Kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới hoàn toàn là tự nguyện

- Trong tiêu chí xây dựng nông thôn mới có đề cập đến việc xây dựng mô hình hợp tác xã (HTX). Đồng chí cho biết mô hình HTX này có khác gì so với trước?

+ Trong Nghị quyết Trung ương VII có nhắc đến “mô hình sản xuất thích hợp”, không dùng “quan hệ sản xuất ở nông thôn”. Điều này có nghĩa là tập trung cao độ vào loại hình nào người nông dân thấy phù hợp với mình. Ví dụ tổ hợp tác, kinh tế hội, kinh tế trang trại… được nông dân rất ủng hộ. Đây là mô hình mới trong tổ chức sản xuất khi xây dựng nông thôn mới. Đối với mô hình hợp tác xã vẫn tiếp tục phát triển nhưng hoàn toàn theo nguyên tắc tự nguyện, không hành chính hóa. Các thành viên HTX không phải chỉ là nông dân, có thể là nông dân làm nông nghiệp nhưng cũng có thể là người không làm nông nghiệp nhưng gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Mô hình HTX kết nối với mô hình doanh nghiệp. Đây là mô hình “mở” và rất mới hiện nay. Định hướng hoạt động cho các HTX lúc này là hướng lợi nhuận theo nhóm sản phẩm, hoặc theo cùng khâu công việc, không ôm đồm nhiều khâu như trước đây. Không tập thể hóa tư liệu sản xuất. Và cách hoạt động này đã được thực hiện rất thành công ở các tỉnh đồng bằng Nam Bộ và một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, được nông dân rất hưởng ứng.

- Trên thực tế các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ở Quảng Ninh rất yếu, hiệu quả không cao. Theo đồng chí giải pháp nào để hỗ trợ cho các loại hình HTX này hiện nay?

+ Theo điều tra tính toán của các cơ quan chuyên môn thì đóng góp của kinh tế HTX vào GDP địa phương là 2,32% thấp hơn 2,5 lần so với bình quân chung của cả nước. Giá trị xuất khẩu hàng hóa của các HTX trong tỉnh bằng 0, trong khi đó trung bình của cả nước là 78.312 triệu đồng/năm. Thu nhập bình quân của xã viên là 4,46 triệu đồng/năm, thấp hơn 1,85 lần so với trung bình cả nước (8,29 triệu đồng/xã viên/ năm). Mặc dù tỷ lệ các HTX thua lỗ, làm ăn kém hiệu quả đã giảm nhưng vẫn còn khoảng 45-50% số HTX được thống kê hoạt động không có lãi. Đối với các HTX có lãi thì số lãi cũng không lớn. Số hoạt động yếu kém tập trung chủ yếu vào các HTX nông nghiệp, chiếm tới 80%.

Để tháo gỡ khó khăn cho hoạt động của HTX nông nghiệp hiện nay cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ từ chính sách đất đai, tín dụng, nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, tiếp thị và mở rộng thị trường, đầu tư kết cấu hạ tầng... Đối với từng mô hình HTX có định hướng hoạt động cụ thể như: HTX sản xuất tập trung, khuyến khích tăng cường đầu tư chiều sâu, đầu tư phát triển công nghệ mới và trang thiết bị hiện đại nhằm tăng năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường, trên cơ sở phát triển tài sản, vốn thuộc sở hữu tập thể với quy mô lớn hơn, tăng khả năng cạnh tranh trong các hoạt động kinh tế của HTX. Đối với mô hình HTX làm dịch vụ, quan tâm đến việc phát triển mở rộng thành viên góp vốn và sử dụng dịch vụ của HTX. Tăng dần mức vốn góp của thành viên để tăng vốn và tài sản của HTX. Hướng dẫn HTX đưa ra cơ chế tạo động lực cho xã viên tham gia xây dựng vốn và tài sản thuộc sở hữu tập thể, lấy hiệu quả của việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ để tăng cường tích luỹ nội bộ, duy trì và phát triển vốn tài sản thuộc sở hữu tập thể của HTX. Đối với mô hình HTX vừa sản xuất tập trung vừa làm dịch vụ, từ hiệu quả của sản xuất kinh doanh tập trung hỗ trợ cho kinh doanh dịch vụ phát triển tốt hơn. Từ uy tín của dịch vụ, mở rộng sự tham gia của xã viên, tăng vốn và tài sản của HTX để tiếp tục tái đầu tư cho sản xuất tập trung đạt hiệu quả cao hơn... Trên cơ sở đó mà phát triển sở hữu tập thể của HTX.

- Hiện nay loại hình HTX phi nông nghiệp đang hoạt động khá hiệu quả, vậy trong xây dựng nông thôn mới vai trò của loại hình hợp tác này được đánh giá như thế nào?

+ Đúng là hiện nay các HTX phi nông nghiệp hoạt động khá hiệu quả, đã có những HTX trở thành điển hình kiểu mẫu, vì vậy vai trò của các HTX này trong góp phần phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn được đánh giá rất cao. Trong xây dựng nông thôn mới mục tiêu chung là tạo sự chuyển biến đồng bộ trên tất cả các lĩnh vực chứ không riêng gì sản xuất nông nghiệp, từ đó góp phần cùng cả tỉnh hoàn thành thắng lợi mục tiêu phấn đấu cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015. Trong giai đoạn mới này các HTX phi nông nghiệp chắc chắn sẽ đóng vai trò lớn để góp phần hoàn thành mục tiêu chung. Vấn đề hiện nay chúng tôi đang nghiên cứu, xem xét việc liên kết như thế nào để các HTX hoạt động trên lĩnh vực phi nông nghiệp có thể hỗ trợ được cho các HTX hoạt động trên lĩnh vực nông nghiệp cùng phát triển. Qua đó tạo mối liên kết phát triển loại hình sản xuất bền vững ở khu vực nông thôn.

- Xin cảm ơn đồng chí!