Năm 2003 TP Hạ Long có quy hoạch “Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng TP Hạ Long đến năm 2020” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai các đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng trên địa bàn.
Để công tác này đạt hiệu quả, UBND thành phố coi trọng công tác quản lý, tăng cường tuyên truyền, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật; đẩy mạnh công tác thanh, kiểm tra xử lý vi phạm về quy hoạch xây dựng... Nhờ đó, các đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng của thành phố ngày càng được nâng cao; chất lượng các đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đã thực sự được nâng lên và thể hiện tính khả thi cao, góp phần quan trọng tạo đà cho sự phát triển đô thị Hạ Long trong thời gian qua. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi cũng bộc lộ những hạn chế, tồn tại. Một số quy hoạch chi tiết đã được duyệt không phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố, nhiều quy hoạch kém chất lượng không khả thi (làm kìm hãm sự phát triển và ảnh hưởng xấu đến đời sống của nhân dân trong khu vực quy hoạch). Thậm chí có những quy hoạch còn để lại hậu quả nghiêm trọng (làm thiệt hại kinh tế - xã hội, huỷ hoại môi trường sống lâu dài và khó khắc phục). Đơn cử như: Quy hoạch chi tiết khu biệt thự đồi truyền hình phía Đông cầu Bãi Cháy, khu đô thị cao cấp cầu Bãi Cháy, khu biệt thự Cái Lân, khu du lịch và hạ tầng đỉnh núi Hạ Long, khu du lịch đa chức năng Việt - Mỹ Hạ Long... Một số quy hoạch thiếu tầm nhìn, không đáp ứng được nhu cầu và tốc độ phát triển của xã hội, gây nhiều khó khăn cho công tác quản lý, tiêu biểu là quy hoạch khu đô thị du lịch Đông Hùng Thắng thuộc phường Bãi Cháy. Quy hoạch để lại hậu quả thiệt hại về kinh tế - xã hội là quy hoạch “Tổng mặt bằng quy hoạch tháp Hạ Long Tower” tại phường Hồng Gai; quy hoạch để lại hậu quả về kinh tế và môi trường như: Quy hoạch tuyến đường nhánh lên cầu Bãi Cháy phía Hồng Gai (vì chỉ cần giải quyết chưa đầy 300 mét đường nhánh từ đường chính đấu với đường 336 tại khu vực đền ông Đồng Nhẫm là đã giải quyết được đường nhánh đấu nối với đầu đường Lê Thánh Tông phường Hồng Gai - vừa tiết kiệm được chi phí đầu tư, không phá huỷ môi trường, thuận tiện cho sử dụng và đặc biệt không làm cô lập quá nửa địa bàn phường Hồng Gai giáp với bến phà cũ như hiện nay) v.v. Bên cạnh những tồn tại trên, về quản lý quy hoạch xây dựng cũng còn những hạn chế: Công tác công khai, cắm mốc và cung cấp các thông tin về quy hoạch được duyệt còn yếu kém; một số chủ đầu tư giấu quy hoạch; một số dự án xây dựng đã tổ chức khởi công nhưng chủ dự án tự ý dừng không thực hiện, nhưng nhà nước không có biện pháp kiểm soát và xử lý kịp thời nên gây không ít thắc mắc trong dư luận xã hội, làm chậm sự phát triển chung của thành phố như công trình chung cư 20 tầng tại phường Trần Hưng Đạo; công trình Khách sạn du lịch Thanh niên tại phường Bãi Cháy; công trình đường ven biển đấu nối khu đô thị Vựng Đâng với đầu đường Lê Thánh Tông (tại bến phà cũ phía Hồng Gai) v.v.
Khắc phục tình trạng này, UBND TP Hạ Long và cử tri thành phố đã kiến nghị UBND tỉnh xem xét thu hồi những quy hoạch không phù hợp với quy hoạch chung được Thủ tướng phê duyệt, quy hoạch kém hiệu quả kinh tế, có nguy cơ cao về ô nhiễm môi trường... Ngay khi nhận được kiến nghị của UBND TP Hạ Long và cử tri thành phố, tháng 6-2007, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng, các ngành chức năng và UBND TP Hạ Long... kiểm tra tình hình sử dụng đất của các quy hoạch và dự án đầu tư trên địa bàn TP Hạ Long. Kết quả rà soát kiểm tra đến thời điểm tháng 4-2008 (theo báo cáo của UBND TP Hạ Long) trên địa bàn thành phố còn 32 dự án chậm tiến độ thực hiện. Nguyên nhân có nhiều, nhưng cơ bản vẫn là: Tiến độ GPMB của các dự án chậm; các nhà đầu tư còn thiếu vốn, có không ít các dự án lập lên “chờ đối tác”; chính sách của nhà nước có sự thay đổi cũng là nguyên nhân dẫn đến tồn tại, vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng... Sau khi rà soát, kiểm tra UBND thành phố đã đề nghị UBND tỉnh thu hồi 13 dự án do chưa triển khai hoặc không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, như dự án: Xây dựng khách sạn Hạ Long Star của Công ty TNHH Đức Thắng; dự án xây dựng khách sạn 3 sao thuộc Công ty CP Vũ Lâm tại phường Bãi Cháy... 19 dự án còn lại, chậm tiến độ thực hiện do giải toả treo đã hết hạn theo quyết định đầu tư, UBND thành phố tham mưu cho UBND tỉnh gia hạn thêm trong một thời gian nhất định để khắc phục... Trao đổi cùng chúng tôi, một đồng chí lãnh đạo TP Hạ Long cho biết: Không chỉ xử lý các quy hoạch, dự án nêu trên mà trong quá trình xây dựng phát triển thành phố, UBND thành phố luôn chỉ đạo các ngành liên quan trên địa bàn phối hợp chặt chẽ với Sở TN&MT thường xuyên kiểm tra, rà soát... nếu phát hiện những quy hoạch chung cũng như quy hoạch chi tiết kém chất lượng, không khả thi; quy hoạch ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội, cảnh quan môi trường địa phương... sẽ tiếp tục đề nghị UBND tỉnh và Chính phủ huỷ bỏ và tính đến ngày 7-7-2008 hiện TP Hạ Long có 56 dự án đã giao đất cho các tổ chức nhưng triển khai chậm tiến độ theo quy định. Trước mắt, UBND thành phố đã báo cáo Sở TN&MT báo cáo UBND tỉnh thu hồi 7 dự án chậm tiến độ với vị trí lợi thế đặc biệt. Đó là, các dự án: Xây dựng nhà nghỉ, nhà điều dưỡng Quân khu 3; xây dựng khách sạn và khu vui chơi, giải trí của Công ty thương mại Đông Phương Hồng; xây dựng khách sạn 3 sao của Công ty TNHH Hoàng Lan... 49 dự án còn lại đề nghị UBND tỉnh có biện pháp đôn đốc đẩy nhanh tiến độ và nếu chủ đầu tư không đủ điều kiện đề nghị tỉnh thu hồi và chuyển giao cho chủ đầu tư khác, như các dự án: Khu biệt thự đồi 368 Bãi Cháy, chung cư cao tầng TP Hạ Long, khu dân cư đô thị Cao Thắng, trụ sở Ngân hàng Ngoại thương Quảng Ninh v.v. Hy vọng với cách làm này sẽ đáp ứng nguyện vọng của cử tri TP Hạ Long cũng như góp phần đưa công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch xây dựng đi vào nền nếp và đúng quy định của pháp luật.
