Thầy Tăng Sâm bừa cỏ ruộng dưa, lỡ tay làm đứt mất ít rễ. Cha là Tăng Tử giận, cầm gậy đánh vào lưng, ngất đi một lúc mới hồi lại.
Khi về nhà, Tăng Sâm liền đến thưa với cha rằng:
- “Lúc nãy con có tội để đến nỗi cha phải đánh, làm đau tay cha, con thực là đứa con lỗi đạo!”.
Đức Khổng Tử nghe chuyện bảo học trò cấm cửa, không cho Tăng Sâm vào. Tăng Sâm tự nghĩ mình vô tội, nhờ bạn hỏi thầy xem vì cớ gì mà ngài giận. Đức Khổng Tử nói:
- Ngày trước vua Thuấn phụng sự cha là Cố Tẩu; lúc cha sai khiến gì thì luôn ở bên cạnh; lúc cha giận dữ muốn giết thì lánh xa; cha đánh bằng roi vọt thì cam chịu; đánh bằng gậy gộc thì chạy trốn. Thế cho nên ông Cố Tẩu mới không mang tiếng là bất từ. Nay Tăng Sâm để cha đánh quá tay, lỡ mà chết thì có phải là làm cha mắc tội không? Tội bất hiếu còn gì to hơn nữa?
Trong đám học trò của Đức Khổng Tử có kẻ nghe chuyện, giật mình:
- Hoá ra là thế! Vậy mà lâu nay con lại cứ nghĩ oan cho cậu ta...
Đức Khổng Tử ngạc nhiên, hỏi là nghĩ oan cho ai, anh ta đáp:
- Chả là con có anh bạn làm thư lại ở cơ quan nọ. Thường ngày anh ta luôn quẩn quanh bên sếp, sếp bảo gì thì răm rắp nghe lời, sếp phê bình, quở trách cũng cam chịu, không tỏ thái độ bất mãn. Thế nhưng khi sếp anh ta bị phốt thì chẳng thấy tăm hơi anh ta đâu nữa. Con thấy vậy cứ nghĩ đó là kẻ cơ hội, “ăn cháo đá bát”... Nay nghe thầy giảng giải mới hiểu anh ta làm vậy là bắt chước cổ nhân. Thật là người sâu sắc, biết cư xử có trước có sau, chứ không như thầy Tăng Sâm...
- !!
