Trong 3 ngày (18 - 20/8/2007), tại TP Hạ Long, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ VIII đã diễn ra sôi nổi và hấp dẫn trong cuộc đua tranh về chuyên môn nghiệp vụ, nhằm tìm ra những tác phẩm xuất sắc nhất.
* Cuộc chơi quy mô và chuyên nghiệp
Ứng dụng công nghệ hiện đại trong phát thanh trực tiếp.
Từ trước khi lễ khai mạc diễn ra, chấm thi vòng chung khảo đã đi được một nửa. Còn chấm ở vòng sơ khảo đã diễn ra trước đó nhiều ngày tại Hà Nội, đã chọn ra 123 tác phẩm, trong tổng số 260 tác phẩm của 79 đơn vị tham gia liên hoan. Trong 123 tác phẩm vào chung khảo, dẫn đầu về số lượng là tác phẩm thuộc thể loại phóng sự điều tra và chương trình truyền thanh cơ sở với 25 tác phẩm/thể loại. Ngoài ra, phỏng vấn có 23 tác phẩm, kịch truyền thanh 15 tác phẩm. Đặc biệt, chương trình phát thanh trực tiếp với 35 tác phẩm sẽ không qua chấm sơ khảo mà tham gia ngay vòng chung khảo.
Trong 3 ngày (từ 17 đến 19-8), ở cả hai hội đồng chấm cho các thể loại nghe băng phát thanh (áp dụng với 88 tác phẩm thuộc thể loại phóng sự điều tra, phỏng vấn, kịch truyền thanh, chương trình truyền thanh cơ sở chấm chương trình phát thanh trực tiếp (35 chương trình của gần 20 đơn vị) đã hoàn tất. Theo đánh giá của Ban tổ chức, dù là thể loại khó, thể loại phóng sự điều tra năm nay có sự nổi trội về chất lượng, đi vào những vấn đề bức xúc của xã hội, đặc biệt là vấn đề phòng, chống tham nhũng và quản lý đất đai. Các tác phẩm phỏng vấn lại đi vào muôn mặt đời sống, khẳng định vị trí của mình là diễn đàn của nhân dân. Kịch truyền thanh với nhiều tác phẩm công phu, vừa đậm chất văn nghệ vừa có tính thời sự, dễ đi vào lòng người. Các chương trình truyền thanh cơ sở dự thi lại có đặc thù là lấy các vấn đề của làng xóm, kinh nghiệm sản xuất đến chuyện đời sống hàng ngày với sự thể hiện mộc mạc, dễ hiểu. Sự dân dã của các chương trình này cũng đem lại nhiều tiếng cười thú vị, sảng khoái cho Ban giám khảo trong quá trình chấm thi liên tục, căng thẳng. Lôi cuốn, gây bất ngờ nhất là các chương trình phát thanh trực tiếp, với yêu cầu huy động tổng lực các thể loại nhưng các êkíp làm phát thanh trực tiếp đã thể hiện trình độ ngày càng cao trong việc lựa chọn chủ đề, góc độ tiếp cận và hình thức thể hiện, chuyên nghiệp cao trong các khâu đạo diễn, biên tập, dẫn chương trình và phối hợp nhóm...
Liên hoan năm nay cũng thể hiện sự cố gắng của Ban tổ chức với một số điểm mới. Đặc biệt là sự gia tăng về số lượng huy chương vàng, bạc, đồng gấp đôi so với các kỳ liên hoan trước (10 giải vàng, 32 giải bạc và 33 giải đồng). Ngoài ra, Ban tổ chức còn trao 3 giải thưởng riêng dành cho các tác phẩm hay nhất về đề tài tiết kiệm điện. Đây là m?t sự thay đổi lớn nhằm khuyến khích các đài cũng như các tác giả tham gia liên hoan.
