Ngày 15-11-1968, nhân buổi gặp mặt Đoàn đại biểu công nhân, cán bộ ngành Than và tỉnh Quảng Ninh lên báo công, Bác căn dặn: “Phải xây dựng ngành Than trở thành một ngành kinh tế gương mẫu cho các ngành kinh tế khác và tỉnh Quảng Ninh trở thành tỉnh giàu đẹp”. Thực hiện lời dạy ấy, 41 năm qua đội ngũ công nhân mỏ Quảng Ninh đã không ngừng phấn đấu, xây dựng ngành Than trở thành một tập đoàn mạnh, kinh doanh đa ngành nghề với sản xuất than là nền tảng, góp phần quan trọng trong phát triển đất nước, phát triển Quảng Ninh giàu mạnh.
Những năm qua, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cộng với truyền thống “Kỷ luật và đồng tâm”, ngành Than đã đáp ứng thoả mãn các nhu cầu về than của nền kinh tế, đồng thời đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển của đất nước nói chung và của Quảng Ninh nói riêng. Ngành Than đã trở thành một tập đoàn kinh doanh đa ngành nghề với tên gọi Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV). Từ chỗ chỉ sản xuất than, ngành Than đã từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh doanh đa ngành nghề bằng các hình thức tự đầu tư, hợp tác đầu tư với các tổng công ty và tập đoàn kinh tế khác; mở hướng đầu tư vào những lĩnh vực như điện, chế tạo và lắp ráp các loại xe ô tô vận tải, máy xúc điện, đóng tàu, vật liệu nổ công nghiệp, vật liệu xây dựng, các hoạt động dịch vụ du lịch, khoa học công nghệ, tài chính, đặc biệt là khai thác, chế biến khoáng sản và luyện kim...
Đội ngũ CB, CNVC-LĐ đã thích nghi nhanh với công nghệ sản xuất mới như đào lò bằng máy, chống lò bằng giàn chống thuỷ lực; khai thác lộ thiên sử dụng phương pháp nổ mìn hiện đại, dùng máy cày xới làm tơi đất đá kết hợp với các loại ô tô có trọng tải từ 35 đến 96 tấn và máy xúc thuỷ lực có dung tích 12m3/gầu để vận chuyển than, đất. Công nhân đi làm có xe ca đưa đón, thợ lò và những người làm trong các nghề có tiếp xúc với hoá chất độc hại được trang bị đầy đủ dụng cụ phòng hộ. Nhiều khu vực sản xuất đã được lắp đặt máy điều hoà, nhà tránh nắng, tưới nước, phun sương dập bụi. Đa số các đơn vị trong Tập đoàn đều đã xây nhà tắm nước nóng và giặt sấy quần áo. Nhiều công ty còn tổ chức đưa cơm hộp tới tận nơi sản xuất hoặc tổ chức ăn tự chọn với chất lượng cao, góp phần cải thiện rõ rệt điều kiện ăn, ở của người lao động. Ngoài ra họ còn được mỏ cho vay tiền mua nhà, sắm xe máy; hàng năm được đi điều dưỡng, đi du lịch trong và ngoài nước. Hiện tại với mục tiêu trí thức hoá công nhân, xây dựng một lực lượng thợ mỏ vững mạnh các trường dạy nghề, các công ty trực thuộc Tập đoàn đang tích cực chăm lo công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức kỷ luật, xây dựng tác phong công nghiệp, làm việc đúng quy trình kỹ thuật...
Không chỉ quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho đội ngũ người lao động; đầu tư đổi mới thiết bị, công nghệ sản xuất hiện đại, TKV còn chú trọng triển khai các dự án nhằm khắc phục ô nhiễm môi trường ở Quảng Ninh như: phân tầng hạ độ cao các bãi thải, xây dựng hệ thống hạ tầng đường vận chuyển chuyên dụng, trồng cây phủ xanh các bãi thải mỏ và ứng vốn cho lâm trường trồng rừng lấy gỗ trụ mỏ. Thực hiện di dời nhiều cơ sở sản xuất ra khỏi trung tâm thành phố Hạ Long như các kho than, kho vật tư, cảng vật tư, đường sắt, Nhà máy cơ khí và Nhà máy Tuyển than Hòn Gai. Các hoạt động khai thác than lộ thiên ở vùng Yên Tử cũng đã được dừng từ ngày 31-12-1998; chấm dứt vận chuyển và chuyển tải than trên vịnh Hạ Long từ tháng 11-2007; chấm dứt vận chuyển than trên quốc lộ 18A đoạn từ Đông Triều tới Mông Dương từ ngày 1-1-2008...
