Hành lang kinh tế Côn Minh -Lào Cai -Hà Nội -Hải Phòng -Quảng Ninh (HLKT) gồm 4 thành phố, châu tự trị của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và 9 tỉnh, thành phố của miền Bắc Việt Nam là Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng và Quảng Ninh.
Trong vùng HLKT này, ngoài 2 thành phố lớn Hà Nội, Hải Phòng, các tỉnh miền núi đang gặp những khó khăn lớn như trình độ dân trí thấp, tỷ lệ đói nghèo cao nhất nước, cơ sở hạ tầng yếu và thiếu, địa hình chia cắt mạnh. Tuy nhiên, những vùng đất này cũng chứa rất nhiều tiềm năng và lợi thế cho phát triển, đặc biệt là phát triển sản phẩm hàng hóa đặc thù có tính cạnh tranh cao.
Thêm nữa, các tỉnh này tiếp giáp với các tỉnh phía Nam của Trung Quốc và đây là thị trường lớn về xuất nhập khẩu nông sản hàng hóa, là cơ hội để tiếp thu tiến bộ kỹ thuật và KHCN như sản xuất giống, nông nghiệp công nghệ cao và chế biến nông sản.
Theo Ts.Hà Đình Tuấn, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc, trong HLKT, vai trò của KHCN trong phát triển nông lâm nghiệp bền vững rất quan trọng. Những tiến bộ kỹ thuật trong nghiên cứu và phát triển lúa, ngô, sắn, đậu tương và các loại rau hoa… đã tạo ra nhiều hơn các sản phẩm hàng hóa tham gia vào phát triển thương mại trong HLKT, tăng thu nhập cho nông dân và đẩy mạnh phát triển kinh tế trong HLKT này. Ts Tuấn nhận định tuy còn nhiều khó khăn nhưng các tỉnh miền núi trong HLKT cũng hàm chứa rất nhiều tiềm năng phát triển hướng tới hội nhập quốc gia và quốc tế.
Đưa KHCN vào nông nghiệp giúp xóa đói giảm nghèo
Theo đánh giá của Ts. Phan Huy Thông, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt - Bộ NN &PTNT, điều kiện đất đai, khí hậu của các tỉnh trong HLKT cho phép phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa. Vùng đồng bằng, ven biển có thế mạnh phát triển các loại cây lương thực, cây thực phẩm, chăn nuôi lợn, gia cầm, thủy cầm và thủy sản; trong khi đó vùng trung du miền núi có thế mạnh về phát triển cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả, lâm nghiệp và chăn nuôi đại gia súc, tiểu gia súc; đặc biệt có một số tiểu vùng núi cao có khí hậu mát lạnh quanh năm như Sa Pa (Lào Cai), Mù Căng Chải (Yên Bái), Tam Đảo (Vĩnh Phúc) là điều kiện lý tưởng để phát triển các loại rau, hoa quả ôn đới chất lượng cao để phục vụ nhu cầu trong vùng và xuất khẩu. Thêm nữa, trong khu vực HLKT có nhiều cơ sở nghiên cứu, đào tạo lớn, thuận lợi cho công tác nghiên cứu chuyển giao KHCN và đào tạo nguồn lực cho phát triển. Tuy nhiên, để phát huy thế mạnh thúc đẩy nông lâm nghiệp khu vực HLKT đạt hiệu quả cao và bền vững, cùng với các giải pháp về quy hoạch sản xuất và đầu tư cơ sở hạ tầng, việc đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu KHCN vào sản xuất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ts Thông gợi ý một số mô hình cần mở rộng trong sản xuất nông nghiệp ở vùng trung du, miền núi theo các phương thức nông lâm kết hợp với cơ cấu cây trồng đa dạng; trồng xen, luân canh giữa cây lương thực và cây họ đậu, thiết kế nương, ruộng bậc thang…; mô hình trồng chè an toàn, chè chất lượng cao tại các huyện vùng cao của tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ; mô hình phục tráng và phát triển các giống cây ăn quả đặc sản như Mận hậu Bắc Hà, Đào Sa Pa, Bưởi Đoan Hùng, Chuối tiêu Lâm Thao… Mô hình trồng rừng nguyên liệu thâm canh tại các tỉnh Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh áp dụng công nghệ nhân giống cấy mô hoặc giâm hom các giống keo lai, bạch đàn cao sản…
Ts. Thông cũng cho biết, thế mạnh của trung du miền núi là phát triển chăn nuôi, nhất là gia súc lớn. Nhiều mô hình chăn nuôi theo hướng thâm canh, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới đã và đang được nhân rộng. Mô hình nuôi gà thả vườn nên sử dụng các giống gà địa phương chọn lọc chất lượng tốt như gà ri, gà Mông, hoặc các giống gà lai, gà nhập nội có năng suất cao như gà lai Ross -Ri, gà Tam Hoàng, gà Kalber áp dụng kỹ thuật nuôi thả hoàn toàn hoặc bán thả, sử dụng thức ăn chế biến kết hợp thức ăn tự nhiên; Mô hình nuôi trâu, bò thịt theo hướng thâm canh, sử dụng giống trâu thịt đã tuyển chọn, giống bò lai Sind hoặc giống bò Mông có tỷ lệ xẻ thịt cao và thích nghi tốt với môi trường miền núi. Bên cạnh chăn nuôi trâu bò thịt, một số mô hình chăn nuôi dê, thỏ theo hướng trang trại cũng phát triển đạt hiệu quả cao…
Theo các nhà khoa học, việc xây dựng HLKT Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng -Quảng Ninh là cơ hội rất thuận lợi cho phát triển KTXH của các tỉnh trong hành lang. Để phát huy hết tiềm năng của vùng và tận dụng tốt cơ hội, các mô hình sản xuất cũng cần có quy mô, đòi hỏi điều kiện và mức đầu tư hiệu quả khác nhau, tuy nhiên đều lấy việc ứng dựng tiến bộ KHCN làm chìa khóa thành công.
