Không nằm ngoài dự đoán của cơ quan chuyên môn, ngay sau Tết Nguyên đán (từ ngày 11 đến 13-2), dịch cúm gia cầm đã bùng phát trở lại trên địa bàn tỉnh. ổ dịch đầu tiên được phát hiện tại hộ gia đình ông Phạm Văn Tuấn, khu 4, phường Hải Yên (TX Móng Cái) làm chết 685 con gia cầm trên tổng đàn 983 con.
Ngay sau khi dịch xảy ra cơ quan thú y đã tiến hành lấy 13 mẫu bệnh phẩm gửi đi Trung tâm chẩn đoán thú y Trung ương xét nghiệm, kết quả cho thấy cả 13 mẫu đều dương tính với vi rút cúm H5N1. Cũng trong thời gian này tại thôn Nhuệ Hổ, xã Kim Sơn (huyện Đông Triều) 170 con gia cầm trên tổng đàn 670 con của một hộ chăn nuôi bị ốm chết. Xã đã cho tiêu huỷ toàn bộ số gia cầm này. Vì vậy, cơ quan thú y không lấy được mẫu để kiểm tra được.
Trao đổi với chúng tôi về nguyên nhân bùng phát dịch cúm gia cầm trong thời gian qua tại TX Móng Cái đồng chí Trần Xuân Đông, Trưởng Phòng kỹ thuật (Chi cục Thú y tỉnh) cho biết: Do thời tiết rét đậm, rét hại kéo dài người chăn nuôi không chăm sóc, nuôi dưỡng tốt, gia cầm không được cung cấp đủ thức ăn nên đã giảm sức đề kháng. Gặp những ngày nhiệt độ xuống quá thấp ngan, gà, vịt đã bị ốm chết. Phường Hải Yên (TX Móng Cái) trước đây đã từng có ổ dịch cúm gia cầm, mầm bệnh vẫn còn lưu cữu cộng với hiện tượng buôn bán gia cầm nhập lậu quá nhiều, cơ quan chức năng không thể kiểm soát được. Qua kiểm tra của cơ quan thú y đã phát hiện trong phân của gia cầm nhập lậu có chứa vi rút cúm. Đây chính là nơi tàng trữ vi rút cúm rất cao, việc xảy ra dịch là điều rất khó tránh. Sau khi phát hiện gia cầm ốm chết chủ hộ chăn nuôi đã báo cán bộ thú y xuống kiểm tra. Qua kiểm tra thấy đàn gà, ngan của gia đình ông Tuấn chưa được tiêm vắc xin phòng dịch cúm H5N1, đàn vịt đã tiêm phòng nhưng chỉ tiêm mũi 1 từ tháng 5-2007, không tiêm nhắc lại mũi 2. Khi mua ngan, gà về nuôi mới gia đình này cũng không tiến hành tiêm bổ sung cho đàn gia cầm. Theo báo cáo từ Trạm Thú y thị xã thì hộ chăn nuôi này nằm khá biệt lập với khu dân cư vì vậy sau khi phát hiện dịch TX Móng Cái đã cho tiêu huỷ toàn bộ đàn gia cầm, tiến hành khử trùng tiêu độc, khoanh vùng vệ sinh dịch tễ khu vực chăn nuôi. Chi cục đã báo cáo Sở NN&PTNT đề nghị UBND tỉnh công bố dịch cúm gia cầm tại khu 4, phường Hải Yên (Móng Cái). Còn tại thôn Nhuệ Hổ, xã Kim Sơn (huyện Đông Triều) do không lấy được mẫu gia cầm ốm, nên chưa khẳng định gia cầm bị nhiễm vi rút cúm H5N1 hay do bị chết rét. Hiện ngành đã cử cán bộ thú y tích cực theo dõi nếu phát hiện hiện tượng gia cầm của các hộ xung quanh bị ốm, chết sẽ tiến hành lấy mẫu để chẩn đoán, xét nghiệm.
