Tại Hội thảo "Đối thoại công - tư về phòng, chống tham nhũng và đảm bảo minh bạch trong các giao dịch thương mại" diễn ra tại Đà Nẵng ngày 10-9, sáng kiến "lập bản đồ các doanh nghiệp thành viên APEC có hành vi tham nhũng" được nước chủ nhà Việt Nam đề xuất, tiến sĩ Vũ Phạm Quyết Thắng - Phó Tổng thanh tra Chính phủ - cho biết về các sáng kiến của Việt Nam:
- Thứ nhất, muốn đối thoại công tư tốt phải cải cách hành chính tốt. Càng nhiều tầng nấc hành chính thì càng nhiều kẽ hở cho tham nhũng và càng khó đối thoại công tư.
Thứ hai, phải minh bạch hoá, liêm chính hoá khu vực tư và công. Các tổ chức hiệp hội ngành nghề, thay vì chỉ chú ý đến kinh doanh, thì phải chú ý nhiều hơn đến sự minh bạch liêm chính của mình. Nên chăng, trong tổ chức APEC cần có bản đồ của mỗi nền kinh tế thành viên về các doanh nghiệp liêm chính và doanh nghiệp đã vi phạm và có hành vi tiêu cực để công khai hoá.
Thứ ba, về cải cách hải quan, tôi cho rằng tiến bộ kỹ thuật là cần thiết, nhưng trước hết phải chú ý đến con người. Kỹ thuật tốt đến đâu mà con người không liêm chính thì kỹ thuật không có ý nghĩa gì.
- Liệu bản đồ doanh nghiệp có hiện tượng tiêu cực có thể áp dụng ở Việt Nam, thưa ông?
- Có thể làm được. Thanh tra Chính phủ sẽ góp phần bằng việc đấu tranh chống tiêu cực ở các cơ quan công quyền, vì đối thoại công - tư là giữa khu vực tư và công. Chỉ cần kiểm soát được một nửa là có thể phát hiện rất nhiều điều tốt - xấu. Bản đồ này có thể thực hiện trên cơ sở cải cách hành chính tốt, thông tin tuyên truyền tốt. Song việc tổ chức thực hiện sáng kiến đòi hỏi các cơ quan có trách nhiệm và hợp tác quốc tế tốt.
- Vậy Việt Nam học tập được kinh nghiệm gì trong việc phòng, chống tham nhũng của các thành viên APEC?
- Chúng ta học được rất nhiều, họ có những bài học tuy đơn giản nhưng khó thực hiện. Ví dụ bài học của Trung Quốc về rà soát các văn bản nghị định chính sách cản trở thương mại. Đây không phải việc dễ, bởi vì từng văn bản có thể cản trở doanh nghiệp này, nhưng có khi lại tạo điều kiện cho hành vi tham nhũng của một bộ phận cán bộ công chức trong lĩnh vực đó. Chẳng hạn, ở ta đã đề xuất xoá giấy phép con, nhưng thử hỏi vài năm qua đã rà soát được bao nhiêu giấy phép con và bao nhiêu giấy phép con đã nảy sinh ra.
- Liệu ta có thể lượng hoá được tham nhũng cản trở thương mại thế nào, thưa ông?
- Chúng ta đã nghe nhiều doanh nghiệp ta thán về sự chậm trễ trong cấp phép, nhập khẩu, kiểm hoá, thu thuế, đóng thuế, qua đó để thấy được vấn đề nghiêm trọng hay không. Sự thất thoát đó không chỉ bằng tiền bạc, thời gian, mà còn làm mất đi các công chức, công bộc của dân. Với ý nghĩa đó, tôi cho rằng tham nhũng trong thương mại khá nghiêm trọng.
- Khu vực tư nhân có vai trò thế nào, có dám đấu tranh chống tham nhũng?
- Các doanh nghiệp có thể chống tham nhũng mà vẫn có thể đứng thẳng, vươn mình, phát triển hoà nhập thế giới bên ngoài bằng kinh doanh sản xuất của mình, chừng nào các hiệp hội tự bảo vệ mình, bảo vệ đồng nghiệp của mình, làm lành mạnh hoá, trong sạch hoá, liên kết tổ chức, cộng đồng hiệp hội của mình, chừng nào cải cách hành chính xoá đi được khe hở tham nhũng có thể lợi dụng được