* Quảng Ninh trong Liên hoan: Có sự đột phá lớn
Quảng Ninh thuộc vào tốp các đơn vị có số giải nhiều, cao nhất Liên hoan. Đây cũng là thành công lớn nhất từ trước đến nay của phát thanh Quảng Ninh. Tham gia liên hoan với 5 tác phẩm thuộc cả 5 thể loại. Tuy nhiên, lọt vào vòng chung khảo Quảng Ninh chỉ còn lại 4 tác phẩm (chương trình truyền thanh cơ sở đã bị loại). Đây cũng là 1 trong số 3 tác phẩm đoạt giải vàng tại Liên hoan PTTH toàn tỉnh. Ngược lại, tác phẩm kịch truyền thanh Tìm một hướng đi của Đài Truyền thanh Cô Tô lại được đánh giá cao ở vòng sơ khảo. Ông Vũ Hà, nhà báo, nghệ sỹ Ưu tú, nguyên Phó Trưởng Ban Văn nghệ Đài TNVN, một trong các thành viên BGK chấm sơ khảo đánh giá về tác phẩm này: Trong 48 tác phẩm thuộc thể loại kịch truyền thanh thì tác phẩm của Quảng Ninh đề cập tới một vấn đề rất chân thực ở huyện đảo Cô Tô. ở đấy đang có một sự thay đổi hướng đi cho ngư dân, làm sao vừa giữ được môi trường biển, vừa tạo được cách làm ăn mới hiệu quả hơn. Chúng tôi cho đây là đề tài hiếm, xứng đáng được giải cao. Tuy nhiên, tác phẩm lại không được giải ở vòng chung khảo. Còn lại, phóng sự điều tra Xây dựng lò giết mổ tập trung ở TP Hạ Long: Tiến độ vì sao chậm? của tác giả trẻ Lê Lan, được nâng cấp sau Liên hoan cấp tỉnh, đã đoạt giải bạc cùng với chương trình phát thanh trực tiếp tổng hợp chủ đề Quảng Ninh gắn sản xuất than với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Ông Vũ Hà cũng nhận xét: Đây là một trong những chương trình của đài địa phương được đánh giá cao, thể hiện sự cố gắng lớn của anh em. Cụm tin chiếm lĩnh được cảm tình của anh em rồi, với 6 tin, thì đã có 3 tin tiếng động, thu được nhân chứng từ nhiều nguồn. Kết cấu rất hay. Đề tài đề cập đến việc làm sao hoà đồng giữa làm than hiệu quả cao vừa vẫn phải giữ được môi trường, một vùng phát triển mạnh về du lịch. Tôi cho là cách làm rất hay, nhiều cầu thông tin đưa về trực tiếp ngay... Tác phẩm này cũng được xếp trong tốp 4 tác phẩm xuất sắc nhất, nhưng không vượt qua được các chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam.
Giải Vàng duy nhất của Quảng Ninh thuộc về phỏng vấn Thạc sĩ dạy lớp 1 của tác giả Đỗ Bích. Cùng với chương trình phát thanh trực tiếp đây là tác phẩm được đầu tư mới hoàn toàn để tham gia Liên hoan.
Với số lượng giải cao, Đài Quảng Ninh đã để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng bạn bè, đồng nghiệp. Giới chuyên môn đánh giá, sự đầu tư các chương trình của Đài khẳng định sự quan tâm của lãnh đạo tới hệ thống phát thanh, khẳng định Đài có một đội ngũ anh em vững tay nghề. Ông Vũ Hà nhấn mạnh: Cái làm cảm động người ta nhất của Quảng Ninh là tâm huyết, máu lửa với nghề nghiệp của phóng viên, muốn đưa tác phẩm đến người nghe một cách hiệu quả nhất, hữu dụng nhất.
