Làm việc với tỉnh Quảng Ninh và TKV về sản xuất, kinh doanh than và các giải pháp xử lý nạn khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép

Ngày 28-6, tại TP Hạ Long, Phó Thủ tư­ớng Chính phủ Hoàng Trung Hải đã làm việc với tỉnh Quảng Ninh và Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) về việc sản xuất, kinh doanh than và các giải pháp xử lý nạn khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép trên địa bàn tỉnh.

Tham dự buổi làm việc về phía Trung ương có đại diện các bộ Công thương, Kế hoạch-Đầu tư, Tài nguyên-Môi trường, Giao thông Vận tải, Công an, Văn phòng Chính phủ, Ban Chỉ đạo  về phòng chống tham nhũng T.Ư. Về phía tỉnh Quảng Ninh có đồng chí Nguyễn Duy Hưng, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh; Vũ Đức Đam, Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Hồng Quân, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ; các đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh cùng lãnh đạo một số sở, ngành, địa phương có khai thác than. Về phía  TKV có đồng chí Trần Xuân Hoà, Tổng Giám đốc cùng các thành viên trong HĐQT Tập đoàn và giám đốc các doanh nghiệp thành viên tại khu vực Quảng Ninh.

Đồng chí Nguyễn Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh thay mặt lãnh đạo tỉnh báo cáo với Phó Thủ tư­ớng Chính phủ Hoàng Trung Hải tình hình khai thác than tại Quảng Ninh và kết quả thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng tại thông báo số 109/TB-VPCP ngày 26-4-2008 của Văn phòng Chính phủ. Quảng Ninh đã nghiêm túc kiểm điểm và thành lập một Ban chỉ đạo giải quyết tình hình khai thác, chế biến, tiêu thụ than trái phép do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng ban đồng thời phối hợp chặt chẽ với TKV áp dụng hàng loạt các biện pháp tích cực để xử lý các vi phạm trong khai thác, chế biến, tiêu thụ than. Theo đó, tại huyện Đông Triều, đã đình chỉ các bãi chứa than trong khu dân cư, thu hồi các bến cảng không đúng quy hoạch, tịch thu 26.000 tấn than các loại, đang làm thủ tục phát mãi. Tại thị xã Uông Bí, đã kiểm tra 10 bến, cảng, đang kiểm tra xác minh nguồn gốc số lượng hơn 113.731 tấn than các loại đồng thời triển khai lực lượng ngăn chặn các đối tượng vận chuyển than không rõ nguồn gốc trên quốc lộ. Tại thị xã Cẩm Phả, đã kiểm tra và đề nghị  thu hồi 5 cảng, bến bãi, tịch thu 23.094 tấn than các loại, chỉ đạo 7/8 phường xã có dân làm công việc tận thu than để lập quy hoạch các điểm thu mua. Tại TP Hạ Long, đã  tịch thu hơn 4.175 tấn than, phá huỷ 178 lượt cửa lò, xử lý vi phạm hành chính 351 đối tượng, buộc trở về nơi cư trú 167 lao động tỉnh ngoài đến làm than trái phép. Các lực lượng chức năng của tỉnh đã yêu cầu trên 5.000 hộ dân trên địa bàn tỉnh và những đối tượng có liên quan viết cam kết không khai thác, vận chuyển than trái phép và đề nghị xử phạt vi phạm hành chính 778 vụ/779 đối tượng. Công an tỉnh đã khởi tố 21 vụ, với 100 bị can (trong đó, bắt giam 65 đối tượng, khởi tố tại ngoại 12, đang truy bắt 23) liên quan đến các hành vi khai thác, vận chuyển, chế biến, tiêu thụ than trái phép và những tiêu cực, tham nhũng của cán bộ Hải quan, Bộ đội biên phòng, Cảng vụ. Xung quanh việc xử lý các tàu than do Bộ đội biên phòng bàn giao, đến nay, các cơ quan chức năng trong tỉnh đã hoàn tất thủ tục, hồ sơ về hàng hoá  100.608 tấn than các loại, trị giá hơn 51,636 tỷ đồng; đã tổ chức bàn giao xong 20 phương tiện trong số 22 phương tiện dự kiến trả đợt 1 và đang làm thủ tục để bàn giao đợt 2 với 24 phương tiện.

Báo cáo Phó Thủ tướng, đồng chí Trần Xuân Hoà, Tổng Giám đốc TKV nói: TKV tuân thủ nghiêm quá trình thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng, các tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn theo quy định của pháp luật. Tập đoàn đã tổ chức kiểm điểm, xử lý nghiêm các cá nhân, đơn vị có sai phạm trong quản lý liên quan đến quá trình khai thác, vận chuyển, kinh doanh than; ngày 29-4 đã đình chỉ khai thác than tại các lộ vỉa của Công ty cổ phần Đầu tư-Thương mại và Dịch vụ đồng thời thực hiện đóng cửa mỏ, tiến hành hoàn nguyên môi trường ở những khu vực đã kết thúc khai thác và từ 1-6 đã dừng xuất khẩu than theo đường tiểu ngạch qua cửa khẩu cảng Vạn Gia. TKV đã hướng dẫn, phân công các công ty con thu mua than trôi từ sông suối do nhân dân gom nhặt và đang cân đối lại kế hoạch thuê lại xe máy đã ngừng hoạt động tại các lộ vỉa của Công ty cổ phần Đầu tư-Thương mại và Dịch vụ cùng một số phương tiện thuỷ. Hiện TKV đang khẩn trương hoàn thiện thủ tục xin cấp mới giấy phép hoạt động khoáng sản, điều chỉnh ranh giới các mỏ than tại Quảng Ninh và sắp xếp lại một số công ty, đơn vị trực thuộc các Công ty than Hòn Gai, Hạ Long, Uông Bí để gắn liền với khoáng sản của từng khu vực.

