu bấp bênh như hiện nay...''