Sau khi dịch cúm gia cầm bùng phát tại huyện Đông Triều và TX Móng Cái thời điểm đầu năm 2007, ngành Thú y đã liên tục cảnh báo về khả năng dịch có thể bùng phát trở lại nhưng người chăn nuôi ở các địa phương này vẫn rất chủ quan lơ là trong công tác phòng chống dịch. Vì vậy, trong điều kiện thời tiết tiếp tục rét đậm, rét hại như hiện nay dịch đã bùng phát trở lại cơ quan thú y tiếp tục khuyến cáo bà con cần tăng cường hơn nữa khẩu phần ăn cho đàn gia cầm, có biện pháp che chắn chuồng trại, giữ ấm trong những ngày đông giá rét. Đặc biệt lưu ý không mua bán, vận chuyển gia cầm không rõ nguồn gốc từ vùng khác đến, nhất là gia cầm từ các vùng đang có dịch, không ăn thịt gia cầm bị ốm chết, khi phát hiện có hiện tượng gia cầm bị ốm chết phải báo ngay cho cán bộ thú y hoặc chính quyền địa phương biết để có biện pháp xử lý kịp thời, không bán chạy đàn gia cầm khi đang bị ốm.
Nguy cơ dịch cúm gia cầm bùng phát trở lại đã được các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo, đặc biệt trong điều kiện thời tiết rét đậm, rét hại kéo dài. Thế nhưng, thực tế thời gian qua người dân vẫn rất chủ quan trong phòng chống dịch, hiện tượng buôn bán vận chuyển gia cầm nhập lậu vẫn diễn ra, nhất là vào thời điểm giáp Tết âm lịch, gia cầm không rõ nguồn gốc ồ ạt nhập lậu vào địa bàn. Cùng với sự buông lỏng trong công tác quản lý của một số địa phương và sự tiếp tay của chính những người dân ở khu vực giáp biên khiến cho tình trạng nhập lậu gia cầm không rõ nguồn gốc qua biên giới càng phức tạp và khó kiểm soát. Thậm chí nhiều gia đình đã đưa gia cầm nhập lậu về gia đình mình nuôi nhốt sau đó vận chuyển đưa vào tiêu thụ sâu trong nội địa. Kết thúc đợt tiêm vắc xin phòng dịch cúm gia cầm năm 2007, theo báo cáo của các địa phương số lượng gia cầm được tiêm đạt tỷ lệ rất cao. Tuy nhiên qua kiểm tra của cơ quan thú y thì độ bảo hộ vắc xin trên đàn gia cầm, thuỷ cầm đã tiêm lại đạt thấp, mầm bệnh còn lưu cữu trong đàn. Điều lo ngại của cơ quan chuyên môn là người chăn nuôi khi mua thêm đàn không báo cán bộ thú y về nguồn gốc xuất xứ, không tổ chức tiêm bổ sung nhưng lại nuôi nhốt chung số gia cầm, thuỷ cầm đã được tiêm phòng với số chưa được tiêm phòng. Đây là những mối nguy rất lớn về khả năng lây, lan dịch. Theo kế hoạch đầu tháng 3 toàn tỉnh sẽ triển khai tiêm vắc xin phòng dịch cúm gia cầm đợt 1 năm 2008. Tuy nhiên, hiện do thời tiết vẫn rét đậm, rét hại, sức đề kháng của đàn gia cầm sau một thời gian dài chịu đựng đang bị suy giảm nhanh. Hiện ngành Thú y đang nghiên cứu xem xét có thể sẽ tiến hành tiêm vắc xin phòng dịch cúm cho đàn gia cầm và thuỷ cầm sớm hơn so với mọi năm, ngoài tiêm 2 đợt chính sẽ tổ chức tiêm bổ sung cho đàn.
Dịch đã bùng phát tại 2 địa phương ở đầu và cuối tỉnh và nguy cơ dịch lây lan rộng trên toàn tỉnh rất dễ xảy ra, trong thời điểm này người chăn nuôi càng cần phải nâng cao tính cảnh giác trong phòng chống dịch, các cấp chính quyền cần tăng cường hơn nữa công tác kiểm soát dịch.
