Khoan mãnh tương tế

Tử Sản là tướng quốc nước Trịnh, lấy đạo khoan mà trị dân, làm cho thiên hạ thái bình các nước chư hầu đều e nể. Khi Tử Sản mất, con trai là Tử Thái Thúc được vua nước Trịnh cho nối chức làm tướng quốc, cũng bắt chước cha, lấy đạo khoan để trị dân.

Thế nhưng chỉ một thời gian thì trong nước sinh ra nhiều băng đảng, thường núp náu ở các đầm lầy mà cướp của giết người, nhũng nhiễu lương dân...

Tử Thái Thúc thấy làm như cha mình nghe chừng không ổn, liền dùng biện pháp cứng rắn, cho quân đi đánh bọn cướp, bắt được kẻ nào thì ra lệnh giết hết. Từ đấy nước Trịnh không còn nạn trộm cướp nữa; nhưng cũng từ đó dân tình đem lòng oán thán, quan quân đi đến đâu, người dân đều sợ hãi, chỉ tìm cách lánh mặt, không ra chào đón vui vẻ như trước kia, khiến Tử Thái Thúc không biết phải xử sự như thế nào cho hợp!

Đức Khổng Tử nghe chuyện, hỏi học trò:

- Các con cho thầy biết cái sai trong chính sách của Tử Thái Thúc là ở đâu?

 Một học trò nhanh nhẩu thưa:

- Dạ thưa thầy, Tử Thái Thúc sai là bởi không biết lúc nào cần khoan, lúc nào cần mãnh ạ?

Đức Khổng Tử tỏ ra rất hài lòng, khen rằng:

- Con nói rất đúng ý ta, đạo làm tướng là phải biết “khoan mãnh tương tế”; nếu chỉ khoan thì dân nhờn; nhưng nếu chỉ mãnh thì dân tàn; khoan giúp cho mãnh, mãnh giúp cho khoan, có thế thiên hạ mới thịnh trị...

Rồi ngài hỏi tiếp:

- Điều này nay ta mới dạy, sao con đã sớm biết vậy?

Cậu học trò cười nói:

- Thưa thầy, có gì mới mẻ đâu ạ, cứ để ý cách hành xử của một số quan chức ở ta là thấy ngay thôi mà! Nếu trong cơ quan kẻ nào mà họ ghét thì họ dùng chính sách mãnh để trị, còn những người “biết điều”, không hay bới móc chuyện nọ chuyện kia v.v. thì sẽ được họ khoan dung, bao che cho... Thế chẳng phải khoan, mãnh cũng tuỳ người, tuỳ lúc hay sao?

Cùng chuyên mục