Không như tưởng tượng của tôi, con đường từ thị trấn Trới vào xã Đồng Sơn (Hoành Bồ) dài 37km được trải nhựa rất đẹp. Vì thế, tâm lý của tôi khi bắt đầu cuộc hành trình bằng xe máy hết sức thoải mái, mặc dù tiết trời những ngày đầu tháng 7 nắng gay gắt.
Lần đầu tiên đi đường rừng, tôi vô cùng thích thú được ngắm nhìn cuộc sống sản xuất của bà con hai bên đường. Đến Đồng Sơn chúng tôi phải đi qua xã Sơn Dương. Lúc này, những ruộng lúa chỉ còn trơ lại những gốc rạ, bà con nông dân đang hăng say thu hoạch trên những ruộng lạc sai trĩu, chăm sóc ruộng mía xanh rì đang vươn mình đón ánh nắng tạo độ ngọt cho cây. Càng đi sâu, tôi được hít thở không khí trong lành của làng quê, được chiêm ngưỡng cảnh đồi núi hùng vĩ đẹp tuyệt của quê hương mình. 37km đến với Đồng Sơn không thẳng như những con đường tôi đi ngoài phố, mà nó có nhiều đoạn uốn lượn quanh co, lúc lên cao dựng đứng, rồi lại đổ ào xuống dốc. Sau hơn 1 giờ đồng hồ đi đường, chúng tôi có mặt tại trung tâm xã Đồng Sơn với những công trình dễ nhận ra hơn cả là trường tiểu học, THCS và trụ sở xã được đầu tư xây dựng khang trang, sạch đẹp đưa vào sử dụng trong năm 2010. 37km đến với Đồng Sơn không thẳng như những con đường tôi đi ngoài phố, mà nó có nhiều đoạn uốn lượn quanh co, lúc lên cao dựng đứng, rồi lại đổ ào xuống dốc. Trên đường đi, tôi được anh bạn đồng hành kể nhiều về cái tên Đặng Hữu Linh, một cán bộ Đoàn cơ sở xuất sắc, “chiến sĩ cầu đường” có nhiều thành tích nổi bật. Trong nhiệm kỳ 2006-2010, với cương vị là Bí thư Đoàn Thanh niên xã Đồng Sơn, anh đã có nhiều đóng góp trong việc mở đường, xây cầu và giúp bà con phát triển kinh tế. Hôm nay gặp, anh cho biết mới chuyển đổi công tác sang làm Phó Chủ tịch UBND xã từ giữa năm ngoái. Chúng tôi chúc mừng anh trên cương vị mới. Qua câu chuyện với anh, tôi vẫn cảm nhận nhiệt huyết tuổi trẻ trong con người cựu bí thư đoàn. Anh tâm sự: Tôi mới nhận công tác mới, công việc còn bộn bề, mà ở đây chỉ có một phó chủ tịch xã, nên càng phải cố gắng nhiều hơn để hoàn thành tốt công việc, xứng đáng với sự tin tưởng của người dân. Anh kể cho chúng tôi nghe chuyện xây dựng Nhà văn hoá thôn Tân Ốc 2. Tôi ngỏ ý muốn đến tận nơi, anh vui vẻ đồng ý làm hướng dẫn viên cho chúng tôi. Đến thôn Tân Ốc 2, chúng tôi đi qua cây cầu “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác”, công trình của Đoàn Thanh niên xã Đồng Sơn thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, chào mừng đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2011-2015, mà người cựu bí thư đoàn xã đã bỏ ra rất nhiều tâm huyết cùng các ĐVTN ở đây xây dựng nên, nối đôi bờ phục vụ sản xuất, sinh hoạt của bà con. Cách cây cầu chừng 500m là Nhà văn hoá thôn Tân Ốc 2 trắng tinh màu sơn mới. Anh kể: Những ngày đầu công trình mới hoàn thành, tường nhà đã có nhiều vết bẩn do các em nhỏ viết, vẽ lên. Từ ngày Chi đoàn Thanh niên thôn đảm nhận quản lý, thì không còn tình trạng này, Nhà văn hoá lúc nào cũng sạch đẹp như mọi người thấy. Nhà văn hoá hiện chỉ đơn sơ vài cái bàn ghế gỗ cũ, nhưng tôi nhận thấy những người phụ trách và các em nhỏ ở đây đều vô cùng trân trọng, gìn giữ. Trước chuyến đi này, có anh bạn dọa tôi “Cẩn thận không bị người dân tộc thả bùa đấy”. Tôi không tin, nhưng cũng có đôi chút tò mò, nên đem chuyện hỏi anh Linh. Anh bảo: “Đấy chỉ là do mọi người dưới xuôi không rõ nên nghĩ vậy, chứ trên đây, dân tình văn minh lắm rồi. Thông tin văn hoá, kinh tế, chính trị vào tới tận các khe, bản, vì hầu hết các gia đình đã có ti vi. Hiện những hủ tục ở Đồng Sơn không còn, mà chỉ có những phong tục tập quán, mang bản sắc văn hoá riêng của bà con nơi đây cần được giữ gìn. Cưới hỏi, ma chay bây giờ làm đơn giản lắm”. Chúng tôi tới thăm những gia đình làm kinh tế giỏi của thôn Tân Ốc 2. Hộ đầu tiên chúng tôi vào là gia đình anh Kim, có mẹ, vợ và 2 con. Gia đình anh được chia hơn 2 ha đất rừng để trồng keo, quế. Anh Kim còn canh tác thêm lúa và chăn nuôi gà, nhím, lợi nhuận bình quân 60 triệu đồng mỗi năm. Anh và nhiều hộ ở đây đã sắm được xe tải để thuận tiện cho việc làm ăn... Qua hai con suối nhỏ, chúng tôi đến thăm gia đình anh Đặng Hữu Liên mới 27 tuổi, nhưng đã có một cơ ngơi khá khang trang: 4 ha rừng keo, quế; nuôi gần 20 con nhím; đang dự định nuôi thêm con Đũn, là loại cho hiệu quả kinh tế cao... Vào thăm gia đình bác Đặng Hữu Phúc, anh bạn cùng đi bảo, cách đây hơn 2 năm, anh đã đến nhà bác một lần. Lúc đó đúng bữa, nhưng nồi cơm trong góc bếp nhà bác mốc meo, còn tài sản thì không có gì đáng giá đến vài trăm ngàn đồng. Nhưng bây giờ trong nhà bác, tiện nghi đầy đủ hơn, cuộc sống ấm no đã hiển hiện...
Cây cầu “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác” ở thôn Tân ốc 2 do Đoàn Thanh niên xã Đồng Sơn xây dựng.
Anh Linh cho biết thêm, nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhờ phát triển kinh tế từ trồng rừng, như gia đình anh Kim, anh Liên, bác Phúc và nhiều hộ gia đình khác. Nhưng Đồng Sơn có 505 hộ với 2.000 dân, vẫn còn tới 83,7% số hộ nghèo. Đây là điều mà những cán bộ trẻ như anh Linh đang rất trăn trở để tìm ra giải pháp thoát nghèo nhanh, bền vững. Chia tay chúng tôi, anh Linh hy vọng rằng lần sau tới Đồng Sơn, nhà báo sẽ không còn thấy nhiều hộ nghèo đến thế.