Ý kiến người trong cuộc * Ông Đào Nguyễn, Trưởng Ban Thời sự Đài TNVN, thành viên BGK Hội đồng chấm Chương trình phát thanh trực tiếp. Chất lượng Liên hoan lần này là bước tiến so với những liên hoan trước. Điều đó chứng tỏ 2 năm qua, các bạn đồng nghiệp của tôi ở Đài PTTH các tỉnh cũng như Đài TNVN đã có sự khổ luyện, sáng tạo để đưa đến đây những tác phẩm hay hơn hẳn, hứa hẹn bước tiến rất mạnh của lĩnh vực báo nói. Phát thanh trực tiếp có 13 đơn vị tham gia, trong đó có 10 đài địa phương, phát sóng trực tiếp trên làn sóng của mình. Vòng thi này diễn ra cái gì thì thính giả nơi đó được nghe trực tiếp. Ngược lại, những chương trình thính giả gọi điện đến các bạn của tôi trong cuộc thi thì mọi người đều được nghe. Điều đó khiến thính giả bị cuốn hút với rađiô. Nhiều chương trình rất hấp dẫn, đi vào tư vấn những vấn đề hết sức cụ thể, người đầu dây đằng kia hỏi các nhà tư vấn trong kỳ phát thanh trực tiếp này, được nghe những vấn đề thiết thực trong đời sống gia đình người ta. Quảng Ninh có một chương trình, theo tôi là hấp dẫn, nêu lên một vấn đề lớn hiện nay, đó là sản xuất than với việc bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên của mình. ở một góc độ nào đó, có thể nói, các bạn đã thành công! * Ông Vũ Hà, nhà báo, nghệ sỹ Ưu tú, nguyên Phó Trưởng Ban Văn nghệ Đài TNVN. Liên hoan PTTQ lần thứ 8-2007 mang đặc điểm của báo chí phát thanh, dùng âm thanh, dùng tin tức bài vở, cập nhật những thông tin thời sự sôi động nhất, bức xúc nhấtcho thính giả. Đây là bước tiến bộ vượt bậc về mặt nghiệp vụ của những người làm báo chí phát thanh. Các thể loại để vào được chung khảo đã phải qua vòng sơ khảo cực kỳ nghiệt ngã. Tại sao, bởi vì, giám khảo đã được lựa chọn là những chuyên gia hàng đầu để chọn ra những tác phẩm vào chung khảo. Riêng thể tài phát thanh trực tiếp, chấm chung khảo ngay không qua sơ khảo. Đây là cuộc thi đấu mang đậm màu cờ sắc áo, bởi vì qua mỗi chương trình, thể loại, những người có tài nghiệp vụ, họ có thể đánh giá được ở đài phát thanh địa phương thì cái gì là thành tựu, cái gì là khiếm khuyết, cần phải bổ sung gì, từ đội ngũ phóng viên, kỹ thuật viên đến những người lãnh đạo quan tâm đến phát thanh tới đâu. Thứ ba là phải khẳng định vị thế của phát thanh trong lòng khán giả bây giờ. Trong 4 hệ thống báo chí hiện nay thì phát thanh đi vào từng ngõ ngách, thôn xóm nhất, có thể khẳng định được vị trí. Tôi cho đó là một thành tựu! Mỗi thể tài chỉ có 1 đến 2 huy chương vàng thôi. Đây là một cuộc cạnh tranh khốc liệt về nghiệp vụ. Tiêu chí chúng tôi đánh giá, những tác phẩm đạt giải vàng phải là những tác phẩm bài bản, chuyên nghiệp, có đẳng cấp cao. * Ông Lê Đình Đạo, Phó Tổng giám đốc Đài TNVN, Trưởng Ban giám khảo Các tác phẩm được vào chung khảo của Quảng Ninh có tương quan chung trong tiến bộ chung của các đài, đều sàn sàn nhau cả. Mỗi chương trình có nét độc đáo riêng. Như tác phẩm phỏng vấn Thạc sỹ dạy lớp 1, có một ý rất hay, mới, nêu vấn đề giáo viên có trình độ cao nhưng lại dạy cấp học rất thấp. Hay cấp dưới không làm theo chỉ đạo của cấp trên trong vấn đề xây dựng các lò mổ tập trung ở thể loại phóng sự điều tra cũng là mạnh dạn của cơ quan báo chí trong đề cập, đánh giá các việc làm còn bất cập của địa phương. Các đài có cách chọn vấn đề gần nhau, là những vấn đề bức xúc trong đời sống hay phát hiện nhân tố mới, được khai thác có hiệu quả nên không mang tính địa phương quá. Bạn hỏi về Chương trình truyền thanh cơ sở của Quảng Ninh, thể loại vốn thuần tuý mang tính địa phương, Quảng Ninh bị loại vì không phù hợp các tiêu chí. Yếu tố chuyên môn nghiệp vụ được đánh giá hàng đầu ở thể loại này, các vấn đề nêu lên cũng phải sát với cuộc sống. Các tiêu chí chung ấy mà không đạt, chương trình nào có số điểm thấp hơn thì bị loại thôi. Việc đánh giá tác phẩm nào trội hơn cũng là một khó khăn khi các tác phẩm sàn sàn nhau. Bởi vậy, Ban giám khảo chúng tôi trước khi cho điểm chính thức phải có sự trao đổi với nhau, cùng nghe lại tác phẩm để cho điểm khách quan, chính xác, tránh những sai sót.
