Được Chính phủ xác định cùng với Thủ đô Hà Nội, TP Hải Phòng là một trong ba cực phát triển của Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Quảng Ninh đã xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm cùng với các tỉnh trong khu vực đồng bằng Sông Hồng đi đầu trong sự nghiệp CNH-HĐH đất nước.
Thành tựu về phát triển kinh tế - xã hội của Quảng Ninh trong những năm qua, cùng với hàng loạt các dự án, công trình lớn được triển khai thực hiện và hoàn thành đã ghi dấu ấn không chỉ của riêng Quảng Ninh mà còn là của cả vùng Đông Bắc.
TP Hạ Long trung tâm kinh tế, chính trị của Quảng Ninh ngày càng được đầu tư phát triển.
Ảnh: Đỗ Giang
Tăng tiềm lực, mở rộng quy mô nền kinh tế
Sau 25 năm đổi mới, nhất là sau kỳ kế hoạch 5 năm (2006- 2010) các ngành kinh tế trên địa bàn Quảng Ninh đã có sự chuyển động và lớn mạnh đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trong 5 năm đạt ở mức cao (12,7%), quy mô nền kinh tế đến năm 2010 tăng gần gấp đôi so với năm 2005. Đã hình thành rõ nét các trung tâm công nghiệp trên địa bàn: Trung tâm nhiệt điện đốt than với các nhà máy Quảng Ninh, Mông Dương, Cẩm Phả, Mạo Khê, Uông Bí; trung tâm sản xuất vật liệu xây dựng với các nhà máy xi măng Cẩm Phả, Thăng Long, Hạ Long và các nhà máy sản xuất gạch, ngói chất lượng cao; trung tâm công nghiệp đóng tàu… Nếu như năm 2005, sản xuất than chiếm 64,8% giá trị sản xuất công nghiệp và chiếm 35% trong GDP của tỉnh thì hết năm 2010 chỉ còn chiếm 25% giá trị sản xuất công nghiệp và 24,6% trong GDP của tỉnh. Cơ cấu các thành phần kinh tế tiếp tục có sự chuyển dịch đúng hướng, trong đó doanh nghiệp Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo, khu vực kinh tế tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài phát triển ổn định.
Với số doanh nghiệp thành lập mới cao gấp 2,2 lần, vốn đăng ký cao gấp 4,7 lần nhiệm kỳ trước, trong 5 năm (2006-2010) Quảng Ninh có thêm gần 5.000 doanh nghiệp thành lập, vốn đăng ký 47.896 tỷ đồng. Các doanh nghiệp của Quảng Ninh không chỉ đầu tư trên địa bàn mà đã mở rộng quy mô đầu tư sản xuất ra các tỉnh, thành phố trong và nước ngoài. Cùng với đó là sự ra đời của của mạng lưới các chi nhánh và hệ thống các phòng giao dịch ngân hàng, đại lý đặt lệnh chứng khoán của các công ty chứng khoán; các chi nhánh công ty bảo hiểm trên các lĩnh vực; các sàn giao dịch, chợ phiên việc làm, trung tâm dịch vụ việc làm; sàn giao dịch nhà đất và các văn phòng tư vấn, giao dịch nhà đất… đã hình thành và phát triển các yếu tố kinh tế thị trường trên địa bàn.
Quy mô nền kinh tế được mở rộng nên việc huy động tổng nguồn đầu tư phát triển xã hội đã tăng gần gấp đôi so với kế hoạch đề ra cho nhiệm kỳ 5 năm (2006-2010). Gần 139.000 tỷ đồng được huy động cho đầu tư xã hội, 760 tỷ đồng vốn ODA được giải ngân, 66 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với số vốn đăng ký 3.380 triệu USD được cấp phép. Các ngành kinh tế phát triển mạnh mẽ đã tạo nguồn thu lớn cho ngân sách tăng tiềm lực để đầu tư phát triển. Quảng Ninh luôn là tỉnh đứng trong nhóm các địa phương trong cả nước có số thu ngân sách cao, riêng năm 2010 đứng thứ 5 trên toàn quốc về số thu ngân sách Nhà nước. Trong những năm qua hàng loạt các công trình, dự án hạ tầng kinh tế - xã hội đã được đầu tư, đưa vào sử dụng như: Cầu Bãi Cháy, Cầu Bang, một số cầu vượt đường sắt, cầu treo dân sinh, các tuyến giao thông huyết mạch của tỉnh (QL18A đoạn Mông Dương - Móng Cái, tỉnh lộ 337, 329, 334, đường Trới - Vũ Oai…), các công trình thuỷ lợi phục vụ sản xuất và sinh hoạt hồ Đầm Hà Động, đê Bắc Cửa Lục, đê Hà Nam, đê Đông Yên Hưng... Đặc biệt là một trong những tỉnh đầu tiên trong vùng đồng bằng Sông Hồng hoàn thành chuẩn quốc gia về y tế xã, phường, kiên cố hoá trường học, nhà công vụ giáo viên, về trước 2 năm hỗ trợ hộ nghèo cải thiện nhà ở so với chỉ đạo của Chính phủ.
