Bé Nguyễn Ngọc P.D, 1 tháng tuổi bị vàng da mà không phát hiện ra do suốt 1 tháng sau sinh hai mẹ con cứ ở trong phòng tối vì sợ gió máy, kiêng cữ. Bé vào bệnh viện, các bác sĩ cho biết là bị vàng da nặng.
Nằm phòng kín, khó phát hiện vàng da
Theo ThS.BS Cam Ngọc Phượng, Trưởng khoa Hồi sức Sơ sinh, Bệnh Viện Nhi Đồng 1, vàng da ở trẻ sơ sinh có thể là bệnh lý nhưng cũng có thể là một hiện tượng sinh lý bình thường. Điều quan trọng là phải phát hiện được dấu hiệu vàng da ở trẻ sơ sinh, biết cách theo dõi và biết khi nào phải mang trẻ đến bệnh viện ngay để được cứu chữa kịp thời. 20 - 50% trẻ sau sinh có vàng da, nhưng vàng da sinh lý chỉ là một trong những nguyên nhân.
Nếu trẻ vàng da sớm trong 1-2 ngày đầu sau sanh, hoặc vàng da qua rốn, vàng da tới lòng bàn tay, bàn chân, vàng da kèm bú kém, bỏ bú, gồng người thì mang đến cơ sở y tế để được điều trị vì đây là vàng da nặng.
Mẹ và em bé nằm trong căn phòng tối lờ mờ, gây nhiều khó khăn trong chăm sóc và ảnh hưởng xấu đến trẻ, khó phát hiện vàng da sớm. Có nhiều trường hợp khi mang bé ra ánh sáng thì nhận ra bé bị vàng da nặng, hậu quả là nguy cơ tử vong và di chứng thần kinh rất cao. Thiếu ánh sáng mặt trời sẽ làm tăng nguy cơ thiếu vitamin D, sẽ làm trẻ khóc đêm liên lục, dễ giật mình, ọc sữa, còi xương, mụn mủ da, không khí tù đọng, hôi hám nên nguy cơ nhiễm trùng sẽ rất cao.
ThS.BS Ngọc Phượng nhắc nhở các bà mẹ trẻ, mỗi ngày nên dành một ít thời gian bế trẻ ra chỗ có ánh sáng mặt trời và quan sát mắt và da của cháu. Bằng cách này sẽ phát hiện ra ngay dấu hiệu vàng da nếu có. Đối với những vùng da khó quan sát, các bà mẹ có thể dùng ngón cái và ngón trỏ căng nhẹ vùng da cần quan sát ra hai bên. Quan sát và đánh dấu vị trí mỗi ngày chúng ta có thể biết được mức độ và diễn tiến của dấu vàng da ở trẻ sơ sinh.
Các cháu bị vàng da nhẹ (vùng da vàng giới hạn ở mặt và ngực) từ ngày thứ 3 trở đi nên được tăng cường cho bú mẹ và phơi nắng buổi sáng. Cần mang đến bệnh viện khám ngay những trường hợp như: Vàng da trong 24 giờ đầu sau sinh bất kỳ ở mức độ nào, vàng da ở trẻ sinh non và vàng da ở mức độ trung bình và nặng như: vàng da đến đùi, cẳng chân, cẳng tay hoặc nặng hơn là đến lòng bàn tay, lòng bàn chân.
Những kiêng cữ sai lầm
Hiện nay vẫn còn phổ biến tình trạng sản phụ phải ăn cơm với muối tiêu, thịt kho thật mặn, kiêng cữ canh, rau, trái cây. Tuy nhiên, theo BS Đỗ Triều Hưng, Tổng thư ký Hội Dinh dưỡng TP.HCM đây là quan niệm sai lầm. Điều này làm cho bà mẹ khó ăn uống, thiếu năng lượng, mệt mỏi, táo bón, thiếu canxi, trong khi nhu cầu dinh dưỡng để bù năng lượng đã mất do sinh nở và cho trẻ bú.
Do vậy, các bà mẹ trẻ phải ăn uống đủ thành phần thịt, cá, trứng, rau, trái cây và uống sữa thêm, uống nhiều nước, nghỉ ngơi hợp lý. Đặc biệt là các bà mẹ không nên nằm than vì đã có nhiều trường hợp bé bị ngộ độc do khí CO, bị bỏng, hoặc mụn mủ, viêm mô tế bào vùng lưng rất nguy hiểm.
Nhiều người nghĩ băng kín rốn giúp bảo vệ rốn. Nhưng TS.BS Ngô Minh Xuân, Trưởng khoa Sơ sinh Bệnh viện Từ Dũ, việc băng kín rốn sẽ giúp tạo môi trường tốt cho vi khuẩn gây nhiễm trùng rốn và chậm rụng rốn.
Để hở rốn sau khi chăm sóc, quấn tã dưới rốn, chỉ phủ lớp mỏng áo lên để dễ quan sát, rốn sẽ mau khô, nhanh rụng, ít nhiễm trùng, ít tạo chồi. Không được đắp rốn với sái á phiện, phân bò vì làm tăng nguy cơ nhiễm trùng rốn, hoặc làm trẻ trướng bụng, ngưng thở do ngộ độc á phiện.
TS.BS Xuân cũng khuyến cáo, không rơ miệng ở các "bà lang" khi trẻ bị đẹn miệng làm cho trẻ bị trầy xước hầu họng, chảy máu nguy hiểm. Vì đẹn miệng hay tưa lưỡi là do nấm gây ra, thường xảy ra ở trẻ bú bình. Đẹn miệng có thể điều trị an toàn và dễ dàng bằng rơ lưỡi nhẹ nhàng với Mycostatin. Không cho trẻ uống nước cam thảo để trẻ ọc sạch đàm nhớt vì sẽ làm tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Việc không vệ sinh sạch sẽ có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nguy hiểm cho mẹ và con. Bé phải được chăm sóc trong môi trường thông thoáng vệ sinh. Người lớn nên rửa tay trước và sau khi chăm sóc bé.
