Hiện nay, các hoạt động lễ hội văn hoá thu hút hàng chục triệu người trực tiếp tham gia và đông đảo quần chúng theo dõi trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đây thực sự là ''cơ hội vàng'' đối với kinh tế du lịch. Nhưng làm thế nào để hoạt động du lịch khai thác có hiệu quả “cơ hội vàng”, ấy mới là điều cần bàn...
Cảnh đua thuyền chải trong lễ hội đền Bà Men của ngư dân làng chài trên Vịnh Hạ Long.
Ảnh: Đ.D
Lễ hội văn hóa tạo ra ''cơ hội vàng''...
Lễ hội văn hoá du lịch Quốc gia tổ chức lần đầu tiên tại Bãi Cháy vào mùa hè năm 2003. Từ đó đến nay, các hoạt động lễ hội văn hoá tổ chức ngày càng chuyên nghiệp hơn, được các tầng lớp nhân dân trong nước và du khách quốc tế rất quan tâm. Để đáp ứng nhu cầu hưởng thụ ngày càng cao của nhân dân và khách du lịch thì mỗi lễ hội phải phấn đấu đạt tới đẳng cấp cao về cách tổ chức, nội dung đổi mới, hình thức thể hiện độc đáo với bản sắc riêng.
Cuộc thi bắn pháo hoa quốc tế do TP Đà Nẵng tổ chức vào tối 27 và 28-3-2010 nhân kỷ niệm 35 năm giải phóng Đà Nẵng được hàng chục triệu con tim khán giả hân hoan. Nhiều khán giả từ Quảng Ninh đã tới Đà Nẵng ngắm pháo hoa bên sông Hàn. 5 đội thi: Việt Nam, Hoa kỳ, Pháp, Nhật Bản, Bồ Đào Nha đều trổ hết tài năng chuyên nghiệp tầm quốc tế. Khi đội Pháp thể hiện cuộc thi, hàng vạn khán giả xem trực tiếp và hàng chục triệu khán giả xem qua truyền hình đều có tâm trạng ngất ngây, xúc động, tự hào. Màn trình diễn của đội Pháp lấy sự tích mẹ Âu Cơ và cha Lạc Long Quân để tung lên trời những màn pháo hoa. Độc đáo ấy đã đem lại cho đội Pháp giải nhất cuộc thi.
Festival sinh vật cảnh do tỉnh Ninh Bình tổ chức từ ngày 27-3 đến 4-4-2010 hội tụ sự độc đáo có một không hai về cây cảnh. Nhiều cây cảnh tạo dáng độc đáo, tới mức khiến hàng vạn người sững sờ.
Festival tổ chức trong mùa Lễ hội chùa Bái Đính, với ý tưởng thật tinh tế; khéo léo đã tạo nên một điểm nhấn trong mùa lễ hội...
Xu thế của các lễ hội văn hoá du lịch ở nước ta hiện nay đang từng bước phấn đấu nâng lên tầm quốc tế. Cuộc thi bắn pháo hoa của TP Đà Nẵng tổ chức năm 2008, 2009, 2010 chỉ có một đội Việt Nam, còn lại là các đội nước ngoài. Chùa Bái Đính với quy mô lớn và các hoạt động lễ hội đặc sắc được chọn làm nơi tổ chức Đại hội Phật giáo thế giới năm 2010. Festival Huế năm nay diễn ra trong 9 ngày, với hàng trăm chương trình văn hóa đặc sắc Chương trình, ''Nơi gặp gỡ các cố đô'' là dịp gặp gỡ, giao lưu tinh hoa văn hóa truyền thống của các thành phố của các cố đô: Kyodo (Nhật Bản), Gyeonju (Hàn Quốc), Nam Kinh (Trung Quốc), Angkor (Campuchia), Luangprabang (Lào), Sukothai (Thai Lan) và các cố đô trong nước. Chương trình ''Hội tụ quốc tế năm châu” có mặt các đoàn nghệ thuật đến từ 5 châu lục với 31 quốc gia, 40 nhóm nghệ sĩ, đoàn nghệ thuật của Pháp, Mỹ, Argentina, Ấn Độ, Campuchia, Israel, Austrailia, Đan Mạch, Anh v.v... với các chương trình ca múa, nhạc, xiếc, sân khấu, nghệ thuật đường phố, nghệ thuật sắp đặt, rối, điện ảnh... Lễ hội văn hóa du lịch hằng năm của Quảng Ninh đã thu hút sự tham gia nghệ thuật quốc tế từ Trung Quốc, Hàn Quốc. Lễ hội văn hóa du lịch Quảng Ninh năm 2009 đọng lại trong ký ức mọi người với nhóm khách du lịch châu Âu tham gia Carnaval trên đường phố Bãi Cháy...
