Đức Khổng Tử có lần ra chơi ngoài đồng, thấy một người đàn bà đứng khóc nỉ non ở bờ đầm. Thấy lạ, Đức Khổng Tử bèn bảo học trò hỏi người đàn bà xem can cớ gì mà khóc...
Người đàn bà nói:
- Độ trước đi cắt cỏ thi ở đây, tôi có đánh mất cái trâm cài đầu bằng cỏ thi. Vì thế nên giờ buồn mà khóc.
Đức Khổng Tử ngạc nhiên, hỏi:
- Đi cắt cỏ thi mà đánh mất cái trâm cài đầu bằng cỏ thi thì việc gì phải khóc?
Người đàn bà nói:
- Không phải vì đánh mất cái trâm cỏ thi mà tôi khóc. Tôi sở dĩ khóc là do thương tiếc một vật cũ, dùng đã lâu, mà ngày nay không còn được thấy nữa...
Đức Khổng Tử quay lại bảo với các học trò:
- Các con thấy không, cái người ta mất đi không chỉ là cái vật chất cụ thể, mà thường gắn liền với những kỷ niệm trong cuộc đời, có một phần tâm hồn mình ngụ trong đó. Vì thế người nào không biết thương tiếc cái cũ đã mất thì chẳng thể coi là người có tình, có nghĩa được!
Một học trò của Đức Khổng Tử nghe vậy, quay sang nói với một học trò khác:
- Bây giờ tôi mới hiểu vì sao những người làm quan khi về hưu lại buồn. Thì ra là vì họ nhớ tiếc cái ghế của mình giờ đã chuyển cho người khác. Những vị ấy cũng giống như người đàn bà này, sống thật là có tình, cónghĩa, không quên cái cũ!
Người bạn đáp lại:
- Thế nhưng nếu anh để ý sẽ thấy điều đó chỉ xẩy ra khi họ đến tuổi nghỉ hưu thôi. Còn nếu phải rời xa cái ghế cũ để lên một cái ghế cao hơn thì tôi chẳng thấy ai nhớ tiếc cả (!).
....
