Từ nhiều năm nay, Quảng Ninh trăn trở với bài toán xây dựng các lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, hiện đại. Kế hoạch thực hiện đã ban hành, cơ chế, chính sách ưu đãi đã có. Song, việc triển khai kế hoạch xem ra rất ì ạch.
Theo số liệu thống kê của cơ quan chức năng cho thấy, trung bình mỗi ngày, toàn tỉnh tiêu thụ khoảng 200 tấn thịt gia súc, gia cầm. Tuy nhiên, lượng thịt tiêu thụ trên thị trường phần lớn là giết mổ thủ công, nhỏ lẻ không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Giải quyết vấn đề này, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1214 (ngày 8-5-2006) phê duyệt quy hoạch hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn tỉnh đến năm 2020. Theo đó, đến hết năm 2010, tỉnh sẽ xây dựng được 12 lò mổ tập trung tại TP Hạ Long, TP Móng Cái, TX Uông Bí, TX Cẩm Phả và thị trấn Mạo Khê (Đông Triều). Sau năm 2010 tiếp tục xây dựng các lò mổ còn lại, phấn đấu đến năm 2020 có 23 lò giết mổ tập trung, cung cấp cho thị trường 80% nhu cầu thực phẩm sạch, an toàn và tiến tới tham gia giết mổ thịt phục vụ chế biến và xuất khẩu. Tạo điều kiện cho việc thực hiện công tác quy hoạch, UBND tỉnh có nhiều chính sách “trải thảm đỏ” thu hút doanh nghiệp đầu tư bằng việc ban hành Quyết định số 4319 (ngày 29-12-2006) tiếp tục khuyến khích đầu tư xây dựng mới các cơ sở giết mổ, bảo quản chế biến gia súc, gia cầm và cơ sở chăn nuôi tập trung, công nghiệp trên địa bàn. Trong đó, tỉnh thực hiện hỗ trợ một phần kinh phí đầu tư hạ tầng đến chân hàng rào công trình; hỗ trợ 50% lãi suất vốn vay trong 2 năm đối với các dự án được Ngân hàng thương mại ký hợp đồng tín dụng trước ngày 31-12-2007; được áp dụng chính sách ưu đãi về thuế và đất đai… Những tưởng, với sự quyết tâm từ các cấp, các ngành cộng với sự ưu đãi từ phía tỉnh, các lò mổ tập trung, công nghiệp sẽ nhanh chóng ra đời, góp phần thay đổi hoạt động giết mổ thủ công trên địa bàn. Song, trái lại, đến nay, việc thực hiện xây dựng các lò mổ theo mục tiêu của UBND tỉnh dường như không có tiến triển nhiều. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Tám, Trưởng Phòng Chăn nuôi, Sở NN&PTNT cho rằng: “Nguyên nhân tồn tại nêu trên chủ yếu là do sự quan tâm chưa đúng mức của các địa phương trong việc triển khai Quyết định của UBND tỉnh. Đó là việc chưa thực sự quan tâm và tạo điều kiện về vị trí thuận lợi cho các doanh nghiệp khi tham gia đầu tư. Thêm vào đó, lĩnh vực này cho lợi nhuận thấp, suất đầu tư lại lớn; ít được người dân ủng hộ do nghi ngại sự ảnh hưởng tới môi trường. Phần lớn các doanh nghiệp ngần ngại khi đầu tư vào lĩnh vực này”. Ông Tám cũng khẳng định: Mục tiêu của UBND tỉnh về xây dựng các lò mổ tập trung với công nghệ hiện đại khó có thể hoàn thành nếu vẫn rơi vào tình trạng như hiện nay. Giải quyết vấn đề này cần tăng cường tuyên truyền sâu rộng tạo sự chuyển biến về nhận thức làm cho người dân hiểu rằng việc chấp hành nghiêm các quy định về giết mổ gia súc, gia cầm chính là bảo đảm sức khỏe của mình. Mặt khác sớm quy hoạch và xây dựng kế hoạch xã hội hóa nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm hiện đại, bảo đảm an toàn vệ sinh. Đồng thời thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra việc thực hiện Quyết định của Chính phủ và UBND tỉnh trong lĩnh vực này. Kiên quyết xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm. Và một trong những điều quan trọng hơn cả đó là các địa phương phải vào cuộc thực sự chứ không phải nhập cuộc. Như vậy, sau hơn 3 năm triển khai thực hiện Quyết định của UBND tỉnh về quy hoạch hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn đến năm 2020, hầu hết các địa phương vẫn giậm chân tại chỗ. Việc hiện đại hóa các dây chuyền giết mổ, xóa bỏ trên 900 điểm không đảm bảo theo tiêu chuẩn, quy định cần phải được triển khai tích cực hơn nhằm mục tiêu đáp ứng nhu cầu thực phẩm sạch cho nhân dân trên địa bàn.
Gia súc được giết mổ, xẻ thịt, đặt ngay trên sàn nhà dơ bẩn mất vệ sinh. (Trong ảnh: Một điểm giết mổ tại phường Cao Xanh, TP Hạ Long).
