Lễ hội và văn hoá lễ hội ở Quảng Ninh

...Với nhiều người, đến chùa, đền không chỉ là để cầu nguyện mà còn để thư giãn, tìm đến một nơi thanh tịnh cho tâm hồn, hay để thưởng ngoạn cảnh đẹp, tìm hiểu thêm những nét đẹp văn hoá truyền thống của dân tộc...

Giữ gìn nét đẹp văn hoá lễ hội là điều rất có ý nghĩa.

Và có lẽ vì vậy, hầu hết các lễ hội của Quảng Ninh đều có sự gắn kết với các di tích - thắng cảnh, hay nói cụ thể hơn là không gian lễ hội luôn được đặt trong một tổng thể của các danh thắng sơn thuỷ hữu tình. Tiêu biểu như các lễ hội Yên Tử, Cửa Ông, Vân Đồn, Trà Cổ... Do vậy, có rất nhiều các yếu tố thuận lợi cho công tác quản lý, tổ chức, khai thác phát huy và thu hút khách du lịch. Lượng khách đến với lễ hội Quảng Ninh những năm qua ngày càng tăng, nhất là các lễ hội Yên Tử, Cửa Ông, thu hút mỗi năm khoảng từ vài trăm ngàn đến trên 1 triệu lượt khách. Nhìn chung, do đã thành truyền thống nên công tác quản lý, tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh ngày càng nền nếp hơn. Các tệ nạn cờ bạc, lừa đảo, bói toán, móc túi, trộm cắp đã được cơ quan chức năng và chính quyền các địa phương quản lý lễ hội ngăn chặn triệt để; môi trường văn hoá, môi trường cảnh quan của lễ hội cơ bản được duy trì tốt. Trong đợt thanh, kiểm tra đầu tháng 2-2008, Thanh tra Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã ghi nhận và đánh giá cao công tác quản lý, tổ chức lễ hội của Quảng Ninh.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực trên, một điều đáng chú ý diễn ra tại các lễ hội chùa, đền ở Quảng Ninh những năm vừa qua là sự nhận thức sai lệch về tín ngưỡng của không ít du khách. Có dịp đi lễ hội Yên Tử, nhất là tại chùa Giải Oan, chùa Hoa Yên, để ý sẽ thấy khá nhiều người đội mâm lễ cúng Phật trên đó có thủ lợn, xôi, rượu ngoại hay bia Hê-ni-ken v.v... Còn ở chùa Đồng, người ta đã cài những đồng tiền lên cả mái chùa. Một nhà sư trụ trì ở Yên Tử đã thở dài, chia sẻ với chúng tôi rằng: Theo quan niệm nhà Phật, tín chủ đến với đất Phật là thành tâm rồi. Đạo giới nhà Phật là ăn chay, nay người ta mang xôi, thịt cúng Phật là đã lầm lẫn giữa Phật với Thánh. Không chỉ ở Yên Tử, một số lễ hội ở các địa phương khác trong tỉnh cũng có tình trạng tương tự. Tại đền Trần Hưng Đạo (xã Yên Giang, huyện Yên Hưng), người ta đã gài cả tờ giấy bạc 10.000 đồng vào tay thượng đức thánh Trần Hưng Đạo, có lẽ bởi niềm tin rằng như vậy mới “thành tâm”(?). Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, một phần do nhận thức về những quy chuẩn trong tín ngưỡng của người dân còn hạn chế, mộtphần cũng là do trách nhiệm của các cơ quan chức năng quản lý về văn hoá từ tỉnh đến cơ sở, chính quyền địa phương có lễ hội đã thiếu thông tin, hướng dẫn. Sâu xa hơn, trong những năm vừa qua, các di tích là công trình tôn giáo tín ngưỡng trên địa bàn tỉnh đã được tôn tạo, mở rộngkhang trang nhờ có sự đầu tư nguồn vốn của nhà nước và lòng thành tâm của du khách thập phương. Tuy nhiên, đi đôi với quá trình bảo tồn, tôn tạo, tình trạng bố trí, sắp đặt hệ thống tượng thờ, mở thêm gian thờ làm sai lệch mục đích, ý nghĩa của di tích đang diễn ra ở không ít di tích, lễ hội. Khách quan mà nói thì hạn chế như trên không chỉ có riêng ở Quảng Ninh, mà đang diễn ra ở khá nhiều di tích, lễ hội của cả các địa phương khác.

Ngày nay, đất nước ta, trong đó có Quảng Ninh, đã bước vào hội nhập kinh tế với thế giới, mà ở đó văn hoá trở thành chiếc cầu nối quan trọng để hội nhập. Như một sự tất yếu, đặc trưng văn hoá của con người và một vùng đất thường chịu sự chi phối rất nhiều của văn hoá lễ hội. Do vậy, vấn đề bảo tồn, giữ gìn văn hoá lễ hội cần được cơ quan chức năng, chính quyền địa phương hết sức quan tâm. Hy vọng, từ những kết quả đã đạt được trong những năm qua, công tác quản lý, tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh sẽ ngày càng đi vào nền nếp hơn nữa, để từ đó các nét đẹp văn hoá sẽ ngày càng được bảo tồn, phát huy.