Lần đầu tiên quan sát được trực tiếp vụ nổ hình thành một siêu sao mới

Lần đầu tiên các nhà thiên văn học quan sát được trực tiếp vụ nổ của một ngôi sao lớn để trở thành một siêu sao mới trong dải ngân hà của chúng ta. Tạp chí "Tự nhiên" (Anh) ra ngày 31-8 dẫn báo cáo của một nhóm nhà thiên văn học Anh và Mỹ cho biết vụ nổ của ngôi sao này xảy ra từ ngày 18-2-2006 sau khi phát ra một bức xạ ga-ma bất thường (GRB), kéo dài trong gần 40 phút.

Các vụ nổ hình thành siêu sao mới là hiện tượng rất hiếm, với tần suất chỉ khoảng 4 vụ trong một thiên niên kỷ. Đầu tiên, các nhà thiên văn học quan sát được một bức xạ ga-ma bất thường, tồn tại tới gần 40 phút trong khi thời gian trung bình của bức xạ ga-ma chỉ trong khoảng từ vài phần nghìn giây đến vài chục giây. Sự xuất hiện của bức xạ ga-ma đặc biệt này được coi là "điềm báo" về vụ nổ hình thành một siêu sao mới.

Bức xạ ga-ma này tồn tại lâu đến mức Vệ tinh Swift của Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã "bắt được" - điều chưa từng xảy ra trước đây. Cùng với bức xạ ga-ma là một lượng bọt khí khổng lồ và cực nóng - khoảng 2 triệu độ C thoát ra trong quá trình nổ. Theo các nhà thiên văn học, trước khi nổ ngôi sao này có khối lượng lớn gấp 20 lần Mặt Trời của chúng ta. Bức xạ ga-ma của ngôi sao phát ra khi hình thành siêu sao mới lớn tới mức chỉ trong vài giây nó giải phóng nguồn năng lượng lớn hơn cả toàn bộ năng lượng của Mặt trời có thể tạo ra trong 10 tỷ năm.

Siêu sao mới là sự kết thúc của một ngôi sao khổng lồ đạt tới giai đoạn tiến hoá cuối cùng khi bị cháy hết nhiên liệu (các phản ứng nhiệt hạch trên ngôi sao hoàn toàn chấm dứt) khiến nó tự bùng nổ vỡ thành nhiều mảnh nhỏ và sụp đổ. Những phần còn lại của một siêu sao mới có thể tạo ra một ngôi sao nơ-trôn (kích thước nhỏ quay với tốc độ rất cao, phát ra xung năng lớn) hoặc trong trường hợp có khối lượng rất lớn sẽ tạo thành một hố đen - thiên thể có lực hấp dẫn mạnh đến nỗi ánh sáng cũng không thể thoát ra khỏi nó.
Vụ nổ dẫn tới sự ra đời một siêu sao mới thường không được phát hiện bởi lẽ người ta chỉ có thể nhận thấy siêu sao đó khi nó bắt đầu phát ra ánh sáng chủ yếu ở dải sóng nhìn thấy được. Tuy nhiên, hiện tượng này chỉ xảy ra sau khi vụ nổ tạo ra siêu sao đã xảy ra trước đó nhiều ngày.