Lễ hội xuống đồng: Nét đẹp văn hoá Hà Nam

Năm 2007, lễ hội Xuống Đồng xã Phong Cốc (Yên Hưng) được Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch cùng Viện Văn hoá Thông tin (Bộ VHTT & DL) phối hợp phục dựng sau hơn 20 năm mai một. Từ đó đến nay, xã Phong Cốc đăng cai tổ chức mỗi năm một lần vào đầu tháng 6 âm lịch. Năm nay do nhuận hai tháng 5 nên lễ hội diễn ra trong hai ngày 8 và 9-7 (tức 16 và 17 tháng 5 nhuận).

Hội Xuống Đồng vốn là lễ hội lớn của làng Cốc xưa (nay là 2 xã Phong Cốc, Phong Hải và một số vùng lân cận). Lễ hội nhằm nhắc người nông dân nhớ về nông lịch và biểu thị lòng biết ơn của dân làng đối với các vị Thần Nông, Thần Thành hoàng làng đã phù hộ cho mùa màng tốt tươi Là lễ hội chính của làng nên hội Xuống đồng luôn diễn ra trang trọng, ngoài các nghi lễ cúng tế thì 2 nội dung quan trọng và cũng thú vị, hấp dẫn nhất là cuộc thi cấy ''Xứng đồng'' và thi bơi chải.

Lễ hội xuống đồng: Nét đẹp văn hoá Hà Nam ảnh 1
Chải nữ về đích.

Ngày khai hội 16-5 (âm lịch) vừa qua, dân Phong Cốc dường như đều nghỉ việc đi xem hội. Trước cửa đình Cốc, đình lớn nhất của làng, sau lễ cáo yết các vị thần là nghi lễ chạy chèo của các đội chải nam, chạy cờ của các đội chải nữ, nghi lễ này gọi chung là lễ bơi yết. 8 chải đến từ 7 thôn của xã Phong Cốc, mỗi chải 25 người đã vào đội hình sẵn sàng chuẩn bị xuất phát. Bến sông trước cửa đình Cốc hôm đó như được sơn mới với đủ màu sắc trang phục xanh, đỏ, tím, vàng đặc trưng của mỗi chải. Khán giả đứng tràn ngập hai bên sông, trên những nóc nhà, nóc cổng gần đó. Giống như những năm trước, các đội chải nam bơi 2 keo, bằng dầm và bằng sào; qua 2 vòng sông. Các đội chải nữ bơi 1 keo, bằng sào, 1 vòng sông. Mặc dù đây mới chỉ là vòng thi yết (giống như se đài khi đấu vật), song các đội chải vẫn có sự chuẩn bị kỹ càng. Trên khúc sông Cửa Đình tiếng vỗ tay, hò hét động viên, tán thưởng các đội chải của khán giả vang động một vùng. Buổi tối, hội được tiếp tục bằng các tiết mục văn nghệ do 2 CLB văn nghệ xã và các đội văn nghệ thôn biểu diễn, thu hút đông đảo bà con đến xem. Đặc biệt các tiết mục hát chèo, hát đúm đậm chất vùng sông nước Hà Nam nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt liệt.

Nghi lễ cấy Xứng đồng được thực hiện vào đầu giờ Dần (5 giờ sáng) ngày 17-5. Sau khi ông chủ tế, là một người có uy tín trong làng, xuống ruộng thực hiện những thước cấy đầu tiên, tiếp theo là hội thi cấy giữa các thôn. 7 thôn nữ đảm đang, giỏi việc nông gia, đại diện cho 7 thôn trong xã tham gia tranh tài. Với đường cấy thẳng và nhanh nhất, chị Phạm Thị Hoa (thôn 7) đã giành giải nhất.

Sau hội thi cấy, cuộc thi bơi chải, nội dung được mong đợi nhất, đã bắt đầu. Hội năm nay có 8 chải đến từ 7 thôn tham gia, 4 chải nam, 4 chải nữ. Các đội bơi 3 keo, thi đấu theo thể thức tính điểm. Ngay từ khi rời vạch xuất phát (bến Cửa Đình, trước mặt đình Cốc) các chải đã thi đấu quyết liệt, ganh đua nhau từng bước chải. Kết quả khá bất ngờ, ở nội dung thi chải nam, chải 4 (thôn 7) và chải 3 (thôn 5+6) đã giành giải nhất. Nội dung chải nữ, chức vô địch thuộc về chải 1 (thôn 1+3)...

Lễ hội Xuống Đồng là một lễ hội truyền thống của làng Phong Lưu xưa, bao gồm cả xã Phong Cốc, Phong Hải ngày nay. Đây là lễ hội thứ 3 được tổ chức sau gần 20 năm mai một, kinh phí tổ chức của lễ hội năm nay lên đến hàng trăm triệu đồng hoàn toàn do xã Phong Cốc huy động xã hội hoá.

Cùng chuyên mục