Xã hội hoá lễ hội văn hoá du lịch là xu thế của thế giới đang được các nhà tổ chức lễ hội ở nước ta áp dụng. Cuộc thi bắn pháo hoa của TP Đà Nẵng chủ yếu do các đội quốc tế tham gia. Festival Huế được cả 5 châu thực hiện. Vì vậy TP Đà Nẵng có điều kiện thực hiện đúng Nghị định 36/2009/NĐ-CP của Chính phủ, không sử dụng ngân sách của Nhà nước để tổ chức bắn pháo hoa. Theo Giám đốc Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch Phú Thọ thì Lễ hội Đền Hùng năm nay chủ yếu sử dụng kinh phí ngoài ngân sách của tỉnh. Và điều đáng nói là năm 2010, một số tập thể và cá nhân tỉnh Quảng Ninh cũng đã ủng hộ Phú Thọ 30 tỷ đồng để tu bổ, tôn tạo di tích Đền Giếng...
Kinh tế du lịch khai thác cơ hội vàng ra sao?
Ngày khai hội chùa Bái Đính mồng 6 tháng Giêng xuân Canh Dần vừa qua có hơn 1 triệu người đến chiêm bái. Theo Giám đốc Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch Phú Thọ thì lễ hợi Đền Hùng năm nay có hơn 4 triệu người về thăm Đất Tổ. Còn theo dự kiến của cơ quan có trách nhiệm ở thị xã Uông Bí, năm 2010 sẽ có khoảng 3 triệu lượt người hành hương về Yên Tử...
Rõ ràng, lễ hội văn hóa, thực sự trở thành “cơ hội vàng” đối với hoạt động kinh tế du lịch.
Nhưng làm thế nào để khai thác được những ''cơ hội vàng'' này?
Hoạt động kinh tế du lịch phải đặt ra chiến lược lâu dài, có kế hoạch khai thác khi cơ hội từ văn hoá đem tới. Quảng Ninh khởi đầu lễ hội văn hoá du lịch từ năm 2003. 7 năm qua, một số công ty lữ hành du lịch chủ động lập kế hoạch, sẵn sàng đưa du khách tới Hạ Long từ 24-4 đến 1-5. Tuy vậy, nhiều khách sạn ở Bãi Cháy cho rằng việc tổ chức lễ hội là ''việc của tỉnh, tỉnh phải làm...''. Do đó, một số khách sạn, công ty lữ hành hầu như không tham gia vào các hoạt động xã hội hoá...
PGS.TS Phạm Trung Lương, (Viện Nghiên cứu phát triển Du lịch Việt Nam), trong cuộc tham gia hội thảo du lịch biển tại Quảng Ninh năm 2009 có nhận xét: ''Văn hoá như cây trĩu quả chín, kinh tế du lịch hái quả từ cây văn hoá cần nét tinh tế của văn hoá đặc trưng mới mang lại hiệu quả kinh tế lớn...”.
Quản lý nhà nước trong lĩnh vực này phải mang tính chuyên nghiệp cao. Nếu lễ hội văn hoá du lịch đặt ra quy mô, nội dung tầm quốc tế thì đội ngũ quản lý tác nghiệp phải đạt tầm tương ứng.
Trình độ của người thiết kế chương trình, người tư vấn, người đạo diễn phải có tính chuyên ngành cao. Tránh nhất duy ý chí áp đặt cho nghệ thuật, nghĩ tới đâu làm tới đó của người quản lý thiếu am hiểu văn hoá, nghệ thuật. Mỗi lễ hội văn hoá mang bản sắc văn hoá riêng. Đó chính là linh hồn để tạo nên thương hiệu. Lễ hội Yên Tử để trở thành một thương hiệu lễ hội văn hoá đầu xuân của Việt Nam đã phải trải qua nhiều công phu phục dựng, khai thác văn hoá truyền thống dân gian của vùng lịch sử, danh thắng Yên Tử.
Quần chúng tham gia lễ hội văn hoá du lịch vừa là chủ thể, vừa là lực lượng trực tiếp thụ hưởng thành quả văn hoá do mình sáng tạo. Quần chúng chính là chủ nhân tạo ra ''cơ hội vàng'' từ văn hoá cho du lịch, đồng thời họ lại là khách du lịch. Vì thế có những lễ hội văn hoá bố trí cho lãnh đạo và khách quốc tế cùng ngồi lẫn với nhân dân. Mọi người đều không đeo phù hiệu trên ngực, bởi mọi người đi hội đều được thụ hưởng văn hoá bình đẳng như nhau...
Cách khai thác ''cơ hội vàng'' từ lễ hội văn hoá đạt ở các mức độ khác nhau trong quá trình đưa kinh tế du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn. Singapore - đất nước của các lễ hội văn hoá với 4 triệu dân, năm 2009, thu từ du lịch đạt 11 tỷ USD. Huyện Cát Hải (TP Hải Phòng) năm 2010 phấn đấu thu từ du lịch gần 600 tỷ đồng. Thế nhưng, 10 tỉnh đồng bằng sông Hồng trù phú văn hoá nhưng lượng khách du lịch chỉ bằng 1/4 của cả nước...