Những năm qua Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và các đơn vị thành viên đã triển khai nhiều biện pháp nhằm đảm bảo ATLĐ.
Đó là, lập hệ thống giám sát an toàn cho tất cả các lĩnh vực; ban hành các quy chế quản lý công tác AT-BHLĐ; quy định về xử lý người đứng dầu doanh nghiệp khi đơn vị để xảy ra TNLĐ chết nhiều người; phân định rõ ràng chức năng nhiệm vụ và quyền hạn trong công tác quản lý AT-BHLĐ.
Kiểm tra cột chống thuỷ lực trong lò chợ tại Công ty Than Hòn Gai - Vinacomin.
Ảnh: Minh Hải
Bên cạnh đó, Tập đoàn đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, công tác thanh tra, kiểm tra được quan tâm. Hệ thống giám sát viên ATLĐ được biên chế đủ lực lượng giám sát liên tục 3 ca sản xuất; đầu tư công nghệ mới trong sản xuất, trang bị thiết bị an toàn hiện đại. Hiện toàn Tập đoàn có 85 lò chợ sử dụng giá khung thuỷ lực di động; 74 trạm quạt gió chính phục vụ các khu vực khai thác than hầm lò (tất cả các trạm quạt gió chính đều có hệ thống đảo chiều gió, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu đảo chiều gió đưa vào mỏ hầm lò khi cần thiết); 30 hệ thống giám sát khí mê-tan tự động tập trung ở 25 mỏ than hầm lò. Các đơn vị sản xuất than lộ thiên đã chú trọng đầu tư xe máy có công suất lớn như máy xúc có dung tích gầu 10m3; ôtô có tải trọng 95 tấn; xe làm lốp chuyên dụng... Tuy nhiên, kết quả vẫn chưa tương xứng với đầu tư, các sự cố bục nước, nổ khí vẫn diễn ra.
Trong năm 2010, toàn Tập đoàn đã để xảy ra 35 vụ TNLĐ nghiêm trọng, làm chết 42 người. Điển hình như vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 3 giờ 50 phút ngày 12-11-2010 tại Công ty Than Dương Huy, làm chết 3 công nhân và bị thương 1 công nhân do sự cố bục nước ở gương lò Thượng với lò Dọc vỉa mức +90 (đường lò Dọc vỉa mức +90 này có chứa nước do thẩm thấu từ khu vực đã khai thác phía trên mức +100). Đây là vụ sự cố bục nước có tính chất nghiêm trọng, làm chết nhiều người. Loại sự cố bục nước này đã được Tập đoàn nhắc nhở cảnh báo và có nhiều giải pháp phòng ngừa. Kế hoạch phòng chống bục nước của đơn vị cũng đã được Tập đoàn phê duyệt. Song sự cố tai nạn vẫn xảy ra do quá trình lập và thực hiện các biện pháp kỹ thuật an toàn chưa chặt chẽ. Công tác điều hành của cả bộ máy lãnh đạo đơn vị còn sơ hở, thiếu đồng bộ, không kiểm soát được diễn biến trong quá trình sản xuất. Hay vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 22 giờ 10 phút ngày 25-10, tại lò xuyên vỉa hai đường xe, khu đông mức -250 thuộc Công trường Đào lò 4, Công ty CP Than Mông Dương do nổ mìn sót trong gương lò, làm chết 1 công nhân thợ lò bậc 4/6 - kiêm thợ mìn đang làm nhiệm vụ đào chân cột để dựng vì chống. Nguyên nhân được xác định do công nhân sử dụng choòng sắt để đào lỗ chân cột phía hông lò đã chạm vào lỗ mìn sót, dẫn đến mìn nổ gây tai nạn. Công tác chỉ huy nổ mìn, công tác kiểm tra sau bắn mìn chưa đảm bảo nên không phát hiện được lỗ mìn sót ở gương lò. Công tác quản lý đo kiểm tra điện trở kíp điện trước khi cấp phát đưa vào hầm lò sử dụng chưa đạt yêu cầu, chưa đo kiểm tra tất cả các kíp điện trước khi đưa vào lò sử