Việc quy hoạch, xây dựng cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung tại các địa phương trên địa bàn tỉnh ngày càng bức thiết. Đây là biện pháp quản lý hiệu quả nhằm kiểm soát dịch bệnh một cách chặt chẽ, đồng thời góp phần ngăn ngừa dịch bệnh từ gia súc, gia cầm, bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm. Chính vì vậy, UBND tỉnh có Quyết định thực hiện Quy hoạch với chính sách ưu đãi thu hút đầu tư đối với lĩnh vực này. Tuy nhiên, sau 3 năm Quyết định được ban hành việc xoá bỏ các lò mổ thủ công xem ra vẫn khó khăn. Song, ngạc nhiên hơn cả là chuyện doanh nghiệp xin đầu tư vào lĩnh vực này cũng phải chật vật bởi sự không thống nhất giữa các cơ quan quản lý nhà nước. 
Nhiều kênh mương đang bị ô nhiễm nặng bởi chất thải từ các điểm, lò giết mổ gia súc, gia cầm.
* Ông Ty Văn Tuấn, Trạm trưởng Trạm Thú y Móng Cái: Tăng cường kiểm tra hoạt động giết mổ gia súc, gia cầm: Để kiểm soát tốt công tác giết mổ gia súc, gia cầm cần tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất các cơ sở kinh doanh. Việc làm này nhằm chấn chỉnh công tác quản lý và kịp thời khắc phục những tồn tại. Mặt khác, cần phải thực hiện tốt công tác kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật xuất ra và nhập vào tỉnh; lập phương án, kế hoạch hành động cụ thể nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác quản lý hoạt động kinh doanh giết mổ gia súc, gia cầm. Tuy nhiên, để công tác quản lý giết mổ gia súc đạt hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương. Bởi nếu chỉ có cơ quan chức năng “ra tay” thì riêng chuyện giết mổ nhỏ lẻ trên địa bàn cũng khó dẹp bỏ được. * Ông Nguyễn Hải Đường, khu 1, phường Cẩm Trung, TX Cẩm Phả: Chưa chấp hành vì sợ tốn phí giết mổ: Việc đưa gia súc, gia cầm vào lò giết mổ tập trung là rất cần thiết, vừa bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, vừa không gây ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, một số người vẫn chưa chấp hành theo quy định là do sợ tốn tiền phí giết mổ và phí vận chuyển. Ngoài việc phải trả chi phí giết mổ, các chủ hộ còn ngại vận chuyển quá xa so với giết mổ gần nhà. Thêm vào đó người dân đã quen với việc giết mổ theo phương pháp thủ công, nên chưa ứng dụng nhiều việc giết mổ theo mô hình bán công nghiệp và công nghiệp. * Ông Vũ Đức Tòng, Giám đốc Công ty TNHH Quảng Phú (TP Hạ Long): Phải áp dụng công nghệ hiện đại: Hiện nay, việc giết mổ gia súc, gia cầm tràn lan đang ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống và nguy cơ làm mất an ninh an toàn thực phẩm. Do đó, việc hoàn thiện hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm trên cơ sở hiện đại hoá các dây chuyền giết mổ là rất cần thiết. Quan tâm tới lĩnh vực này, Công ty chúng tôi đã và đang xin đầu tư. Đây là dự án được Công ty đầu tư với số vốn lớn, áp dụng công nghệ giết mổ tiên tiến nhất của Trung Quốc, đảm bảo đủ điều kiện và tiêu chuẩn đối với hàng xuất khẩu sang các thị trường khó tính như châu Âu, châu Úc. * Bà Đào Thị Thu, tổ 18, khu 2A, phường Cao Xanh, TP Hạ Long: Không nên tồn tại những điểm giết mổ gia súc, gia cầm trong khu dân cư: Hiện nay có nhiều điểm giết mổ gia súc nằm xen kẽ trong các khu dân cư rất mất vệ sinh môi trường ảnh hưởng đến sức khoẻ của những người sống xung quanh. Chính vì vậy, chính quyền địa phương cần có biện pháp di chuyển những điểm giết mổ này hoặc quản lý chặt chẽ. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ (về vốn, thuế, kỹ thuật...) nhằm khuyến khích các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đầu tư xây dựng các cơ sở giết mổ và tham gia giết mổ tại các lò giết mổ tập trung. * Ông Phạm Quang Vinh, Chi Cục phó Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường): Cần sớm xây dựng các lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung quy mô lớn: Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn thì hiện nay ngay cả các lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn tỉnh chưa đạt các tiêu chí về môi trường. Lý do công nghệ sử dụng tại các lò còn lạc hậu, chủ yếu là phương thức thủ công nên vẫn gây ô nhiễm môi trường. Với vai trò cơ quan chức năng quản lý về tài nguyên và môi trường chúng tôi rất đồng tình sớm xây dựng các lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung với quy mô lớn nhằm hạn chế đến mức thấp nhất về ô nhiễm môi trường.
