Lan tràn thực phẩm nhái

18/08/2007 07:04

Một doanh nghiệp (DN) bỏ ra 5 năm để nghiên cứu sản phẩm mới và đầu tư hàng triệu USD cho hoạt động truyền thông, quảng bá tạo cơ hội thâm nhập thị trường cho dòng sản phẩm mới. Song chỉ sau một thời gian ngắn thị trường đã xuất hiện thêm nhiều sản phẩm nhái mẫu mã, kiểu dáng một cách tinh vi. Hiện tượng “ăn theo” nhãn hiệu này đang nở rộ trong lĩnh vực thực phẩm - ngành hàng liên quan mật thiết tới sức khỏe người tiêu dùng.

Hàng nhái tràn ngập thị trường

Sản phẩm trà xanh O⁰ và Ω có kiểu dáng, màu sắc na ná nhau. Ảnh:Ng.Sa

Theo khảo sát của Global Survey on Counterfeiting and Piracy (nguồn: Phòng Thương mại công nghiệp quốc tế, kết quả khảo sát vào đầu năm 2007) VN đứng thứ 5 trong danh sách 10 quốc gia và vùng lãnh thổ bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ kém nhất. Sinh động hơn, nếu chịu khó quan sát hầu hết những mặt hàng được bày bán ở các chợ lớn, nhỏ người tiêu dùng sẽ dễ dàng phát hiện hàng nhái, hàng “ăn theo” tràn ngập thị trường.

Trường hợp đầu tiên có thể kể đến là sản phẩm trà xanh O⁰của Công ty Tân Hiệp Phát (THP). Câu chuyện chống hàng nhái của công ty này đang được dư luận quan tâm bởi cách làm khá quyết liệt của THP và đáng chú ý hơn “đối tượng” vi phạm lại là doanh nghiệp “Hàng VN chất lượng cao”.

Năm 2006 THP tung ra thị trường sản phẩm trà xanh O⁰ sau 5 năm nghiên cứu và đầu tư khoảng 50 triệu USD cho dây chuyền sản xuất, đồng thời THP cũng đăng ký quyền bảo hộ sở hữu trí tuệ cho nhãn hiệu, kiểu dáng, mẫu mã bao bì sản phẩm… Đến nay sản phẩm đã có sức tiêu thụ mạnh, chiếm trên 40% thị phần nước giải khát của công ty.

Mới đây, vào tháng 07/07 thị trường bắt đầu xuất hiện một số sản phẩm trà xanh có kiểu dáng trông giống trà xanh O⁰ và ngay cả cái tên cũng dễ gây nhầm lẫn: trà xanh Ω (Công ty Chế biến thực phẩm Quang Minh) và trà xanh O₂ (Công ty TNHH TM DV Việt My). Khảo sát qua thị trường các tỉnh, THP càng phát hoảng hơn khi các nhãn hiệu nhái đã nhanh chân về một số tỉnh ở miền Tây chào hàng.

Tương tự như trên, hiện nhãn hiệu “Good” của mỳ ăn liền Ace-cook cũng gặp phải trường hợp bị xâm phạm bản quyền. Theo đó, Good có hình ảnh đặc trưng là hình em bé gái đội mũ đầu bếp ở góc trái bên trên của bao gói mì (hình ảnh này đã được bảo hộ) nhưng trên sản phẩm mì của Công ty Thương mại và Chế biến thực phẩm Hoà Hợp (Bình Dương) cũng không ngần ngại dùng hình ảnh thể hiện trên gói mì gà giống y chang hình của Good.

Hay như nước tương Maggi của Nestle cũng đã có “bản sao” là “Tàu vị yểu” (Seaprodex) với cách nhái hình dáng chai: thân vuông, cổ dài và có cùng kích thước, tỷ lệ ở đáy, chiều dài các cạnh, chiều cao, dung tích hay cả nút chai cũng có hình dáng tương tự (có chóp nhọn ở đỉnh).

Đối phó ra sao?

