Rau có lá non to lớn bất thường, thậm chí biến dạng, coi chừng do thuốc tăng trưởng quá liều, nhiễm thuốc diệt cỏ.
Thông qua buổi trò chuyện tại Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khoẻ ngày 8/5, Thạc sĩ (ThS) Nguyễn Văn Đức Tiến - Chi cục Trưởng Chi cục Bảo vệ Thực vật TP.HCM đã phần nào giúp người tiêu dùng tự phát hiện và nhận biết rau quả không an toàn.
"Rau quả không an toàn là rau quả không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ. Đối với các cơ sở cung cấp thức ăn công nghiệp, bếp ăn tập thể trong trường học, bệnh viện, nên dùng phương pháp kiểm tra nhanh để phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật," ThS Tiến nói.
Với các biện pháp kiểm tra nhanh, người ta có thể mất 2 giờ để biết kết quả, và hoàn toàn loại bỏ lô hàng rau quả bị ô nhiễm.
Nguyên tắc chọn lựa rau quả an toàn
Thực tế, theo ông Tiến, không có nguyên tắc nào chính xác bởi vì dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tiềm ẩn trong rau củ quả không có biểu hiện cụ thể. Người dân không thể dùng mắt thường để xác định rau quả nào an toàn, rau quả nào không. Tuy nhiên, một số dấu hiệu giúp người tiêu dùng bảo vệ mình.
- Cảnh giác tỷ lệ ô nhiễm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong rau nhất là vào mùa khô, vì dư lượng này ở rau củ vào mùa khô luôn cao hơn mùa mưa. Nguyên nhân là vì sâu hại thường tích luỹ từ mức độ nhẹ ở mùa mưa và cao dần trong mùa khô, nên việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật vì thế cũng tăng dần.
- Cảnh giác cao với nhóm rau ăn lá (kể cả rau gia vị) so với các nhóm rau khác. Những loại rau này có thời gian sinh trưởng rất ngắn, nên sau khi phun xịt thuốc trừ sâu, nếu để lâu trên ruộng, rau sẽ bị già, kém phẩm chất. Vì vậy, rau có thể được thu hoạch sớm trước thời gian cách ly.
- Tốt nhất, người tiêu dùng không nên ngại khó, tìm mua rau ở những nơi uy tín, đảm bảo an toàn, có thương hiệu, và nhất là có kiểm tra chứng nhận quy trình sản xuất (siêu thị, cửa hàng rau an toàn...).
- Những loại rau quả chiếm tỷ trọng lớn trong bữa ăn như rau sống, rau nấu canh, luộc, xào... cần phải ngâm kỹ và rửa sạch. Khi ngâm rửa, nếu quan sát thấy có vết màng nhớt, váng dầu nổi trên mặt nước thì cần ngâm kỹ với thời gian gấp đôi và tốt nhất không nên ăn sống mà phải chế biến chín. Có thể an tâm với các loại củ quả gia vị, vì sử dụng với số lượng ít trong bữa ăn.
- Đối với nhóm rau có nguy cơ cao như nhóm rau ăn lá, tốt nhất nên ngắt bỏ phần đọt vì nếu có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật thường tập trung ở phần này do thuốc thường được đưa lên phần lá non và đọt để diệt sâu hại khi chúng ăn phải. Thận trọng, người tiêu dùng không nên mua rau có sự phát triển bất bình thường như lá bị biến dạng, to bất thường do sử dụng thuốc tăng trưởng quá liều, hoặc nhiễm thuốc diệt cỏ.
- Đối với quả (trái cây) tốt nhất là ngâm rửa sạch trước khi ăn để hạn chế lây nhiễm chất bảo quản nông sản ở trên bề mặt vỏ trái cây.
Khoảng 5% rau tỉnh nhiễm thuốc trừ sâu
Lượng rau củ quả nói chung hằng ngày trên thị trường TP.HCM chủ yếu tại 3 chợ đầu mối với khoảng 4.000-6.000 tấn. Trong số đó chỉ có khoảng 20-30% là nguồn rau được sản xuất tại thành phố. Cơ cấu chủng loại có thể thống kê như sau: nhóm rau ăn lá chiếm 13%, nhóm rau quả gia vị chiếm 1-2%, nhóm rau củ quả 40%, nhóm trái cây: 45%.
Từ năm 2002 đến nay, tỷ lệ ô nhiễm dư lượng thuốc trừ sâu trong rau tại địa bàn sản xuất của TP.HCM biến động từ 9,7% xuống còn 0,15%. Hơn thế nữa, thành phố đã định vị và thẩm định 2.000ha đủ điều kiện sản xuất rau an toàn trên tổng 2.500ha đang canh tác. Trong đó, khoảng 100ha ô nhiễm nguồn nước, 300ha khác đang được tiếp tục thẩm định.
Bên cạnh đó, do lượng rau cung ứng của thành phố chiếm tỷ trọng thấp, nên người tiêu dùng chỉ an tâm một phần. Qua giám sát dư lượng thuốc trừ sâu hằng đêm tại các chợ đầu mối, khoảng 5% số mẫu rau củ quả có dư lượng thuốc trừ sâu từ các nguồn ngoài thành phố.
"Mối lo về vệ sinh an toàn thực phẩm trên rau quả lưu thông trên thành phố vẫn còn là mối quan ngại thường xuyên của người tiêu dùng nếu chúng ta không thận trọng trong việc lựa chọn sản phẩm an toàn, cảnh giác với những sản phẩm có nguy cơ cao," ThS. Tiến cảnh báo.