Đứng trước những khó khăn do lạm phát tăng cao và nền kinh tế thế giới suy giảm, TKV vẫn duy trì được nhịp độ sản xuất, đảm bảo đủ việc làm cho người lao động với mức thu nhập bình quân 4,62 triệu đồng/người/tháng. Làm được điều này ngoài việc phổ biến, quán triệt đầy đủ tình hình, mục tiêu, giải pháp, chương trình hành động của Tập đoàn và Nghị quyết của Chính phủ về thực hiện cấp bách 5 nhóm giải pháp ngăn chặn suy giảm kinh tế tới toàn thể người lao động, TKV đã chỉ đạo các đơn vị thành viên tập trung hoàn thiện lại cơ chế quản lý cho phù hợp với tình hình mới tạo tính chủ động cao hơn, tự chịu trách nhiệm lớn hơn; đẩy mạnh sản xuất một cách linh hoạt, phù hợp với tiến độ tiêu thụ. Căn cứ vào kế hoạch sản xuất để điều tiết khai thác ở từng khu vực nhằm phát huy tối đa năng lực, hạn chế thuê ngoài; tranh thủ thời tiết thuận lợi bố trí bóc đất, chuẩn bị khai thác khi nhu cầu của thị trường tăng. Tập trung chế biến nâng cao phẩm cấp than và tỷ lệ thu hồi sau sàng tuyển, đầu tư công nghệ và bằng các giải pháp kỹ thuật để tăng năng suất; sử dụng máy biến tần và khởi động mềm để tiết kiệm điện; sử dụng phụ gia nanô trong dầu diezel để tiết kiệm nhiên liệu. Trên cơ sở tài liệu địa chất kỹ thuật mỏ, công nghệ, số liệu thống kê... xây dựng và ban hành các chỉ tiêu công nghệ (cung độ, tỷ lệ nổ mìn, tỷ lệ lò chống sắt, lò đá, tỷ lệ tổn thất và thu hồi than) cho từng khoáng sàng. Siết chặt chi phí sản xuất và kiểm soát chặt chẽ than tiêu thụ trong nước, đồng thời chú trọng bảo vệ môi trường bằng những biện pháp thiết thực và hiệu quả nhất. Tăng cường công tác tiếp thị, quảng cáo hướng dẫn khách hàng sử dụng than nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ, đồng thời củng cố chính sách bạn hàng và bán hàng trên cơ sở hợp tác với các khách hàng truyền thống.
Để tạo tiền đề cho sự tăng tốc trở lại sau khi bão suy thoái đi qua, TKV đang đẩy mạnh đầu tư cho công tác xây dựng cơ bản. Trong sản xuất than, đầu tư mở rộng các mỏ hầm lò hiện có, mở thêm các mỏ mới và cơ sở hạ tầng như: đường, băng tải, bến cảng; đầu tư các nhà máy sàng tuyển than công nghệ hiện đại và tăng cường cải thiện môi trường, nâng cao mức độ an toàn lao động, đẩy mạnh thăm dò than tại Quảng Ninh và bể than đồng bằng sông Hồng. Trong lĩnh vực khoáng sản, tập trung vào 2 dự án bauxit nhôm ở Đắk Nông và Lâm Đồng, xây dựng nhà máy sản xuất thép ở Cao Bằng, đầu tư sản xuất đồng thỏi và thép ở Lào Cai, crômit ở Cổ Định (Thanh Hóa), sắt ở Thạch Khê (Hà Tĩnh). Về xây dựng các nhà máy điện, năm 2009 sẽ hoàn thành đưa Nhà máy Nhiệt điện Sơn Động (Bắc Giang) và Nhà máy Nhiệt điện Cẩm Phả 1 vào vận hành, đồng thời khởi công xây dựng 4 công trình điện, bao gồm Nhà máy Nhiệt điện Mạo Khê, Nhà máy Nhiệt điện Cẩm Phả 3 và Nhà máy Thủy điện Đồng Nai 5; Nhà máy Nhiệt điện tại đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi); khảo sát, lập dự án đầu tư xây dựng nhà máy nhiệt điện tại huyện đảo Cô Tô. Được biết, trong năm 2009 này, TKV cũng sẽ khởi công xây dựng cảng Kê Gà (Bình Thuận) để phục vụ cho chiến lược phát triển ngành công nghiệp nhôm của Việt Nam tại Tây Nguyên.
Với những bước đi cụ thể, chắc chắn của mình, TKV đã và đang trở thành một trong những tập đoàn kinh tế hàng đầu Việt Nam và đang phấn đấu trở thành tập đoàn xuyên quốc gia đủ mạnh vào năm 2025, như lời dạy của Bác Hồ kính yêu năm xưa.
