Một người bạn của tôi, người Anh, hiện đang làm việc tại Việt Nam cho biết: Ở nước chị, các sản phẩm sữa thông minh không hề được bày bán nhiều như ở VN. Và chị cũng rất thắc mắc là sao người VN lại thích uống sữa thông minh đến vậy.
Những người bạn khác đã ra nước ngoài cũng chung nhận định như người bạn người Anh, rằng những nước mà họ đã từng đến, không hề thấy các sản phẩm sữa thông minh nhiều như ở VN, hay việc các bà bầu phải uống nhiều như ở VN. Vậy, phải chăng người tiêu dùng VN đang bị chính các nhà sản xuất "đánh lừa" bởi quảng cáo?
Một số phụ nữ mang thai cho biết, hầu hết đi khám thai ở các bác sĩ, ít bác sĩ nào khuyên nên uống sữa "bà bầu", chủ yếu là họ uống theo cảm quan do xem quảng cáo, hay bạn bè khuyên mà thôi.
Người tiêu dùng móc túi chi cho... quảng cáo?
Làm cha mẹ ai chẳng muốn con mình thông minh, nổi bật, kiệt xuất...
Đánh trúng tâm lý này của người làm cha mẹ, các nhà sản xuất đua nhau tung ra hàng loạt các sản phẩm sữa với những quảng cáo công dụng rất kêu: cho con bạn thông minh hơn, nâng cao trí tuệ cho trẻ giúp trẻ thông minh vượt trội, dù rằng công dụng thật sự của nó chưa chắc đã bằng sữa mẹ.
Tuệ làm
Những sản phẩm sữa có cùng công dụng như vậy, đang được gọi chung là sữa thông minh. Và thị trường "sữa thông minh" giờ đây đang "loạn" thật sự bởi chính sự thiếu hiểu biết của người tiêu dùng, bởi sự thổi phồng của quảng cáo và những chiêu tiếp thị rầm rộ của các nhà sản xuất.
Ngạc nhiên chưa?
"Sữa thông minh" liệu có tốt bằng sữa mẹ?
Bà chị tôi ở Mỹ, có thai được 3 tháng thì về thăm gia đình. Hai chị em kéo nhau đi siêu thị, bà đã phải ngạc nhiên đến... há hốc miệng khi đứng trước mấy gian hàng sữa thông minh bày bán ở siêu thị. Đơn giản là ở Mỹ, không hề có các sản phẩm sữa thông minh thế này được bày bán, hoặc nếu có (cũng rất hiếm hoi), thì chỉ có thể mua ở nhà thuốc với sự chỉ định rất kỹ càng của bác sĩ.
Chị tôi kể, đi khám thai các bác sĩ thường khuyên nên uống thêm các viên bổ sung dinh dưỡng, vitamin, khoáng chất... chứ ở bên đó "sữa thông minh" là một cái tên rất ... xa lạ. Giải thích cho hiện tượng quảng cáo các sản phẩm sữa một cách tràn lan, một nhà xã hội học cho rằng nguyên nhân xuất phát chính từ nhận thức sai lầm của người tiêu dùng.
Tất nhiên là các sản phẩm sữa này không hẳn là không tốt và những quảng cáo cũng phù hợp với quy định. Tuy nhiên, các nhà sản xuất bằng quảng cáo đã đánh trúng tâm lý của người Việt nam, đặc biệt là những ông bố bà mẹ lần đầu có con.
Mặt khác, tâm lý của người VN khi mang bầu, thường rất sợ phải uống thuốc, đặc biệt là các loại thuốc Tây nên nghe nói uống sữa thông minh là rất tốt thì đổ xô đi mua, trong khi lượng dinh dưỡng của một hộp sữa chưa chắc đã bằng một vỉ thuốc đa sinh tố.
Thị trường sữa chung một "lời cả"
Chị phương Nga (Q1, TP.HCM) phải thốt lên rằng: "Giờ đi đâu cũng thấy bán sữa bà bầu, sữa bột cho trẻ con". Siêu thị nào cũng tràn lan, tiệm tạp hóa nào cũng xếp hàng kệ đủ loại. Mà các cô nhân viên tư vấn thì lúc nào cũng túc trực sẵn sàng, chỉ cần mình lướt qua hay ngó ngang là sẵn sàng bước tới để tư vấn về công dụng mà gần như hãng nào cũng có một bài công dụng của sữa y như nhau.
