Thực tế đã chứng minh, nếu có những cơ chế hỗ trợ phù hợp để phát triển KH&CN thì đây chính là đòn bẩy để góp tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo và thực hiện các chính sách xã hội. Tại kỳ họp HĐND tỉnh vừa qua, UBND tỉnh đã trình “Một số cơ chế tài chính khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh”.
Đối tượng được hưởng hỗ trợ là các tổ chức, cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế trên địa bàn tỉnh. Các hoạt động đề nghị khuyến khích, hỗ trợ gồm: Việc xác lập quyền sở hữu công nghiệp; việc áp dụng hệ thống quản lý tiên tiến; hoạt động tham dự chợ công nghệ và thiết bị (Techmart), hội chợ thương hiệu, tham dự các giải thưởng về KH&CN.
Thời gian qua, do chưa có chính sách hỗ trợ, nên mặc dù tỉnh ta có trên 6.000 doanh nghiệp (DN), nhưng mới chỉ có gần 250 DN xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho trên 300 đối tượng (270 nhãn hiệu, 30 kiểu dáng công nghiệp). Trên địa bàn tỉnh chưa có đối tượng nào được đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp ở nước ngoài; chưa được bảo hộ về chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận và nhãn hiệu tập thể; chưa có giống cây trồng nào được bảo hộ. Để khuyến khích các tổ chức, cá nhân trên địa bàn xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho sản phẩm, nhằm tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho hoạt động sản xuất kinh doanh và cạnh tranh lành mạnh; ngăn chặn tình trạng làm hàng nhái, hàng giả và bảo vệ lợi ích người tiêu dùng, tờ trình của UBND tỉnh đề nghị mức hỗ trợ khoảng 1/3 tổng chi phí xác lập quyền cho từng đối tượng sở hữu công nghiệp. Cụ thể là sẽ hỗ trợ 20 triệu đồng/ giống cây trồng; 15 triệu đồng/sáng chế; 10 triệu đồng/ giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, hoặc nhãn hiệu. UBND tỉnh dự tính nếu có cơ chế này, hàng năm sẽ có khoảng 80 đối tượng sở hữu công nghiệp được bảo hộ và nhu cầu chi cho hoạt động hỗ trợ này khoảng 800 triệu đồng/năm.
Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, việc áp dụng các hệ thống quản lý đã được quốc tế công nhận là rất cần thiết. Nhưng đến nay, trên địa bàn tỉnh mới có khoảng 30 DN áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001, ISO 22000 và HACCP; 1 DN áp dụng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001. Số lượng này là rất thấp so với yêu cầu phát triển. Thế nhưng, để xây dựng và áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, DN cần phải đầu tư lượng kinh phí khá lớn. Chỉ riêng chi phí thuê tư vấn xây dựng hệ thống và đánh giá chứng nhận hệ thống đã ngốn khoảng 100 triệu đồng/hệ thống quản lý chất lượng, 160 triệu đồng/hệ thống quản lý môi trường. Điều này thực sự là khó khăn của DN, nhất là đối với các DN vừa và nhỏ, DN mới thành lập. Vì thế, UBND tỉnh đề nghị hỗ trợ khoảng 1/3 tổng chi phí xây dựng hệ thống và đánh giá chứng nhận hệ thống cho mỗi DN. Cụ thể là hỗ trợ 30 triệu đồng cho việc xây dựng và áp dụng một trong các hệ thống quản lý chất lượng sau: Hệ thống quản lý chất lượng toàn diện - TQM; hệ thống quản lý chất lượng - ISO 9001; hệ thống thực hành sản xuất tốt - GMP; hệ thống quản lý trách nhiệm xã hội - SA 8000; hệ thống quản lý an toàn sức khỏe nghề nghiệp - OHSAS 18001; hệ thống quản lý an toàn thực phẩm - ISO 22000; hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn - HACCP. Mức hỗ trợ cho mỗi DN xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý môi trường ISO 14001 là 50 triệu đồng. UBND tỉnh dự tính sau khi ban hành cơ chế hỗ trợ này, hàng năm có khoảng 10 DN xây dựng và áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng và 2 DN xây dựng hệ thống quản lý môi trường; kinh phí chi cho việc hỗ trợ này vào khoảng 400 triệu đồng/năm.
Từ khi UBND tỉnh có Quyết định số 2847/2006/QĐ-UBND về việc quy định một số cơ chế, chính sách phát triển dịch vụ tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006-2010, các DN khi tham gia hội chợ được hỗ trợ tối đa không quá 20 triệu đồng/lần/năm. Thế nhưng theo nhiều người, mức hỗ trợ này hiện không còn phù hợp. Mặt khác, tỉnh chưa có chính sách hỗ trợ các DN tham dự các giải thưởng về KH&CN. Vì thế, lần này UBND tỉnh đề nghị ban hành đồng bộ cơ chế khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức tham gia các hoạt động chợ công nghệ và thiết bị, hội chợ thương hiệu, tham dự các giải thưởng về KH&CN. Mức hỗ trợ cụ thể là: 25 triệu đồng/ đơn vị/lần tham gia chợ công nghệ và thiết bị hoặc hội chợ thương hiệu được tổ chức trong nước do tỉnh cử tham dự (nếu tham gia chợ, hội chợ ở nước ngoài được hỗ trợ 50 triệu đồng). Cùng với đó, tỉnh dự kiến sẽ hỗ trợ 100% phí tham dự các giải thưởng về KH&CN cho các tổ chức, cá nhân. UBND tỉnh dự tính mỗi năm có 25 DN tham dự chợ, hội chợ trong nước; 10 DN tham gia bình chọn danh hiệu; 5 DN tham gia giải thưởng chất lượng. Dự kiến chi cho hoạt động hỗ trợ này khoảng 900 triệu đồng/năm.
Như vậy tổng kinh phí mỗi năm chi cho cơ chế hỗ trợ này là khoảng 2,1 tỷ đồng. Theo UBND tỉnh, nguồn để hỗ trợ theo cơ chế này sẽ được trích từ kinh phí sự nghiệp KH&CN hằng năm của tỉnh, từ Quỹ phát triển KH&CN và từ các nguồn khác.