Liên kết - Con đường duy nhất giúp các làng nghề vượt khó

Theo báo cáo của Sở Công thương, do ảnh hưởng chung của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, khoảng 60% doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh đang gặp khó khăn, đặc biệt là các làng nghề truyền thống. Theo đó, hàng nghìn người lao động ở đây luôn canh cánh nỗi lo “thất nghiệp”.

Sản xuất gốm sứ tại làng nghề gốm sứ Vĩnh Hồng.

Sản xuất gốm sứ tại làng nghề gốm sứ Vĩnh Hồng.

Trên địa bàn toàn tỉnh hiện có gần 20 làng nghề lớn nhỏ. Những năm qua, hoạt động sản xuất kinh doanh ở các làng nghề đã có sự phát triển mạnh, tạo việc làm, tăng thu nhập cho hàng nghìn lao động, góp phần xoá đói giảm nghèo, chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Các làng nghề này đã thu hút khoảng 14.900 lao động, chiếm 4,93% tổng số lao động nông thôn và chiếm 63,9% so với lao động công nghiệp ngoài quốc doanh của tỉnh. Tuy nhiên, do ảnh hưởng chung của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nhiều cơ sở sản xuất ở các làng nghề đang chịu áp lực không nhỏ, sản xuất ngừng trệ vì không tiêu thụ được sản phẩm, nhiều làng nghề rơi vào cảnh lao đao. Điển hình như các làng nghề gốm sứ trên địa bàn huyện Đông Triều. Theo thống kê của Hiệp hội các doanh nghiệp gốm sứ Đông Triều, hiện trên địa bàn huyện có 10 doanh nghiệp và 54 cơ sở sản xuất lớn nhỏ được tập trung chủ yếu tại các xã: Yên Thọ, Xuân Sơn, Bình Dương, Vĩnh Hồng, Đức Chính. Bên cạnh đó còn có 4 điểm dừng chân khách nước ngoài là: Sứ Thái Hồng ở xã Yên Thọ; gốm Việt ở Mạo Khê; sứ Đông Triều ở Kim Sơn và sứ Thành Đồng ở Bình Dương. Trung bình hàng năm các điểm dừng chân này thu hút hàng nghìn lượt khách nước ngoài đến tham quan, mua sắm, thu ngoại tệ trên địa bàn huyện hàng năm vào khoảng trên 5 triệu USD. Thế nhưng vào thời điểm này chỉ vài chục hộ còn duy trì sản xuất khiến làng nghề vốn nhộn nhịp, tấp nập nay yên ắng, ảm đạm… Ông Nguyễn Thông Lệnh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội các doanh nghiệp của huyện cho biết: “Trước đây, các doanh nghiệp gốm sứ trên địa bàn huyện luôn duy trì con số hàng nghìn công nhân làm không hết việc. Nhưng thời gian gần đây, sản phẩm làm ra khó tiêu thụ, tất cả các khách hàng cũ đều trì hoãn ký hợp đồng mới, đơn vị chỉ sản xuất cầm chừng và cắt giảm lao động. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do “bão” tài chính tiền tệ nên sau khi không thể xuất khẩu ra nước ngoài, các doanh nghiệp đã quay lại khai thác thị trường nội địa nhưng vì là các doanh nghiệp vừa và nhỏ nên sản phẩm không đủ sức cạnh tranh. Ngoài ra, do giá nguyên liệu đầu vào cao, trong khi đó các sản phẩm làm ra lại xuống giá nhanh chóng”.

Cũng như các làng nghề trên địa bàn huyện Đông Triều, ở xã Hà An (Yên Hưng) nghề sửa chữa và đóng mới tàu thuyền cũng đang rơi vào hoàn cảnh tương tự. Với 24 cơ sở sản xuất và 11 doanh nghiệp tham gia, nghề truyền thống này có tốc độ tăng trưởng bình quân 60%/năm. Chịu hậu quả chung của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, giá thép, gỗ và nhiều nguyên liệu đầu vào khác lên xuống thất thường, do đó một số cơ sở đã phải ngừng hoặc sản xuất cầm chừng đợi nền kinh tế ổn định trở lại.

Sửa chữa tàu thuyền tại Công ty TNHH Thịnh An (Yên Hưng).

Sửa chữa tàu thuyền tại Công ty TNHH Thịnh An (Yên Hưng). 

Có thể thấy, vào thời điểm này của những năm trước, số lượng hợp đồng giao hàng được ký đối với các doanh nghiệp làng nghề rất nhiều nhưng năm nay, doanh nghiệp làng nghề đang rơi vào tình trạng “bí” đầu ra, sản xuất thua lỗ hoặc cầm chừng khiến tình trạng mất việc làm của người lao động gia tăng. Theo báo cáo của Sở Công thương, trên địa bàn tỉnh có khoảng  60% doanh nghiệp vừa và nhỏ đang gặp khó khăn; nhiều doanh nghiệp ngừng trệ, đóng cửa và chịu áp lực không nhỏ là các làng nghề truyền thống. Đó là điều mà không một doanh nghiệp nào mong muốn đặc biệt là những người lao động - những người chỉ biết trông chờ vào đồng lương từ việc làm tại các công ty, xí nghiệp, các cơ sở sản xuất để nuôi sống gia đình đang “khóc dở, mếu dở”, nơm nớp lo sợ nếu các doanh nghiệp bị ngưng trệ sản xuất.

Ông Phạm Quang Thái, Phó giám đốc Sở Công thương cho rằng: “Đây là lúc doanh nghiệp và hộ sản xuất ở làng nghề rất khó khăn do sản xuất phân tán, vốn đầu tư thấp; cơ cấu, chủng loại sản phẩm nghèo nàn, mẫu mã, kiểu dáng đơn điệu, chậm đổi mới… trong khi đó giá thành vẫn cao, từ đó dẫn đến cạnh tranh kém, tiêu thụ khó. Một trong những hạn chế đáng quan tâm là công nghệ và thiết bị sản xuất ở các làng nghề còn lạc hậu, thiếu vốn sản xuất, thiếu thông tin thị trường. Cùng với đó là tình trạng nguyên liệu tại chỗ ngày càng cạn kiệt, phải nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất; khiến cho các làng nghề càng dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài như biến động về giá cả thị trường. Con đường duy nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá chính là hình thành các mối liên kết chặt chẽ giữa bản thân các doanh nghiệp, trên cơ sở đó mở rộng, duy trì sản xuất trong điều kiện suy giảm kinh tế. Giải pháp liên kết để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá chính là con đường duy nhất cho các làng nghề vượt qua khó khăn thách thức hiện nay. 

Cùng chuyên mục