Những năm 2000 về trước, Công ty Khoáng sản Quảng Ninh, nay là Công ty cổ phần Đầu tư và Xuất nhập khẩu Quảng Ninh, đã tiến hành khai thác cao lanh tại mỏ cao lanh thôn Đức Sơn, xã Yên Đức (Đông Triều).
Tuy nhiên, những năm gần đây, đơn vị này không còn khai thác nữa, hiện trạng để lại là 2 moong nước. Do được khai thác đến hơn 30 năm, lấy đi nhiều đất, cao lanh ở đây nên 2 moong nước này hiện sâu tới 10-15m, rộng 3-4 héc ta. Điều đáng nói là 2 moong nước lại không có hàng rào bảo vệ, không có người trông coi, rất nguy hiểm cho người và gia súc. Theo ông Trần Tiến Mạnh, trưởng thôn Đức Sơn, cho biết, thời gian trước đã có 2 cháu nhỏ chết đuối tại đây. Gần đây, nhất là dịp mùa hè mặc dù đã được người lớn nhắc nhở song một số trẻ em vẫn hay lui tới moong nghịch nước, đã có cháu sẩy chân ngã xuống song rất may được cứu chữa kịp thời nên không xảy ra hậu quả đáng tiếc.
Sau khi khai thác, công trường cao lanh Đức Sơn trở thành vụng nước sâu nguy hiểm.
Và một điều đáng nói nữa là 2 moong nước này nằm rất gần điểm di tích vườn Thượng Uyển, nơi có tấm bia lịch sử thời Trần, thế kỷ 13. Năm 1992 tấm bia này đã được Viện Văn học Việt Nam phối hợp với Ban Bảo tồn di tích tỉnh (cũ) dịch lại, nội dung ghi công lao của Đỗ Khắc Trung, một viên tướng nhà Trần có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông năm 1285 và đã được nhà vua phong cho đất tam bảo làm của hương hoả, được vinh dự lấy họ Trần, họ nhà Vua. Tại Hội thảo lịch sử nhà Trần với Đông Triều tổ chức vào cuối năm 2008, nhiều nhà khoa học đầu ngành đã rất quan tâm đến điểm di tích vườn Thượng Uyển, cho rằng di tích là một phần liên kết không thể tách rời trong khối di sản nhà Trần trên đất Đông Triều. Di tích vườn Thượng Uyển trong nhiều năm qua đã được UBND xã Yên Đức đề nghị cơ quan chức năng nghiên cứu, lập hồ sơ, xác định giá trị để bổ sung vào di tích cấp quốc gia Cụm di tích lịch sử văn hoá xã Yên Đức. Được biết Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cũng đã xếp điểm di tích này vào danh mục các di tích cần được bảo vệ...
Được biết, vì những lý do đó, UBND xã Yên Đức đã nhiều lần gửi đơn đề nghị Công ty cổ phần Đầu tư và Xuất nhập khẩu Quảng Ninh tiến hành hoàn nguyên, vùi lấp moong để trả lại mặt bằng. Song từ đó đến nay Công ty vẫn không có trả lời thoả đáng; trong khi đó các cơ quan chức năng cũng không thấy có sự can thiệp nào để thúc đẩy công việc này tiến hành nhanh hơn...
