Lần thứ hai kể từ năm 2002, Bộ Y tế ban hành qui định: nhà máy nước cấp cho 500 hộ gia đình trở lên phải được kiểm tra mỗi tháng/lần về nguồn nước, qui trình xử lý nước, chất lượng nước.
Các cơ quan chức năng sẽ làm gì để các qui định nói trên được thực hiện nghiêm? Ông Trần Đắc Phu (ảnh), phó cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), cho biết:
- Điểm mới của qui định này là hướng dẫn cụ thể cho các trung tâm y tế dự phòng, các nhà máy nước mỗi đợt kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất cần làm những gì, qui trình kiểm tra, biểu mẫu báo cáo... qui củ, rõ ràng. Nếu không thực hiện, trung tâm y tế dự phòng có thể đề xuất để chế tài nghiêm khắc các nhà máy nước.
* Vì sao phải kiểm tra mỗi tháng/lần, thưa ông?
- Chất lượng nước máy cơ bản đạt được các yếu tố về vệ sinh, nhưng hàm lượng chất hóa học ở một vài nhà máy nước chưa đạt yêu cầu. Với nước giếng khoan tại các địa phương, đạt yêu cầu vệ sinh là điều rất khó. Lý do là người dân khoan giếng gần nhà vệ sinh quá, có nơi lại khoan chưa đạt độ sâu. Vùng đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long nước ngầm lại nhiễm asen... Một vấn đề nữa là nguồn nước để sản xuất nước sạch hiện nay đều không phải nước sạch: nước ngầm ít vi khuẩn nhưng lại còn tồn dư nhiều hóa chất; nước bề mặt (nước sông, hồ) lại có vi khuẩn, ví dụ như phân... Vì vậy, công nghệ xử lý cũng là một yêu cầu trong qui trình kiểm tra hằng tháng.
* Công nghệ xử lý nước máy ở VN đã đạt yêu cầu chưa?
- Ở các thành phố lớn, công nghệ xử lý nước máy là tốt, nhưng tính chung ở tất cả các nhà máy thì công nghệ chưa đồng đều. Liên quan đến công nghệ xử lý, có trường hợp cần phải cho clo nhưng nhà máy lại tiết kiệm clo, hay phải để lắng mấy ngày nhưng họ lại không để lắng... Nay với qui định nói trên và yêu cầu báo cáo tổng hợp hằng tháng, hằng năm về Bộ Y tế, các viện chuyên ngành, Bộ Y tế sẽ nhận được tình hình toàn cảnh về chất lượng nước của từng huyện, tỉnh, từng vùng, trên cơ sở đó sẽ can thiệp, điều chỉnh.
* Qui định trên có kèm theo hình thức chế tài để các nhà máy nước, trung tâm y tế dự phòng thực hiện nghiêm các qui định?
- Trước đây, Bộ Y tế đã giao trung tâm y tế dự phòng các địa phương kiểm tra, Bộ Y tế là đơn vị giám sát, nhưng rõ ràng việc tự kiểm tra để đảm bảo chất lượng nước của các nhà máy chưa tốt, việc xử phạt cũng chưa được nghiêm minh. Mức chế tài cụ thể không có trong qui định này vì nó đã có trong nghị định về xử phạt vi phạm hành chính. Khó khăn là người đi kiểm tra (trung tâm y tế dự phòng) lại không đứng ra xử phạt được vì họ là đơn vị chuyên môn. Vì vậy nếu phát hiện sai phạm, trung tâm y tế dự phòng có thể đề nghị thanh tra xử lý hoặc lập đoàn thanh tra kiểm tra chất lượng nước.