Phát biểu tại buổi làm việc đồng chí Vũ Đức Đam, Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị: Để giải quyết tình trạng khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép, các bộ Công thương, Tài nguyên-Môi trường, Tài chính tỉnh Quảng Ninh và TKV cùng nhau thống nhất các chính sách để trình lên Thủ tướng Chính phủ ở tất cả các khâu; TKV xác định lại ranh giới mỏ, chỗ nào có nhân dân sinh sống thì bố trí tái định cư đi nơi khác; việc cấp giấy phép khai thác mỏ ngoài giấy phép chung của tập đoàn thì các công ty con cũng phải có giấy phép riêng để tiện cho quản lý; đề nghị Phó Thủ tướng xem xét lại mô hình Đảng trong TKV vì có một số đơn vị của TKV đứng chân trên địa bàn, cán bộ đảng viên sống và sinh hoạt tại Quảng Ninh nhưng Đảng bộ (trước đây trực thuộc Đảng bộ Than Quảng Ninh) đơn vị lại trực thuộc Đảng bộ TKV; có cơ chế để sao cho lợi ích thu được từ than nhiều hơn việc phải hoàn nguyên và khắc phục môi trường sống... Đồng chí Nguyễn Duy Hưng, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh khẳng định nếu cứ để tình trạng khai thác vận chuyển, kinh doanh than trái phép như vậy Quảng Ninh sẽ mất 5 thứ: tài nguyên; môi trường; an ninh trật tự; cán bộ; mất lòng dân, mất lòng cán bộ vì thế được sự quan tâm của trung ương nhất là ý kiến chỉ đạo kịp thời của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải tại thông báo số 109/TB-VPCP ngày 26-4-2008 của Văn phòng Chính phủ, tỉnh và TKV đã thực hiện nghiêm túc những ý kiến chỉ đạo trên... Tỉnh Quảng Ninh và TKV đều thẳng thắn thừa nhận khuyết điểm, đặc biệt là về quản lý của TKV, đồng thời, đều cam kết sẽ áp dụng tối đa các biện pháp tích cực để giải quyết tình hình.

Kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải đánh giá cao những nỗ lực của tỉnh Quảng Ninh, sự phối hợp của các Bộ, TKV trong việc thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chính phủ và bước đầu đã chặn đứng được tình hình khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép nhưng vẫn đảm bảo được tình hình sản xuất của Tập đoàn và đảm bảo được đời sống của người lao động. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng đánh giá, đây là vụ việc để lại hậu quả hết sức nghiêm trọng, phức tạp, ảnh hưởng xấu tới chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng, quản lý, khai thác than, nguồn tài nguyên không tái tạo quý giá của đất nước. "Vụ việc này gây tổn thất nhiều mặt. Vì vậy, các cấp, các ngành phải xác định đây mới là chỉ kết quả bước đầu. Quan trọng là phải có các giải pháp căn bản, thường xuyên, duy trì trật tự lâu dài, không bao giờ được tái diễn". Để duy trì được tình hình trên thì phải cố gắng hơn nữa vì vấn đề khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép lại có thể quay lại bất cứ lúc nào. Tỉnh Quảng Ninh đã nghiêm túc thực hiện những nhiệm vụ mà Chính phủ đã giao ở thông báo 109 ngày 26-4-2008 của Văn phòng Chính phủ, TKV đã thấy rõ được trách nhiệm của mình. Tuy nhiên công tác giải quyết vấn đề than tồn đọng tại các bến cảng chưa được triệt để; công tác hoàn nguyên môi  trường chậm; vấn đề cấp giấy phép và xác định lại ranh giới mỏ cần phải đẩy nhanh hơn và phải gắn với vấn đề quy hoạch. Việc giải quyết số lượng xe máy tàu thuyền hiện đang ngừng hoạt động các chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về tài sản của mình, TKV tuỳ theo nhu cầu có thể thuê hoặc mua lại những thiết bị đó; phải kiểm tra than cuối nguồn và kiên quyết xử lý những đối tượng lợi dụng cơ chế của nhà nước để trục lợi. Trong thời gian tới  Bộ Công thương sớm hoàn thiện quy hoạch phát triển ngành Than và đánh giá lại kế hoạch sản xuất của ngành Than và lập biểu đồ cung cầu sử dụng than đồng thời nghiên cứu báo cáo Chính phủ về việc TKV đề nghị xem xét  tạm dừng cổ phần các công ty khai thác than và đưa than vào danh mục mặt hàng độc quyền nhà nước; Bộ Tài nguyên-Môi trường phối hợp với Bộ Công thương và UBND tỉnh Quảng Ninh thực hiện việc cấp giấy phép khai thác mỏ; Bộ Công an khẩn trương điều tra làm rõ những sai phạm nhưng cá nhân, tập thể liên quan. UBND tỉnh Quảng Ninh tăng cường công tác quản lý và  tuyên truyền nhân dân bảo về tài nguyên than phối hợp với các bộ, ngành xử lý các công việc liên quan đến chiến lược, quy hoạch ngành Than. Tiếp tục kiểm điểm làm rõ trách nhiệm và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. TKV đảm bảo sản xuất và chú trọng đến vấn đề an toàn; quy hoạch, tính toán lại ranh giới mỏ, phân giao trách nhiệm cho các giám đốc mỏ; tiếp tục kiểm điểm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân và chăm lo cải thiện điều kiện làm việc, điều kiện sống cho người lao động.