Mắt xích quan trọng trong hợp tác quốc tế
Trong hợp tác phát triển chiến lược “Hai hành lang, một vành đai Việt - Trung” những năm qua Quảng Ninh đã làm tốt vai trò đầu mối quan hệ hợp tác với các tỉnh Quảng Tây, Vân Nam (Trung Quốc). Hoạt động hợp tác trao đổi thương mại ăn khớp và hiệu quả, nhất là trong phối hợp thực hiện kiểm hoá một lần tại các cặp cửa khẩu, đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng thương mại như trung tâm bán buôn, bán lẻ, bãi kiểm tra hàng hoá, cơ sở bảo quản... Trong khuôn khổ hợp tác du lịch tiểu vùng sông Mê Kông, từ năm 2007 Quảng Ninh đã ký với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) thoả thuận hợp tác phát triển du lịch toàn diện. Ngoài ra từng ngành, từng lĩnh vực đều có thoả thuận hợp tác phát triển riêng với các ngành, lĩnh vực của các tỉnh Quảng Tây, Vân Nam. Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong chiến lược “Hai hành lang, một vành đai” ngoài tăng nhanh về tiềm lực kinh tế, tỉnh đã đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, phát huy lợi thế địa kinh tế. Các tuyến đường huyết mạch nối với khu kinh tế cửa khẩu như đường sắt, đường bộ, hệ thống cảng biển được đầu tư hoàn thiện. Đặc biệt đã hoàn thành việc nâng cấp mở rộng đường 18A đoạn Mông Dương - Móng Cái, tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long các hạng mục chính cơ bản hoàn thành để kết nối vào hệ thống đường sắt xuyên á đoạn Côn Minh - Hà Khẩu - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; nạo vét luồng vào cảng Cái Lân đoạn từ Hòn Một đến Cửa Lục đảm bảo đón tầu có trọng tải đến 5 vạn tấn vào làm hàng, hiện đang kêu gọi vốn đầu tư vào làm các bến còn lại.
Với vai trò là điểm hội tụ của cả hai hành lang kinh tế, điểm trung chuyển tiếp nối giữa Trung Quốc với các tỉnh của Việt Nam và là trung tâm của vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ, nằm trong vùng kinh tế động lực phía Bắc Việt Nam và Tây Nam Trung Quốc, Quảng Ninh đã và đang tích cực hợp tác và kêu gọi các nhà đầu tư, nhà tài trợ thực hiện các tuyến đường giao thông quan trọng như đường cao tốc Nội Bài - Hạ Long - Móng Cái, xây dựng cầu Vân Tiên, sân bay Vân Đồn để kết nối hành lang kinh tế Nam Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và các tỉnh biên giới phía Bắc; xây dựng cơ chế phối hợp trong việc thiết lập tuyến vận chuyển hàng hoá quá cảnh giữa cảng Cái Lân, cảng Hải Phòng và Côn Minh (Trung Quốc).
Với kết quả đạt được trong phát triển kinh tế - xã hội, hoạt động hiệu quả trong hợp tác phát triển kinh tế, Quảng Ninh chắc chắn sẽ tạo bước phát triển rõ nét, nâng cao vị thế chiến lược, tạo dựng được các yếu tố cần thiết để trở thành một mắt xích quan trọng trong hợp tác Việt Nam - ASEAN - Trung Quốc.
