Ông Nguyễn Như Khoa, trú tại tổ 8, khu 4, phường Trần Hưng Đạo (TP Hạ Long) đã nhiều lần gửi đơn tới các cơ quan chức năng của tỉnh với nội dung:
Đề nghị UBND TP Hạ Long bồi thường 860m2 đất nông nghiệp do HTX nông nghiệp Hồng Tiến giao năm 2003 cho gia đình ông, theo quy định tại Nghị định số 84/2007/NĐ-CP và đơn giá năm 2010; giải quyết đất tái định cư do bị thu hồi 100% đất nông nghiệp theo quy định hiện hành; đề nghị trả lại HTX Hồng Tiến 70% số tiền (bằng 118.214.460 đồng) bồi thường thu hồi đất của HTX thuộc dự án giải phóng mặt bằng (GPMB) xây dựng cầu Bãi Cháy; bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần cho gia đình ông do việc tổ chức cưỡng chế của UBND TP Hạ Long gây ra.
Tìm hiểu nội dung vụ việc chúng tôi được biết: Năm 1960, HTX nông nghiệp Hồng Tiến được UBND TX Hồng Gai (nay là TP Hạ Long) giao đất để sử dụng vào mục đích phục vụ tưới tiêu, thoát nước kết hợp với nuôi trồng thuỷ sản. Ngày 18-11-1993, UBND TX Hồng Gai có Quyết định số 881 phê duyệt luận chứng kinh tế thành lập Tổ hợp nuôi trồng thuỷ sản khu ao cá HTX nông nghiệp Hồng Tiến, cho phép hợp đồng sử dụng ao hồ, đầm nuôi trồng thuỷ sản trong thời hạn 7 năm. Tổ hợp này do ông Phạm Ngọc Quang làm đại diện đã ký hợp đồng với HTX nông nghiệp Hồng Tiến quản lý sử dụng diện tích đất mặt nước phục vụ tưới tiêu, thoát nước từ tháng 11-1993 đến tháng 4-2001. Đến tháng 8-2002, khi thực hiện dự án GPMB xây dựng cầu Bãi Cháy, Nhà nước đã thu hồi một phần diện tích đất nuôi trồng thuỷ sản của HTX nông nghiệp Hồng Tiến. Sau đó, ngày 13-1-2009, UBND tỉnh có Quyết định số 142 thu hồi 43.546,9m2 đất của HTX nông nghiệp Hồng Tiến để tiến hành dự án cải tạo nút giao thông Lê Lợi; công trình xây dựng hồ điều hoà và hệ thống thoát nước (đều thuộc phường Yết Kiêu, TP Hạ Long). Ban Quản lý dự án công trình TP Hạ Long (Ban QLDACT) đã lập phương án bồi thường GPMB cho HTX nông nghiệp Hồng Tiến với tổng số tiền 128.345.000 đồng. Ban QLDACT đã nhiều lần gửi giấy mời HTX nông nghiệp Hồng Tiến đến nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, nhưng HTX không đồng ý nhận tiền, không bàn giao mặt bằng và có đơn kiến nghị gửi các cơ quan chức năng về những nội dung trên. UBND TP Hạ Long và các phòng ban chức năng của thành phố đã nhiều lần tổ chức đối thoại với Ban lãnh đạo HTX và toàn bộ xã viên HTX về những nội dung trên, nhưng ông Nguyễn Như Khoa vẫn khiếu nại lên UBND tỉnh với những nội dung trên. Ông Khoa cho rằng, năm 2003, HTX nông nghiệp Hồng Tiến đã giao khoán 52.460m2 đất ao nuôi trồng thuỷ sản cho 61 hộ xã viên mỗi hộ được giao 860m2.
Sau khi rà soát lại nguồn gốc đất, căn cứ vào các quy định của Nhà nước về giải quyết bồi thường GPMB, UBND TP Hạ Long đã có QĐ số 519 ngày 27-4-2010 giải quyết khiếu nại của ông Nguyễn Như Khoa như sau: Diện tích 43.456.92m2 thu hồi theo QĐ số 142 ngày 13-1-2009 của UBND tỉnh là diện tích phục vụ tưới tiêu, thoát nước kết hợp với nuôi trồng thuỷ sản do HTX nông nghiệp Hồng Tiến quản lý, thuộc quyền sử dụng chung của HTX, và chưa giao khoán cho hộ gia đình cá nhân xã viên. Vì vậy đối tượng được bồi thường là HTX Hồng Tiến chứ không phải là xã viên.
