Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước xây dựng một chương trình riêng về phát triển thương hiệu nông sản “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP). Thành công bước đầu của chương trình này có sự đóng góp tích cực của khoa học và công nghệ (KHCN) trong việc giúp nông sản tỉnh nhà nâng cao giá trị và từng bước tiếp cận hiệu quả thị trường.
Cam Vân Đồn có vị thơm đặc trưng nhưng chỉ từ khi trở thành sản phẩm OCOP thì đặc sản này mới có giá và được nhiều người biết đến. Ông Nguyễn Trung Kiên, Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Vân Đồn, cho biết: Tham gia chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm”, cam Vân Đồn được huyện xác định là cây trồng chủ lực và tập trung xây dựng thương hiệu. Hiện cam Vân Đồn được quy hoạch sản xuất tập trung tại xã Vạn Yên và Bản Sen; sản phẩm cam được gắn nhãn mác, bao bì OCOP và đã được cấp giấy chứng nhận sản xuất đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. Quá trình xây dựng thương hiệu cho nông sản có thể thấy KHCN là yếu tố quan trọng thúc đẩy việc nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản. Do đó, huyện cũng tích cực phối hợp với các đơn vị khoa học trong và ngoài tỉnh để chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ người dân sản xuất. Đơn cử như vừa qua, huyện đã phối hợp với Viện Nghiên cứu rau quả sản xuất cây giống bằng công nghệ ghép để có hệ số nhân giống cao hơn.
Cũng như sản phẩm cam Vân Đồn, với sự vào cuộc tích cực từ tỉnh đến địa phương, các sản phẩm OCOP Quảng Ninh đã từng bước tạo dựng được chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Nhiều sản phẩm OCOP đã có mặt tại các hội chợ trong và ngoài tỉnh, được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng, mẫu mã sản phẩm. Thành công bước đầu này có sự đóng góp tích cực của lĩnh vực KHCN. Ngay từ khi xây dựng chương trình OCOP, Sở KH&CN đã chủ động hỗ trợ các địa phương phát huy tốt hiệu quả các dự án xây dựng thương hiệu nông sản, phát triển và bảo vệ thương hiệu nông sản. Đồng thời tích cực chuyển giao công nghệ sản xuất giúp các đơn vị, địa phương nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị các sản phẩm nông sản. Riêng về thương hiệu nông sản, trong năm 2015, toàn tỉnh đã có 21 nhãn hiệu được xây dựng, trong đó có 3 chỉ dẫn địa lý được bảo hộ, 13 nhãn hiệu chứng nhận, 5 nhãn hiệu tập thể. Tất cả 21 nhãn hiệu đều đã được cấp văn bằng của Bộ KH&CN và được trao giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm nông sản. Các sản phẩm đều có bao bì, nhãn mác OCOP đã giúp nông sản Quảng Ninh được nhận diện, có uy tín, nâng cao giá trị khi ra thị trường, như: Chả mực Hạ Long, cam Vân Đồn, miến dong Bình Liêu, gà Tiên Yên, lợn Móng Cái...
Tiếp tục đồng hành và “tiếp sức” cho các sản phẩm OCOP, ngay từ đầu năm 2016, Sở KH&CN đã tham gia các đoàn kiểm tra ghi nhãn hàng hoá, công bố hợp quy, sở hữu trí tuệ liên quan đến sản phẩm OCOP. Theo đó, đã kiểm tra 118 sản phẩm tại 48 cơ sở, đơn vị sản xuất của 14 địa phương trên toàn tỉnh về ghi nhãn hàng hoá, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm tham gia chương trình OCOP. Qua kiểm tra đã kịp thời nhắc nhở, hướng dẫn các cơ sở chú trọng việc ghi nhãn sản phẩm hàng hoá theo quy định, đặc biệt là các lỗi không ghi ngày sản xuất, hạn sử dụng, khối lượng tịnh, địa chỉ sản xuất, ghi sai định lượng hàng hoá, không ghi khuyến cáo an toàn theo quy định. Cũng từ đầu năm đến nay, Sở KH&CN cũng đã hướng dẫn các địa phương xin sử dụng địa danh, lập hồ sơ đăng ký nhãn hiệu cho 29 nhãn hiệu (trong đó, có 6 nhãn hiệu chứng nhận, 3 nhãn hiệu thông thường, 19 nhãn hiệu tập thể các sản phẩm OCOP của tỉnh). Đồng thời đã cấp văn bằng cho 8 sản phẩm (mật ong, đào đá, lợn Móng Cái, rượu Bâu, hoa Hoành Bồ, ổi ông Đới, nấm Kim Oanh, nấm Thịnh Phát). Bên cạnh đó, các chương trình nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH&CN phục vụ phát triển KT-XH vùng nông thôn, miền núi tiếp tục được chú trọng. Ngành đã hỗ trợ tích cực cho các đơn vị, địa phương triển khai nhiệm vụ KH&CN cấp cơ sở tập trung theo hướng ứng dụng công nghệ trong sản xuất các sản phẩm thuộc vùng sản xuất hàng hoá nông nghiệp tập trung, sản phẩm xây dựng thương hiệu, sản phẩm thuộc chương trình OCOP. Tiêu biểu có thể kể đến như: Công nghệ thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng na Đông Triều; công nghệ sản xuất tỏi đen Móng Cái; công nghệ sản xuất ghẹ lột tại Móng Cái; công nghệ sản xuất củ cải ăn liền tại Đầm Hà; công nghệ bảo quản rượu Bâu Bằng Cả tại Hoành Bồ…
Quảng An