dụng. Cùng với các vụ TNLĐ thì các sự cố nghiêm trọng trong sản xuất cũng thường xảy ra do công tác quản lý kỹ thuật chưa đảm bảo như sự cố làm đổ hoàn toàn lò chợ sử dụng giá khu di động GK/1600/1.6/2.4/HTD, xảy ra ngày 31-8-2010, tại lò chợ mức +200 đến +250 Vỉa 18 khu Tràng Khê II, Phân xưởng Khai thác 8, Công ty Than Hồng Thái (Công ty Than Uông Bí - Vinacomin). Nguyên nhân là do công tác quản lý kỹ thuật, chỉ đạo sản xuất và kiểm tra giám sát kỹ thuật an toàn của cả hệ thống từ Công ty đến phân xưởng không đảm bảo yêu cầu, để toàn bộ lò chợ thuỷ lực bị mất áp gây tụt đổ. Sự cố làm đổ hoàn toàn 23 giá khung thuỷ lực GK trong giai đoạn lắp đặt giá khung tại thượng khởi điểm của lò chợ ở Xí nghiệp Than Cẩm Thành ngày 28-8-2010. Nguyên nhân cũng do công tác quản lý kỹ thuật, chỉ đạo sản xuất và kiểm tra giám sát kỹ thuật an toàn của cả hệ thống từ Công ty đến phân xưởng không đảm bảo yêu cầu, để toàn bộ lò chợ thuỷ lực bị mất áp gây tụt đổ; công tác néo giữ, cố định hệ thống giá chống tại lò có độ dốc lớn chưa đạt yêu cầu...
Qua điều tra các vụ sự cố, tai nạn lao động và kết quả kiểm tra công tác an toàn lao động cho thấy nguyên nhân chủ yếu là do các sai sót, khuyết điểm trong công tác quản lý kỹ thuật, chỉ huy sản xuất, kiểm tra giám sát an toàn. Các nguy cơ mất an toàn vẫn còn tiềm ẩn cao, đặc biệt đối với các đơn vị sản xuất than hầm lò và lộ thiên.
Để hạn chế đến mức thấp nhất TNLĐ nghiêm trọng có thể xảy ra, chuyên môn, Công đoàn, Đoàn Thanh niên các đơn vị trong TKV đã xác định phải tiếp tục chú trọng công tác huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng làm việc cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật, cán bộ giám sát an toàn, cán bộ chỉ huy sản xuất, để bảo đảm các biện pháp kỹ thuật an toàn lập ra phù hợp với điều kiện sản xuất, dễ đọc, dễ hiểu, dễ phổ biến. Huấn luyện cho các cán bộ kỹ thuật, cán bộ giám sát an toàn, cán bộ chỉ huy sản xuất biết tự xác định nguy cơ mất an toàn ở khu vực mình đang quản lý để chủ động đề ra các biện pháp kỹ thuật an toàn phù hợp trước khi tổ chức thực hiện. Huấn luyện cho cán bộ chỉ huy sản xuất kỹ năng thực hiện biểu đồ tổ chức sản xuất, kỹ năng viết và triển khai lệnh sản xuất, đảm bảo đúng nội dung, sát thực với yêu cầu và điều kiện sản xuất. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục tự chủ về an toàn lao động theo nhiều hình thức, trực quan, đối thoại... trang bị sổ tay an toàn đến từng người lao động. Tập trung huấn luyện định kỳ theo đối tượng, ngành nghề với giáo trình được biên soạn phải gắn liền với thực tế của từng đơn vị, phân xưởng sản xuất. Giáo viên tham gia huấn luyện phải là người có kinh nghiệm trong Tập đoàn, đơn vị và được lựa chọn phù hợp theo chuyên đề, ngành nghề. Chủ động tự rà soát đánh giá năng lực cứu hộ, cứu nạn của đơn vị mình, công tác ATLĐ, công tác phòng chống thiên tai để có kế hoạch củng cố và trang bị tăng cường, đáp ứng yêu cầu ứng cứu khi có sự cố tai nạn, với hiệu quả cao nhất. Kiên quyết thực hiện chỉ đạo của Tập đoàn "Nơi nào không an toàn, nơi đó không được đưa công nhân vào làm việc".
