Từ sự kiện hát nhà tơ - di sản gốc Việt được vinh danh ở Trung Quốc, rõ ràng là một minh chứng cho sự cần thiết trong công tác kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể (DSVHPVT) trong cả nước nói chung và với Quảng Ninh nói riêng.
Bởi lẽ, mục đích của việc kiểm kê giúp chúng ta nhận diện và xác định được rõ giá trị các DSVHPVT đang tồn tại trên địa bàn tỉnh, từ đó lập danh mục, đề ra phương án bảo vệ và phát huy giá trị của di sản. Cũng trong quá trình này, việc kiểm kê được ưu tiên cho những DSVHPVT đang bị mai một, cần bảo vệ khẩn cấp.
Lễ hội đình Giang Võng - một trong những DSVHPVT của Quảng Ninh, đã được phục dựng năm 2009.
Thực ra, trong vòng 10 năm (từ năm 1996 đến 2007), thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương, Quảng Ninh đã tiến hành kiểm kê DSVHPVT trên địa bàn toàn tỉnh. Song, kết quả chỉ dừng lại ở mức độ thống kê mà chưa lập được hồ sơ khoa học, chưa xác định được đầy đủ giá trị và các biện pháp bảo vệ thích hợp để bảo tồn và phát huy giá trị DSVHPVT hiệu quả...
Một cán bộ ngành văn hoá phân tích: "Kết quả này là tất yếu vì cả những lý do khách quan lẫn chủ quan. Khi đó, có nhiều quan điểm khác nhau về việc nhận diện DSVHPVT chưa phù hợp thực tế tồn tại của di sản. Chúng ta cũng chưa đánh giá xứng đáng vai trò, giá trị của DSVHPVT, chưa xem nó là một bộ phận của di sản và sự đóng góp tích cực của nó đối với sự phát triển của xã hội. Mặt khác, hành lang pháp lý cũng chưa có, mãi đến năm 2001 mới bắt đầu đưa giá trị văn hoá phi vật thể vào trong luật nhưng hướng dẫn, thông tư hướng dẫn thực hiện chưa kịp thời. Đến năm 2003, UNESCO đưa ra Công ước quốc tế về DSVHPVT thì luật của Việt Nam lại không phù hợp, cần phải điều chỉnh. Thêm nữa, việc kiểm kê năm 1996 không có "đích đến" nên thành ra mỗi người hiểu một kiểu...".
Như vậy, lần kiểm kê này có nhiều thuận lợi, đặc biệt việc kiểm kê đặt ra mục tiêu rõ ràng với 3 vấn đề chính là nhận diện di sản, bảo vệ khẩn cấp các di sản có nguy cơ mai một và lập hồ sơ, lựa chọn DSVHPVT để đưa vào danh mục DSVHPVT quốc gia. Thực hiện Luật Di sản văn hoá, Thông tư 04 ngày 30-6-2010 của Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch về việc kiểm kê và lập hồ sơ khoa học DSVHPVT để đưa vào danh mục DSVHPVT quốc gia, đồng thời phù hợp với Công ước quốc tế và tình hình thực tế công tác quản lý DSVHPVT trên địa bàn tỉnh, Quảng Ninh đã xúc tiến triển khai hoạt động này rất khẩn trương.
Tuy vậy, tiến độ thực hiện đang bị chậm so với kế hoạch đặt ra. Trước hết là chậm về lịch tập huấn kiểm kê DSVHPVT cho các địa phương. Ông Đinh Hải Trường, Thư ký Ban Kiểm kê và lập hồ sơ khoa học DSVHPVT của tỉnh, cho biết: "Do các địa phương tập trung mạnh mẽ cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nên đến nay, toàn tỉnh mới có 4/14 địa phương hoàn thành việc tập huấn, là Đông Triều, Uông Bí, Hạ Long, Móng Cái. Từ nay cho đến hết tháng 6 tới, các địa phương còn lại mới tiếp tục tập huấn cho đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác này cũng như các chủ thể văn hoá trên địa bàn. Do đó, các bước triển khai tiếp theo cũng sẽ bị chậm lại. Nhưng Quảng Ninh phấn đấu xong về cơ bản trong năm 2011, các năm sau sẽ bổ sung, kéo dài trong khoảng từ 3 đến 5 năm mới hoàn tất”.
Ông Trường cũng cho biết, việc kiểm kê DSVHPVT trên địa bàn tỉnh gặp không ít khó khăn. Đầu tiên là xuất phát từ chính chủ thể của các DSVHPVT, khi mà bản thân họ lại chưa nhận thức hết giá trị những di sản văn hoá mà mình đang nắm giữ. Trong khi đó, cán bộ tiến hành kiểm kê không chỉ thiếu, lại hạn chế về năng lực chuyên môn; chế độ kinh phí phục vụ cho việc kiểm kê chưa cụ thể, chỉ là vận dụng từ các lĩnh vực khác đưa vào. Địa hình với nhiều xã, phường thuộc vùng biên giới, hải đảo, miền núi xa xôi, cách trở của Quảng Ninh cũng là những tác nhân gây khó khăn trong hoạt động kiểm kê v.v...
Một trong những mục tiêu quan trọng của hoạt động kiểm kê DSVHPVT lần này là từ danh mục các di sản đã kiểm kê lựa chọn ra các di sản tiêu biểu để đưa vào danh mục DSVHPVT quốc gia. Từ kết quả việc kiểm kê, dự kiến trong năm 2012, Quảng Ninh, sẽ lập và hoàn thành 20 bộ hồ sơ các di sản tiêu biểu để trình Bộ đưa vào danh mục DSVHPVT của quốc gia. Các năm tiếp theo, chúng ta cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá giá trị các di sản này.
Dù chậm so với tiến độ đặt ra nhưng so với nhiều địa phương trong cả nước thì Quảng Ninh vẫn được Cục Di sản văn hoá (Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch) đánh giá cao bởi đã khẩn trương triển khai kế hoạch kiểm kê trên địa bàn và bám sát tình hình, tiến độ triển khai của từng địa phương trong tỉnh... Đồng thời với đó, Cục cũng đề nghị Quảng Ninh triển khai việc lựa chọn các DSVHPVT tiêu biểu trên địa bàn để lập hồ sơ khoa học đề nghị đưa vào danh mục DSVHPVT quốc gia.
