Trong mấy năm gần đây, lượng khách đến với Vịnh Hạ Long đang có xu hướng gia tăng, năm sau cao hơn năm trước. Chỉ tính trong 4 tháng đầu năm 2008, lượng khách đến thăm Vịnh Hạ Long đã ước đạt 784 ngàn lượt, tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Để đáp ứng nhu cầu của du khách, vấn đề cần thiết đặt ra hiện nay là làm thế nào để nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo thêm các sản phẩm du lịch để Hạ Long ngày càng hấp dẫn hơn.
Hẳn ai cũng biết Vịnh Hạ Long có rất nhiều lợi thế, tiềm năng du lịch, không chỉ bởi cảnh quan thiên nhiên tuyệt mĩ mà còn bởi những giá trị về lịch sử, văn hoá, địa chất, địa mạo. Cho đến thời điểm này, về cơ bản các dịch vụ trên Vịnh Hạ Long, ngoài đưa khách đi thăm các đảo, hang động trên Vịnh bằng tàu du lịch thì mấy năm gần đây còn có thêm dịch vụ nghỉ đêm, chèo kayak, ca nô kéo dù v.v.. Trước đây có ca nô nước nhưng năm vừa rồi, dịch vụ này đã bị dừng do có thể gây ảnh hưởng tới môi trường đa dạng sinh học của Vịnh cũng như nguy hiểm cho du khách tắm biển... Làm thế nào để phát huy được các giá trị của di sản Vịnh Hạ Long, thu hút du khách là câu hỏi mà ngành Du lịch và các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch trên Vịnh Hạ Long luôn suy nghĩ tìm lời giải. Một tín hiệu vui: Theo lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn văn hoá biển (Ban Quản lý Vịnh Hạ Long) thì mới đây Trung tâm đã báo cáo với lãnh đạo Ban, đề xuất với UBND tỉnh về ý tưởng xây dựng các tour du lịch văn hoá độc đáo cho khách tại làng chài Cửa Vạn. Theo đó, khách du lịch khi đến tham quan làng chài Cửa Vạn sẽ có điều kiện “ba cùng” với ngư dân, là cùng ăn, cùng ngủ và cùng đánh cá, giăng câu. Ông Phạm Đình Huỳnh, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn văn hoá biển, cho biết: Khi chúng tôi họp dân đưa ý kiến này ra, các gia đình ở làng chài Cửa Vạn rất nhiệt tình ủng hộ. Trước mắt, chúng tôi dự kiến thí điểm ở khoảng 10 gia đình. Một số doanh nghiệp đã rất thích thú với ý tưởng này. Phía Tổ chức Bảo tồn động thực vật hoang dã quốc tế (FFI) ở Quảng Ninh cũng đề nghị sẵn sàng hỗ trợ về nâng cấp, sửa sang các phòng nghỉ trên các nhà bè. Gọi là sửa nhưng thực ra không phải thay đổi gì quá ghê gớm như trên khách sạn, mà giữ nguyên tối đa vị trí, không gian những gì các hộ dân vẫn sử dụng hàng ngày... “-Ngoài việc tạo thêm sản phẩm du lịch cho Vịnh Hạ Long, chúng tôi hy vọng từ việc này sẽ có thêm việc làm và thu nhập cho bà con ngư dân; từ đó các hành vi đánh mìn, xâm hại di sản của một bộ phận cư dân trên Vịnh sẽ được hạn chế tối đa - Ông Huỳnh nói thêm.
Làng chài Cửa Vạn đã và đang là điểm đến của du khách tới tham quan Vịnh Hạ Long.
Nếu ý tưởng này được hiện thực hoá, hẳn đây sẽ là một dịch vụ hấp dẫn cho du khách, nhất là du khách nước ngoài có cơ hội khám phá Vịnh Hạ Long.
Ngoài ra, di sản Vịnh Hạ Long còn có những tiềm năng khác để khai thác dịch vụ. Đó là thú câu cá trên Vịnh. Với đặc điểm cấu tạo địa chất, địa mạo độc đáo, Vịnh Hạ Long có nhiều tùng, áng, vùng kín gió ven bờ và các đảo rất thuận lợi để du khách câu cá thư giãn trong thời gian đi thăm Vịnh. Theo lãnh đạo Ban Quản lý Vịnh Hạ Long thì năm vừa qua vị Chủ tịch Hiệp hội câu cá quốc tế, khi đến đây đã rất thích thú với điều kiện môi trường của Vịnh Hạ Long. ở Việt Nam, câu cá vốn là thú chơi tao nhã có từ lâu. Hiện nay ở nhiều tỉnh, thành phố đã có các CLB câu cá và những người yêu thích nó đã lập hẳn 1 trang web (www.4so9.com) để trao đổi thông tin, kinh nghiệm. Đến thăm Vịnh Hạ Long cùng tàu du lịch lướt trên mặt Vịnh ngắm cảnh non nước, mây trời và thả mồi, giăng câu hẳn sẽ là rất hấp dẫn với không ít du khách.
Chưa hết, những vụng nước kín, san hô khoe sắc dưới làn nước xanh rất thích hợp cho việc tổ chức dịch vụ lặn biển, đặc biệt là lễ đính hôn, lễ cưới dưới nước. Hiện nay, loại hình dịch vụ cưới dưới nước đang phát triển ở Vịnh Nha Trang, với đối tượng không chỉ có khách Tây mà cả nhiều bạn trẻ người Việt Nam. Cũng theo ông Huỳnh cho biết, ông đã chứng kiến cảnh có những đôi nam nữ người phương Tây tổ chức lễ đính hôn tại hang Tiên Ông. Họ đã chọn Vịnh Hạ Long làm nơi tổ chức sự kiện trọng đại trong đời mình.
Hiện nay, với các di sản trên cạn như Huế, Hội An, các dịch vụ như trên đã và đang được ngành du lịch địa phương chú trọng khai thác. Nhiều khách du lịch đến Huế vui vẻ bỏ tiền ra để “một ngày được làm nông dân”, họ đạp xe đến ngoại thành cùng gánh nước, cuốc đất, gieo hạt trồng rau với nông dân; hay như đến các gia đình để cùng tham gia chế tạo đèn lồng, sau khi đóng góp một phần lệ phí mua tour như ở Hội An... Với những tiềm năng, lợi thế thiên nhiên ban tặng, Vịnh Hạ Long có đủ yếu tố để xây dựng, phát triển các dịch vụ nhằm thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế. Trong những năm qua, vấn đề “chất lượng dịch vụ, sản phẩm du lịch còn yếu, thiếu”, vẫn luôn hiện hữu trong các báo cáo đánh giá hoạt động du lịch hàng năm của ngành Du lịch Quảng Ninh. Xét cho cùng, khó khăn không phải là về kinh phí, cơ sở hạ tầng gì khác mà mấu chốt của vấn đề là ở sự phối hợp, chung tay giữa ngành Văn hoá - Du lịch, các cơ quan liên quan với doanh nghiệp mà thôi.