Nguyên tắc về bồi thường trong trường hợp này theo khoản 1, điều 6 Nghị định 197/2004/NĐ-CP quy định “Người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện quy định tại điều 8 của Nghị định này thì được bồi thường, trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường thì UBND tỉnh xem xét hỗ trợ”. Theo điều 52, Luật Đất đai, thì HTX nông nghiệp Hồng Tiến không có thẩm quyền để giao đất cho các hộ xã viên. Việc HTX nông nghiệp Hồng Tiến tự chia diện tích mặt nước ao hồ điều hoà có kết hợp nuôi trồng thuỷ sản cho các hộ xã viên là không đúng quy định của Luật Đất đai. Do vậy việc ông Nguyễn Như Khoa đề nghị bồi thường 860m2 đất nông nghiệp là không có cơ sở.
Về nội dung ông Khoa đòi “giao đất ở tái định cư do bị thu hồi đất nông nghiệp theo quy định hiện hành” là không có cơ sở thực hiện, vì theo quy định tại khoản 1.1, mục 1, điều 38, QĐ 1122/2005/QĐ-UB ngày 20-4-2005 của UBND tỉnh: “Hộ gia đình, cá nhân được bố trí tái định cư phải là người được bồi thường về đất ở và phải di chuyển khỏi nơi ở cũ đến nơi ở mới”. Như vậy, đối tượng được bồi thường ở đây là HTX nông nghiệp Hồng Tiến, không phải là các hộ xã viên HTX. Vì vậy đề nghị này của ông Khoa không thể giải quyết được.
Ông Nguyễn Như Khoa còn đại diện cho HTX nông nghiệp Hồng Tiến yêu cầu TP Hạ Long trả lại cho HTX 70% số tiền (bằng 118.214.460 đồng) bồi thường thu hồi đất của HTX thuộc dự án GPMB xây dựng cầu Bãi Cháy. Về vấn đề này UBND TP Hạ Long cho biết, căn cứ vào Điều 9, Nghị định 22/1998/ NĐ-CP ngày 24-4-1998 của Chính phủ; văn bản số 1032 ngày 18-3-2008 của UBND tỉnh quy định về đền bù thiệt hại đối với đất nông nghiệp, thì đối tượng được nhận 70% giá trị đất nông nghiệp là xã viên các HTX nông nghiệp được HTX giao khoán đất theo cơ chế khoán 10. Còn diện tích đất thu hồi để làm dự án xây dựng cầu Bãi Cháy là đất do HTX nông nghiệp Hồng Tiến quản lý, chưa giao khoán cho xã viên. Do đó việc 70% giá trị đất nông nghiệp được thu về cho ngân sách Nhà nước là đúng các quy định tại thời điểm bồi thường.
Còn nội dung “bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần cho gia đình ông do bị cưỡng chế”, lãnh đạo TP Hạ Long khẳng định: Ngày 28-10-2009, UBND phường Yết Kiêu phối hợp với các đơn vị có liên quan tổ chức cưỡng chế thu hồi đất theo QĐ 447 ngày 2-10-2009 của UBND TP Hạ Long là hoàn toàn đúng quy định và tuân thủ đúng kế hoạch cưỡng chế đã được phê duyệt. Việc tổ chức cưỡng chế đúng pháp luật, không làm tổn hại đến sức khoẻ cũng như tài sản của nhân dân (buổi cưỡng chế này đã được lập biên bản và đại diện các đơn vị chức năng có mặt thống nhất ký tên).
Sau khi cùng với các Sở: Tài nguyên và Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Tài chính, Xây dựng và UBND TP Hạ Long xem xét, rà soát lại nội dung vụ việc, ngày 25-10-2010, UBND tỉnh đã có QĐ số 3187 đồng ý với QĐ số 519 (ngày 27-4-2010) của UBND TP Hạ Long, không chấp nhận nội dung khiếu nại của ông Nguyễn Như Khoa về việc đề nghị được bồi thường 860m2 đất nông nghiệp, về việc giải quyết đất tái định cư và bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần cho gia đình ông do việc tổ chức cưỡng chế của UBND TP Hạ Long gây ra.
