Kayak khởi thủy là loại xuồng độc mộc bọc da hải cẩu của người Eskimo (bộ tộc chuyên sống trên các vùng băng tuyết hoang giá của cực bắc). Ưu điểm nổi bật của kayak so với các loại thuyền khác là nhẹ, dễ cơ động, nhưng cũng rất dễ lật nếu không giữ được thăng bằng. Từ phương tiện kiếm sống của người Eskimo, ngày nay, kayak đã trở nên khá phổ biến tại những điểm du lịch dưới nước trên khắp thế giới.
Chèo thuyền kayak, ngoài khám phá Vịnh Hạ Long còn là dịp để du khách rèn luyện sức khỏe.
Chèo thuyền kayak đã xuất hiện ở Vịnh Hạ Long từ những năm đầu của thập kỷ 90 của thế kỷ trước. Có nhiều loại kayak, loại bằng nhựa composit, loại bằng cao su đúc hoặc thuyền bơm hơi cùng với mái chèo. Có loại cho 1 người và có loại cho 2-3 người. Lúc đầu, phương tiện này chủ yếu chỉ dành cho du khách nước ngoài ưa mạo hiểm, nhưng đến nay đã có nhiều du khách trong nước khi đến tham quan Vịnh Hạ Long cũng thích chèo thuyền kayak, đặc biệt là những người trẻ tuổi. Những địa điểm du lịch như: Hang Luồn, vụng Ba Trái Đào, hồ Ba Hầm, đảo Đầu Bê, bãi tắm Ti-tốp là những địa điểm thích hợp để du khách chèo thuyền kayak.
Đáp ứng nhu cầu của du khách, hiện nay, hầu hết các hãng du lịch đưa khách đến Hạ Long đều có dịch vụ cho du khách chèo thuyền kayak. Đa số các hãng này đã đầu tư mua sắm một số kayak, sau đó thuê các gia đình ngư dân làng chài trông coi, khi có khách tới tham quan Vịnh Hạ Long sẽ sử dụng. Khám phá bằng thuyền kayak, du khách dường như sẽ thấy được một Vịnh Hạ Long tuyệt đẹp khác mà khi ngồi trên tàu du lịch không thể có được cái cảm giác đó. Một mình trên chiếc thuyền kayak hay cùng với một tay chèo đồng hành, du khách sẽ khám phá những cảm xúc chưa bao giờ được trải qua khi khua mái chèo đến sát những chân núi đá; giữa non nước mây trời, du khách sẽ cảm nhận như mình cùng hoà quyện với thiên nhiên. Khi con thuyền kayak len lỏi qua những hòn đảo chưa được đặt tên, du khách sẽ tận mắt chiêm ngưỡng được vẻ đẹp của những rạn san hô, những đàn cá bé xíu tung tăng bơi lội và còn vô vàn cảnh sắc chưa từng thấy in trong bất kỳ cuốn sách du lịch nào. Mỗi lần mái chèo quạt xuống, vung lên là hàng trăm ngàn giọt nước biển ánh lên vẻ đẹp lấp lánh trong ánh nắng. ở những hang động có trần hang thấp như hồ Ba Hầm, hang Luồn... muốn vào được trong hang, nhiều khi du khách phải vừa nằm trên thuyền vừa dùng tay đẩy trên trần hang mới vào được. Có những đoạn nước cạn, du khách phải xuống kéo thuyền vượt qua. Nếu có mệt đôi chút thì đó cũng để lại nhiều ấn tượng cho du khách trong hành trình khám phá Hạ Long. Đặc biệt hấp dẫn đối với du khách là chèo kayak ngắm bình minh hay hoàng hôn trên Vịnh. Hiện nay, hầu hết các tàu dịch vụ nghỉ đêm trên Vịnh Hạ Long đều trang bị kayak để du khách chiêm ngưỡng khoảnh khắc kỳ thú khi vầng thái dương nhô lên hay lặn xuống sau các đảo đá mờ ảo...
Bên cạnh khám phá vẻ đẹp thiên nhiên kỳ thú của di sản, có nhiều du khách tỏ ra thích thú khi chèo kayak đi vào các làng chài Cửa Vạn, Ba Hang để tận mắt ngắm cảnh ngư dân đan lưới, nấu cơm trên thuyền; cảnh những đứa trẻ hồn nhiên chơi trên những chiếc nhà bè bé xíu, những lớp học nổi trên biển... với bao cảm xúc ngạc nhiên về sức sống sáng tạo của người dân chài trên Hạ Long.
Chèo kayak ngày nay đã và đang ngày càng được nhiều du khách, nhất là du khách nước ngoài, lựa chọn trong hành trình khám phá Vịnh Hạ Long. Không phải ngẫu nhiên mà năm 2000, thời báo National Geographic Adventures Joumal (Pháp) đã bầu Chọn Vịnh Hạ Long là 1 trong 25 điểm du lịch chèo thuyền kayak hấp dẫn của thế giới.
