BS Nguyễn Thị Ngọc Thu, Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM, khuyến cáo ngộ độc thực phẩm xảy ra có thể do những nguyên do dưới đây.
Thức ăn nhiễm vi sinh vật hay độc tố của vi sinh vật, do virus, ký sinh trùng, nấm mốc độc. Thức ăn bị biến chất, ôi thiu. Bản thân thực phẩm có chất độc : cóc, cá nóc, nấm độc, khoai tây mọc mầm, sắn độc, đậu phộng mốc (có vi nấm sinh độc tố aflatoxin gây ung thư gan).
Thức ăn nhiễm các chất hóa học: kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật, các loại thuốc thú y (thuốc kích thích tăng trưởng, tăng trọng, các loại kháng sinh), các loại hóa chất bảo quản thực phẩm, phẩm màu độc, chất phóng xạ...
Biểu hiện của ngộ độc cấp thường từ 30 phút đến vài ngày sau khi ăn thức ăn bị ô nhiễm vi sinh vật hay hóa chất với số lượng lớn. Bệnh nhân đi tiêu chảy nhiều lần trong ngày, đau bụng, buồn nôn hoặc nôn mửa liên tục, mệt mỏi, khó chịu, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt... Ngộ độc mãn tính thường không có dấu hiệu rõ ràng, chất độc tích lũy trong cơ thể gây loạn sản tế bào dẫn đến ung thư.
BS Ngọc Thu cảnh báo thức ăn chế biến sẵn cũng có thể gây ngộ độc khi không được bảo quản tốt. Sau khi chế biến không che đậy, vi khuẩn xâm nhập từ không khí, bụi, ruồi... và sinh sôi rất nhanh, đặc biệt là các món ăn giàu dinh dưỡng như thịt, cá, trứng, sữa có nguy cơ gây ngộ độc rất cao.
Để an toàn khi sử dụng lại thức ăn đã nấu chín hay chế biến sẵn, trước khi ăn đun lại cho sôi thật đều ít nhất 5-10 phút để tiêu diệt vi khuẩn đã thâm nhập và tồn tại trong thức ăn. Chỉ dùng lại thức ăn bữa trước thêm một lần.Trong nhiều trường hợp, nếu thực phẩm bị nhiễm tụ cầu sinh độc tố thì dù có đun lại cũng không đảm bảo ngăn ngừa ngộ độc. Đối với thức ăn đã chế biến chỉ có thể giữ được không quá 3- 4 giờ, nhiệt độ 600C nếu ăn nóng và 100 C nếu ăn nguội.
Nhớ mười nguyên tắc vàng để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Đó là: Chọn thực phẩm tươi, sạch. Ăn chín, uống sôi, ngâm kỹ và rửa sạch rau quả khi ăn sống. Ăn ngay thức ăn khi nấu vừa xong. Che đậy, bảo quản cẩn thận thức ăn đã nấu chín . Đun kỹ thức ăn trước khi dùng lại. Thức ăn sống, chín phải để riêng, không dùng lẫn dụng cụ chế biến. Rửa tay trước khi chế biến và trước khi ăn. Giữ dụng cụ và nơi chế biến luôn khô sạch. Không ăn thức ăn ôi thiu. Chế biến thức ăn bằng nước sạch.
