Người dân Ba Chẽ đều tự hào khi nói đến mái đình, cây đa Làng Dạ bởi chính nơi đây 60 năm trước, châu Hải Chi (tức huyện Ba Chẽ ngày nay) chính thức được thành lập...
Nếu có cây cầu bắc qua sông Thác Mẹt, người dân Làng Dạ không phải vất vả mỗi khi qua sông như thế này...
Ước mơ có một mái đình…
Có thể nói, Ba Chẽ là một trong những huyện có ít di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh nhất trong toàn tỉnh. Đến nay, cả huyện chỉ có duy nhất đình Làng Dạ được xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá cấp tỉnh năm 2003.
Bây giờ đến Làng Dạ, người ta không còn thấy nhiều dấu vết của mái đình, cây đa trước đây. Khoảng đất rộng trước đình làng giờ là mấy dãy phòng học cũ của trẻ em trong bản. Tháng 8 này, các em sẽ được chuyển sang địa điểm mới, với những lớp học khang trang cách trường cũ khoảng hai trăm mét, trả lại mặt bằng cho khu di tích. Cây đa Làng Dạ xưa kia cũng không còn, người dân Làng Dạ đã trồng một cây đa mới vào đúng chỗ cây đa trước kia với niềm hy vọng nó sẽ thay cây đa cũ toả bóng mát cho người dân và khách thập phương nếu đình Làng Dạ được phục dựng. Cây đa mới được trồng mấy năm, nhưng nay đã lớn nhanh, xanh tươi và đổ bóng mát. Đứng ở gốc đa nhìn ra bốn bề, cuộc sống thanh bình, yên ả của Làng Dạ hiện lên như một bức tranh….
Được công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh năm 2003, đồng thời, tỉnh cũng đã phê duyệt quy hoạch thiết kế xây dựng lại đình Làng Dạ. Tuy nhiên, niềm mong mỏi đình Làng Dạ được xây lại, tạo thành nơi sinh hoạt văn hoá, giáo dục truyền thống lịch sử cho nhân dân và thế hệ trẻ Ba Chẽ đến nay vẫn chưa trở thành hiện thực vì lý do chưa có kinh phí. Ước mơ có một ngôi đình để các dân tộc anh em trong huyện tụ hội, sinh hoạt tín ngưỡng văn hoá trong những ngày lễ, ngày tết của người dân Ba Chẽ đến giờ vẫn chỉ là ước mơ…
Và một cây cầu nối bờ vui…
Từ bao đời nay, sông Thác Mẹt đã rất quen thuộc với mọi người dân Làng Dạ bởi cứ ra khỏi bản là phải một lần qua sông. Con sông mùa khô hiền hoà với dòng nước xanh mát nhưng vào mùa lũ nó biến Làng Dạ trở thành một hòn đảo “nội bất xuất, ngoại bất nhập”. Có người đùa vui nói Thác Mẹt như một lá bài hai mặt, lúc hiền lành êm đềm chảy, lúc dữ tợn cuồn cuộn cuốn trôi mọi thứ...
Cuộc sống của 45 hộ dân với 267 người dân Làng Dạ phụ thuộc vào tâm tính của sông Thác Mẹt nhiều lắm. Làng Dạ nhiều ruộng, nhiều đồi, bà con chủ yếu là người dân tộc Tày chăm chỉ và khéo làm ăn. Đến nay, Làng Dạ không còn hộ đói, nhà ngói, nhà xây chiếm đa phần, không còn hộ nào phải sống trong nhà vách nứa. Năm 2003, điện lưới quốc gia về bản, số hộ có tivi đã lên tới 70, 80%, một nửa số hộ mua được xe máy. So với nhiều thôn bản khác trong xã, trong huyện, Làng Dạ có phần khá hơn. Tuy nhiên, ai cũng bảo: Nếu có một cây cầu bắc ngang sông thì đời sống của nhân dân Làng Dạ còn phát triển hơn bây giờ nhiều. Con sông đã ngăn trở sự phát triển của không chỉ bà con Làng Dạ mà còn cả của người dân Thanh Lâm và xã Đạp Thanh bên cạnh. Nói như thế bởi theo địa hình, từ trung tâm xã Thanh Lâm đến Đạp Thanh phải đi 15km. Nhưng nếu đi qua Làng Dạ, đến Khe Háng, Bắc Tập - Đạp Thanh thì con đường ngắn đi một nửa. Nếu có một cây cầu bắc qua Thác Mẹt, nối liền Làng Dạ với Đạp Thanh chắc chắn số người đi lại, sự giao lưu giữa Thanh Lâm, Đạp Thanh, Làng Dạ sẽ tấp nập và mang lại hiệu quả hơn rất nhiều.
Mong muốn có một cây cầu treo qua sông Thác Mẹt cũng vẫn chỉ là ướcmơ đối với người dân Làng Dạ và nhân dân cả xã. Còn bây giờ, người già, trẻ nhỏ của Làng Dạ vẫn sống và sinh hoạt theo tâm tính của dòng sông. Thôn Làng Dạ có vài ba cán bộ xã, mỗi ngày đi làm các anh mất ít nhất mười ngàn đồng tiền đò mảng hai lượt đi - về. Nếu nước Thác Mẹt dâng cao, có việc cần đi gấp thì dù phải mất 15.000-20.000 đồng các anh và người dân cũng vẫn phải trả. Thương nhất là các cháu nhỏ của Làng Dạ. Cháu nào học cấp II, phải ra đến trung tâm xã mới có trường. Nếu đi học, mỗi cháu phải mất 2.000 đồng qua sông mỗi ngày. Không có tiền cũng không biết làm cách nào, vì mùa cạn nhất nước sông cũng cao ngang hông người lớn, các em nhỏ biết làm sao? Rất may, người dân Làng Dạ hiểu được tầm quan trọng của cái chữ đối với con em mình, nên nhà có nghèo cũng cố gắng lo cho con đi học, chấp nhận mất nhiều tiền đò, tiền mảng hơn…
Chẳng biết bao giờ, người dân Làng Dạ mới thoả ước nguyện có một mái đình, có một cây cầu. Hi vọng rằng, ước mơ đó của nhân dân Làng Dạ sẽ thành hiện thực vào một ngày không xa.