Mà các cô tư vấn, cô nào cũng mặt mũi còn non choẹt, chắc cũng chỉ là sinh viên đi làm thêm chứ đã làm mẹ bao giờ đâu mà tư vấn"
Quả thật là trên thị trường, các loại sữa thông minh cho bà bầu, trẻ con bây giờ nhiều có khi còn hơn các sản phẩm sữa thông thường. Chỉ tính riêng sữa nội thôi cũng đã có gần chục nhãn hiệu. Nếu tính thêm cả các nhãn hiệu nước ngoài sản xuất tại Việt nam, rồi hàng nhập khẩu, hàng đóng gói trong nước... thì tính ít cũng có vài ba chục nhãn hiệu, xuất xứ từ nhiều nơi: Mỹ, Anh, Australia, pháp, Hàn quốc, Nhật Bản...
Chỉ cần chú ý một chút, thì hầu hết các sản phẩm có thành phần gần giống như nhau, khác chăng chỉ là tên nhãn hiệu hoặc cũng thành phần đó nhưng có bổ sung một số chất với tên gọi khác. Và tất nhiên giá thành của các loại sữa thông minh, nội cũng như ngoại, không hề rẻ chút nào.
Có thông minh như ... quảng cáo?
Yếu tố di truyền thì không thể can thiệp, nhưng nếu nói rằng chỉ cần uống sữa vào thì con cái đứa nào đứa nấy đều thông minh, giỏi giang thì chẳng ông bố bà mẹ nào lại không ráng mua về uống, cho dù kinh tế gia đình có eo hẹp đến mức nào.
Cô bạn tôi, ở nhà thuê, chồng lại vừa thất nghiệp lương kế toán cũng chẳng thuộc dạng cao. Vậy mà từ ngày mang thai thì khoản tiền chi cho mua sữa chiếm đến gần 1/3 số lương hàng tháng. Không chỉ cô bạn tôi mà hầu hết những người tiêu dùng mà tôi gặp, ít ai biết về thông tin về sản phẩm ngoài những thông tin trên các trang quảng cáo hoặc là trên các kênh truyền hình. Tác dụng và hiệu quả của sản phẩm không biết, ngay cả thành phần của sản phẩm, cũng chỉ biết dựa trên số liệu ghi trên hộp nhưng tác dụng của mỗi thành phần ấy với bé như thế nào, thì hầu hết cũng đều mù tịt.
Khi đặt câu hỏi "Sữa thông minh có thật thông minh?" với nhiều chuyên gia về dinh dưỡng, hầu hết đều có cùng chung nhận định là cho đến nay, vẫn chưa có một nghiên cứu khoa học quốc tế nào chính thức được công bố về các chất thông minh được bổ sung trong các loại sữa này, ngoài những nghiên cứu mà từng hãng sản xuất công bố đên người tiêu dùng.
Bác sĩ Nguyễn Lân Đính - chuyên viên dinh dưỡng thì cho rằng trí não phát triển tốt dựa trên nền tảng cốt yếu nhất chính là sự phát triển về thể chất. Vì thể chất của các bà mẹ cũng phải tốt, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng thì đứa trẻ sinh ra mới có thể chất tốt được.
Mặt khác, không hẳn cứ uống sữa có bổ sung nhiều dưỡng chất có lợi cho trí não là đương nhiên trẻ sẽ thông minh. Đấy là một nhận thức rất sai lầm của các ông bố bà mẹ hiện nay. Để giúp trẻ thông minh, ngoài vấn đề dinh dưỡng thì các yêu tố khác như di truyền, nề nếp giáo dục trong gia đình, ảnh hưởng của xã hội, môi trường sống cũng như cách chăm sóc của cha mẹ từ lúc lọt lòng.
Chính vì vậy, theo bác sĩ Nguyễn Lân Đính, uống sữa thông minh chưa chắc bé đã thông minh như trong ... quảng cáo, nếu người mẹ có một thể trạng kém và môi trường giáo dục bé không hoàn thiện.
