Khi các lập trình viên “lên phim”, người ta thấy họ chẳng hiểu gì về công nghệ thông tin. Tương tự, trong phim, nhiều nhà báo giỏi không nắm được nghiệp vụ báo chí.
Viết về nghề mà ít hiểu về nhau
Trước khi viết kịch bản Lập trình cho trái tim, kiến thức về nghề IT của đạo diễn Nguyễn Mạnh Hà hầu như là con số không.
Mặc dù sau đó Nguyễn Mạnh Hà có nhiều cuộc gặp, đi thực tế với người làm nghề, thu được vốn hiểu biết nhất định về công nghệ tiên tiến này, nhưng dưới mắt “dân IT”, Lập trình cho trái tim vẫn mắc nhiều lỗi sơ đẳng.
Chẳng hạn, trong phần thuyết trình của cuộc thi Miss IT, nhân vật Vũ Vũ dõng dạc: "Em đã mã hóa các thành phần giao diện để các em nhỏ vùng sâu, vùng xa dễ sử dụng". Theo một ý kiến trên website của VTV, "mã hoá" là phương pháp để chuyển dữ liệu thông thường thành dạng dữ liệu dưới dạng mã. Còn biến ý tưởng thành một phần mềm bằng cách sử dụng ngôn ngữ lập trình thì đơn giản gọi là "lập trình". Lẽ ra Vũ Vũ chỉ nên nói: "Em đã lập trình…", nhưng đạo diễn dùng chữ "mã hoá" cho nó… IT, thành ra sai.
Đạo diễn Nguyễn Mạnh Hà cho biết, thực ra Lập trình cho trái tim “chỉ mượn môi trường sống của người làm nghề IT chứ không khai thác ngành nghề”. Tuy vậy, sau khi có phản hồi về những chi tiết không đúng, đạo diễn trẻ này chân thành lên tiếng “nhận lỗi với những người đang làm nghề IT”.
Trước Lập trình cho trái tim, Nghề báo của đạo diễn Phi Tiến Sơn cũng khiến giới báo chí hết khẩu chiến lại đến bút chiến. Được cảnh báo “chưa từng có phim nào làm về nghề báo khiến cánh nhà báo tâm phục khẩu phục”, Phi Tiến Sơn đã bỏ công nghiên cứu, lang thang nhiều ngày tại các tòa soạn, tham khảo ý kiến bạn bè làm báo. Thậm chí, anh còn có ý định mời chính các nhà báo đóng phim. Tuy nhiên, Nghề báo vẫn khó thu phục cảm tình của giới làm nghề, không phải vì sự lung lay của nhà báo trước cám dỗ vật chất, mà chính vì sự ngô nghê trong nghiệp vụ của họ.
Đơn cử, nhiều người thấy khó chấp nhận khi nhà báo giỏi nghề Thúy Bình (Hồng Ánh đóng) làm bài điều tra bằng cách xin tư liệu của đồng nghiệp báo khác, chưa kiểm tra xem có chính xác hay không đã bê nguyên xi lên đăng báo mình, khiến nhân vật trong bài báo phải đi tù oan.
Thiếu tiền nên nhanh nhảu… đoảng?
Kinh nghiệm và vốn sống là hai yếu tố hầu hết các nhà làm phim thừa nhận còn thiếu khi bắt tay thực hiện một bộ phim chuyên ngành. Đạo diễn Phi Tiến Sơn nhận rằng, trước khi làm phim Nghề báo, anh chỉ là kẻ ngoại đạo, để rồi khi bước vào thực hiện, anh mới biết người làm báo luôn đứng chênh vênh trên những vực núi, giữa trách nhiệm ngòi bút với những cám dỗ… là những lằn ranh mong manh.
Lần đầu tiên làm phim về IT, nhà biên kịch Lập trình cho trái tim không chỉ nhận mình thiếu vốn sống, mà còn thẳng thắn chỉ ra, những người làm phim đôi khi bỏ qua nhiều yếu tố chỉ vì muốn chạy theo tốc độ phát triển của phim truyền hình đương thời. Lý do này cũng được đạo diễn Đỗ Đức Thành nhắc đến.
Theo đạo diễn này, chính sách dành cho phim truyền hình quá “hẻo” dẫn tới sự “nhanh nhảu” quá đà của đạo diễn. “Để kiếm sống, nhà làm phim làm càng nhanh, càng tiết kiệm càng tốt, thời gian đâu mà nghiên cứu kỹ ảnh hưởng tới ngày công lao động”, đạo diễn của Những ngọn nến trong đêm khẳng định.
Theo "cha đẻ" của Gái nhảy, đạo diễn Lê Hoàng, để xảy ra những sai sót, lỗi đầu tiên thuộc về biên kịch. “Viết kịch bản mà phông hiểu biết kém, viết những điều họ không hiểu, thì đạo diễn có giỏi mấy, và dù phim được đầu tư hàng trăm tỷ đồng, cũng chẳng thể làm cho phim hay lên được”, đạo diễn Lê Hoàng thẳng thắn.
Để hạn chế dòng phim “nói về nghề mà chẳng hiểu nghề”, đạo diễn Đỗ Đức Thành cho rằng, chỉ có cách định vị lại chính sách mua phim Việt của nhà đài, tạo thị trường cạnh tranh lành mạnh trong sản xuất phim.
