Theo Quy chế thành lập ngân hàng thương mại cổ phần vừa ban hành, nguồn vốn góp thành lập ngân hàng phải thuộc sở hữu của cổ đông, không được sử dụng tiền vay dưới mọi hình thức và các tổ chức, cá nhân góp vốn phải cam kết trước pháp luật về nguồn vốn góp.
Ngân hàng thành lập mới phải tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu của Thủ tướng về vốn điều lệ trong từng thời kỳ. Cụ thể là từ nay tới cuối 2008, các ngân hàng phải có mức vốn tối thiểu là 1.000 tỉ đồng và sau ngày 31-12-2008, phải có vốn điều lệ từ 3.000 tỉ đồng trở lên.
Quy chế cũng đặt ra những điều kiện chặt chẽ về số lượng cổ đông tối thiểu một ngân hàng muốn thành lập phải có, giá trị tài sản và vốn điều lệ tối thiểu của cổ đông sáng lập, đặc biệt khi cổ đông sáng lập là ngân hàng thương mại còn chịu những ràng buộc về tỷ lệ nợ xấu.
Với quan điểm “không dễ dãi” trong việc cấp phép thành lập ngân hàng mới - một việc đang có xu hướng trở thành “phong trào” - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẳng định, việc ban hành những điều khoản chặt chẽ như vậy nhằm đảm bảo cho ra đời những ngân hàng đủ mạnh, có năng lực hoạt động ổn định và hiệu quả, giữ tính an toàn và bền vững của cả hệ thống.
Sau khoảng 10 năm không cấp phép thành lập thêm ngân hàng cổ phần, quy chế này đang mở đường cho việc thành lập các ngân hàng mới để đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư vào lĩnh vực đang được coi là nóng nhất hiện nay. Điều này cũng nhằm tạo sự cạnh tranh lành mạnh trong thị trường tài chính, tiền tệ thời kỳ mở cửa hội nhập.
Nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào ngân hàng cổ phần ở Việt Nam bằng việc mua cổ phần của các ngân hàng nội địa đã hoạt động tối thiểu là 2 năm, với hạn mức không quá 30%. Cùng với đó, nhà đầu tư nước ngoài còn có thêm sự lựa chọn khi tham gia vào thị trường tài chính tiền tệ Việt Nam sau khi Chính phủ cho phép thành lập chi nhánh ngân hàng 100% vốn nước ngoài, từ 1-4-2007 theo cam kết gia nhập WTO.
Về điều này, ông Kiều Hữu Dũng, Vụ trưởng Vụ các ngân hàng và Tổ chức tín dụng (thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) cho rằng, việc thành lập thêm nhiều ngân hàng sẽ chia nhỏ thị phần, ảnh hưởng mạnh đến các ngân hàng quốc doanh hiện đang chiếm tới 70% thị phần, “nhưng đây là xu thế tất yếu của thị trường và doanh nghiệp phải chấp nhận”, ông Dũng nhấn mạnh.
Các doanh nghiệp trong nước đang tỏ ra háo hức đón nhận những chính sách mở cửa thị trường tài chính, ngân hàng. Gần đây, số lượng hồ sơ xin pháp thành lập ngân hàng mới đang tăng khá nhanh. Hiện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã nhận được khoảng 13 hồ sơ xin mở ngân hàng của các nhà đầu tư trong nước, trong đó có Tập đoàn Bảo Việt, Công ty FPT, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông…
Nếu đáp ứng được các điều khoản trong quy chế, từ nay đến cuối năm, có thể có 1 hoặc 2 hồ sơ được cấp phép, ông Kiều Hữu Dũng cho biết.
Về phía các ngân hàng nước ngoài, hiện đã có Tập đoàn Ngân hàng Hong Kong-Thượng Hải (HSBC), Ngân hàng ANZ và Standard Chartered Bank nộp hồ sơ xin phép thành lập ngân hàng con 100% vốn nước ngoài. Bốn ngân hàng khác ở khu vực châu Á cũng đang trong giai đoạn hoàn chỉnh hồ sơ.
Hiện tại, ở Việt Nam có 5 ngân hàng quốc doanh, 35 ngân hàng cổ phần và 6 ngân hàng liên doanh đang hoạt động.