Người tiêu dùng khó mà phân biệt được thật - giả khi các sản phẩm quá giống nhau. Ảnh: Ng.Sa

Ngại đầu tư cho việc xây dựng thương hiệu, không ít doanh nghiệp đã “đốt cháy giai đoạn” bằng cách sử dụng đặc điểm của nhãn hiệu đã có tiếng, không phải chủ sản phẩm bị nhái nào cũng có cách giải quyết thỏa đáng hiện tượng này nhưng phần lớn chấp nhận tự đấu tranh để giành quyền lợi chính đáng cho mình. Nói như ông Trần Quý Thanh, Giám đốc Công ty THP: “Chúng tôi đã đầu tư cả tâm huyết và tiền tỷ vào sản phẩm này nên không thể để thương hiệu bị xâm phạm và cạnh tranh không lành mạnh như vậy”.

Không ngồi đợi cơ quan chức năng vào cuộc, ngay khi phát hiện O⁰ bị nhái, THP đã công bố thông tin khuyến cáo hành vi xâm phạm sỡ hữu trí tuệ của Công ty Việt My và Quang Minh. Đồng thời, vì Quang Minh là DN nhiều năm liền đạt danh hiệu hàng VN chất lượng cao và cũng cùng là thành viên trong Câu lạc bộ (CLB) Hàng VN chất lượng cao nên THP đã nhờ Ban tổ chức CLB này can thiệp.

Sau đợt làm việc căng thẳng với đại diện CLB Hàng VN chất lượng cao và HTP cuối tháng 07/07 vừa qua ông Lê Minh Giáp, Giám đốc Công ty chế biến thực phẩm Quang Minh đã cam kết hủy bỏ các hình ảnh gây nhầm lẫn trên sản phẩm trà xanh Ω và sẽ thu hồi những sản phẩm đã giới thiệu ra thị trường.

Thừa thắng xông lên, THP tiếp tục mời đại diện Công ty Việt My đến đối thoại dưới sự chứng kiến của các cơ quan ngôn luận, sau đó ông Trần Quốc Bửu, Giám đốc Công ty Việt My cũng đã chấp nhận xin lỗi công khai THP về việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, chấp nhận thu hồi toàn bộ sản phẩm nhái đang lưu thông trên thị trường.

Được biết, Việt My đã tung ra thị trường hơn 30.000 chai trà xanh O₂ trong thời gian qua, hiện công ty này còn có tổng cộng 50.000 nhãn mác O₂có màu sắc, kiểu thiết kế giống O⁰ và cam kết sẽ hủy bỏ số nhãn mác này. Về phía THP, công ty này cũng công bố sẽ hủy ý định kiện 2 doanh nghiệp trên ra tòa sau khi họ đồng ý sẽ không còn việc vi phạm bản quyền trà xanh O⁰.

Người tiêu dùng chịu trận

Qua các trường hợp vi phạm trên, có thể thấy dù O⁰, Good, Maggi đều đã được đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ một cách đầy đủ nhất nhưng vẫn bị xâm phạm như thường. Và khi có hiện tượng này xảy ra, nếu chủ sản phẩm không tự tìm cách đối phó thì hàng nhái vẫn phây phây sống khỏe trên thị trường.

Nói về chất lượng sản phẩm, tuy chưa có một nghiên cứu chính thức nào cho thấy hàng nhái đạt chất lượng bao nhiêu % so với hàng thật, nhưng qua một thí nghiệm kiểm chứng nhỏ của THP trước mặt các công ty nhái cũng đã cho thấy sự khác biệt về chất lượng bao bì của 3 loại trà xanh này. Cụ thể, THP cho rót nước nóng vào vỏ chai của O⁰,O2 và Ω thì vỏ chai O2 và Ω bị biến dạng, còn vỏ chai O⁰ vẫn không bị ảnh hưởng gì do bao bì này được sản xuất theo quy trình chiết nóng PET.

Thực phẩm là ngành hàng liên quan mật thiết tới sức khỏe người tiêu dùng, do vậy, hơn ai hết đây chính là đối tượng chịu nhiều thiệt hại nhất trong tình trạng thực phẩm nhái tràn lan trên thị trường.