Có khi là chuyên viên cao cấp thì đã đến tuổi hưu, chẳng còn dịp cống hiến cái tri thức và kinh nghiệm gọi là cao cấp ấy của mình. Có khi là Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) thì hết luôn thanh sắc xứng tầm với danh hiệu được phong tặng... Ðó là câu chuyện chung, không phải đối với NSND Thu Hiền. Nhưng câu chuyện của chị cũng có thể góp phần làm rõ chân giá trị của một nghề, một cuộc đời.
PV: Thưa chị Thu Hiền, chị có thể nói gì về cuộc đời ca hát của mình và vinh dự là Nghệ sĩ Nhân dân
NSND Thu Hiền: Tôi sinh năm 1952, quê Thái Bình. Bây giờ tôi đi diễn, có thể nói là "u và con" cùng trên sân khấu. Tôi nói thế để thấy rằng, tôi đã là người của một thời. Cái thời tôi gian khổ, nhưng là thời tất cả mọi tâm hồn đều muốn hát lên, được hát lên trong tiếng hát chung. Trước tôi và cùng thời với tôi có nhiều nghệ sĩ tài năng hơn tôi, cống hiến hơn tôi nhưng họ hoặc đã ngã xuống, hoặc đã không may mắn được ghi nhận. Tôi được phong NSND năm 1993, lúc 40 tuổi. Ðó là vinh dự, may mắn lớn của tôi. Nhưng tôi tin rằng, với các anh chị khác, nhân dân không bao giờ quên họ, bởi họ chính là nghệ sĩ của nhân dân đích thực.
PV: Dù sao, chị cũng đã có những thành tựu đáng tự hào...
NSND Thu Hiền: Năm 1967 tôi đã đi hát phục vụ chiến trường. Năm 1972, tôi uống nước sông Thạch Hãn có thấm máu lửa của chiến tranh, hát bằng loa cầm tay để bài ca cách mạng vọng sang phía bờ nam... Tôi đã được các anh bộ đội công kênh lên trên cầu Tràng Tiền - Huế năm 1975... Ðến nay, tôi vẫn được những người dân quê ở mọi vùng yêu quý, tôi đã góp phần làm cho dòng nhạc dân gian có vị trí xứng đáng. Và đến bây giờ, có lẽ tôi là ca sĩ có số album phát hành lớn nhất, 27 đĩa. Riêng trong năm 2006-2007, tôi đã hoàn thành và được xuất bản gần 10 album âm nhạc như Chân quê, Hà Tĩnh quê mình, Trên đỉnh Phù Vân; Thương về xứ Nghệ, Vui mở đường; Nắng ấm quê hương, Miền Trung thương nhớ; Anh ở đầu sông, em cuối sông... Cho phép tôi nói rằng, đó không phải tôi nói về lao động nghệ thuật của tôi, mà phần nào phản ánh nhu cầu tha thiết của công chúng đối với âm nhạc dân tộc, âm nhạc cách mạng.
PV: Tôi muốn hỏi về cái tên Thu Hiền thật hiền của chị?
NSND Thu Hiền: Tên khai sinh của tôi là Nguyễn Thị Thanh Hiền. Khi về Ðoàn ca nhạc dân tộc, đã có chị Thanh Huyền rồi. Người ta bảo: đã Thanh Huyền rồi lại còn Thanh Hiền, giới thiệu tiết mục biểu diễn dễ lẫn lắm. Thôi, nên lấy tên là Thu Hiền. Tôi đồng ý. Vào Văn công Giải phóng, lại lấy tên là Thanh Hồng (đi chiến trường, ai cũng phải mang bí danh). Cái sự thay tên ấy, người nghe chấp nhận được nhưng khi làm giấy tờ gì, không ít lần khốn khổ...
PV: Chị có coi mình là "sao"?
NSND Thu Hiền: NSND không phải là "sao". Tôi vẫn quen phong cách phục vụ. Tôi vẫn nhớ ngày xưa được lên sân khấu, được hát trước đám đông là mừng. Tuy nhiên, nếu hát trong những cuộc kinh doanh, mình cũng phải lấy tiền. Nhưng tôi không đòi. Tôi chỉ hỏi: Ở đâu, lúc nào và hát cho ai? Tôi quan tâm nhất là "hát cho ai". Tiếng hát bao giờ cũng là tiếng hát, vô tư và thánh thiện...
PV: Như chị từng nói, chị đã là người của một thời. Là NSND rồi, nhưng nếu không hát nữa, thì chị sẽ đóng góp thế nào trên cương vị là NSND?
NSND Thu Hiền: Tôi cũng đã từng nói, tôi là người may mắn, được phong NSND lúc còn trẻ. Mười mấy năm qua, tôi vẫn hát, vẫn được mời tham gia trong những chương trình nghệ thuật quan trọng, vẫn được công chúng yêu cầu. Nếu lúc nào đó không còn hát được thì tôi vẫn là "nhân dân" và vẫn là "nghệ sĩ" trong những "sân khấu" ấm áp của cuộc đời là quê hương, gia đình, bè bạn... Tôi nghĩ mình bình thường như tất cả mọi người, cát bụi lại trở về cát bụi, nhưng luôn nhắc nhở phải giữ gìn hơn, trân trọng hơn danh dự con người, danh dự nghệ sĩ mà nhân dân ban tặng.
PV: Chị có cuộc đời ca hát khá bền và nhiều thành tựu. Chị có kinh nghiệm gì chăng, nhận xét gì chăng đối với các nghệ sĩ trẻ và sân khấu ca nhạc hiện nay?
NSND Thu Hiền: Tôi không có nhận xét gì, tôi không phải là nhà lý luận... Tôi khâm phục và mừng cho lớp trẻ được đào tạo cơ bản, có tài năng. Tôi thoải mái chấp nhận các dòng âm nhạc, các phong cách. Nhưng nhất định thời gian sẽ chọn lọc lại. Và công chúng bây giờ rất tinh, có trình độ cao, không phải sự lăng-xê nào cũng chiếm được lòng người. Nghệ thuật phải đi được vào lòng người, ở mãi cùng họ. Ai làm nghệ thuật mà muốn gặt hái quá mức, không biết tự điều chỉnh, không một đời khổ công thì không thể bền được. Chỉ một thí dụ nhỏ là sức khỏe thôi, cũng thấy rõ.
PV: Có thể tưởng tượng một nghệ sĩ lớn của Việt Nam lại không yêu và quay lưng lại dân ca Việt Nam ? Dòng nhạc dân gian mà chị theo đuổi có vị trí như thế nào trong đời sống âm nhạc hiện nay?
NSND Thu Hiền: Tôi không tin, không tưởng tượng được một người Việt Nam nào, nhất là ca sĩ lại không yêu dân ca Việt Nam. Có điều, mỗi người hát theo khả năng và trình độ của mình.
Về dòng nhạc dân gian, tôi nghĩ cái gì có gốc rễ, cái gì là bản sắc sẽ mãi mãi phát triển, mãi mãi xanh tươi. Còn một vấn đề quan trọng mà anh đặt ra ban đầu là sự ghi nhận quá muộn, sự ghi nhận có tính chính sách đãi ngộ sẽ làm cho nhiều người thiệt thòi, không động viên được nhiều người đúng lúc họ cần động viên, sẽ làm cho những danh hiệu vốn cao quý bớt thực chất, bớt thiêng liêng. Tôi hy vọng điều đó sẽ dần được thay đổi.
