Triển khai thực hiện chủ trương của Nhà nước về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp và đất ở nông thôn, chính quyền xã Yên Thọ (Đông Triều) đã cố tình làm trái pháp luật, đề ra chủ trương hợp thức hoá đất lấn chiếm cho các hộ dân trong xã. Xuất phát từ lợi ích cục bộ của địa phương, các cán bộ chủ chốt của xã Yên Thọ đã cố tình vi phạm thẩm quyền cấp đất, thu hồi đất, giao đất... gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước ở địa phương. Mặc dù, Toà án Nhân dân tỉnh đã mở phiên toà xét xử sơ thẩm vụ án nhưng vấn đề dư luận quan tâm chính là việc những người dân đã nộp tiền mua đất hoặc hợp thức hoá đất ở cho UBND xã có được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không và cách giải quyết như thế nào cho thấu tình đạt lý.
Từ việc cả xã cùng bán đất
Năm 2003 thực hiện chủ trương của Chính phủ, của tỉnh về đẩy mạnh việc hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất ở nông thôn cho nhân dân, lãnh đạo xã Yên Thọ phát hiện nhiều hộ dân kê khai diện tích đất ở để xin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có diện tích tăng so với diện tích đất nộp thuế hàng năm. Nếu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cả phần diện tích đất tăng thì số tiền thu được của phần diện tích tăng ấy phải nộp hết vào ngân sách Nhà nước (NSNN). Để được NSNN cấp lại 100% khoản thu này, các cán bộ xã đã chuyển khoản thu tiền sử dụng đất đối với diện tích đất tăng thành khoản thu hoa lợi công sản hoặc tiền phạt với tổng số tiền hơn 317 triệu đồng. Do việc ghi thu như vậy nên NSNN đã cấp lại 100% số tiền trên cho xã Yên Thọ. Tiếp đến là việc thực hiện kế hoạch xây dựng đường bê tông nông thôn và nhà văn hoá cộng đồng, kinh phí xây dựng được huyện, các doanh nghiệp trên địa bàn và một số hộ dân ủng hộ nhưng nguồn kinh phí này không đủ thực hiện. UBND xã đã có chủ trương cho các trưởng thôn ký hợp đồng kinh tế với Công ty TNHH Hà Thành (Đông Triều) thực hiện xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng và làm đường bê tông. Bộ máy lãnh đạo xã từ Đảng uỷ, HĐND đến UBND xã đều thống nhất chỉ đạo các thôn tiến hành thu hồi đất nông nghiệp canh tác kém hiệu quả, đất gò đồi để bán lấy tiền trả cho Công ty TNHH Hà Thành. Lãnh đạo xã và cán bộ nghiệp vụ của xã đã xuống từng thôn cùng với các trưởng thôn xác định các hộ có diện tích tăng do lấn chiếm, họp dân và thông báo số tiền phải nộp để kế toán xã viết phiếu thu tiền dưới dạng phiếu thu tiền hoa lợi công sản, biên lai xử phạt hành chính hoặc đóng góp xây dựng. Số tiền các hộ dân phải đóng từ 7.400 đồng đến 250.000 đồng/m2 tuỳ theo vị trí lô đất.
Như vậy, tính từ năm 2003 đến năm 2006, xã Yên Thọ đã hợp thức hoá bằng cách lập hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi sai nguồn gốc đất, từ đất do lấn chiếm, đất nông nghiệp chuyển thành đất ở liên tục từ năm 1990 cho khoảng 141 hộ dân và thu trên 317 triệu đồng. Số tiền này đã được nộp về Kho bạc Nhà nước và sau đó Ngân sách Nhà nước cấp lại cho xã. UBND xã Yên Thọ và 9 trưởng thôn cũng đã thu hồi hơn 34.000m2 đất nông nghiệp, đất gò đồi và các hạng đất khác bán cho 109 hộ dân với tổng diện tích trên 31.000m2, tổng số tiền thu được 3.762 triệu đồng.
Hậu vụ án
Theo số liệu của cơ quan điều tra, trong 109 hộ dân đã nộp tiền mua đất cho xã Yên Thọ, đến nay mới có 49 hộ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Trong phiên toà sơ thẩm ngày 26-12-2008, Toà án nhân dân tỉnh Quảng Ninh có nêu rõ: Hành vi phạm tội của các bị cáo đã thực hiện có phần lỗi trách nhiệm lớn của lãnh đạo nhiều phòng, ban huyện Đông Triều. Các bị cáo nguyên giữ chức vụ chủ chốt của xã Yên Thọ đều khai: Họ làm có chủ trương của huyện cho phép. Tuy không có giấy tờ minh chứng cho chủ trương nhưng rõ ràng các cấp, ngành chức năng cấp huyện đã buông lỏng quản lý, trong thời gian dài không thẩm định, thẩm tra, kiểm tra các công việc cấp xã. Qua xét xử vụ án này yêu cầu các Cơ quan điều tra tiếp tục mở rộng vụ án làm rõ việc thiếu trách nhiệm của cấp huyện và đề nghị xem xét trách nhiệm của Công ty TNHH Hà Thành trong việc giúp sức các bị cáo trong vụ án. Có như vậy mới đảm bảo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của mọi công dân. Đặc biệt yêu cầu huyện Đông Triều phải tiến hành giải quyết ngay tồn đọng, những vấn đề về một số hộ dân mua đất ở xã Yên Thọ đã trả tiền nhưng chưa được cấp sổ đỏ để tránh khiếu kiện, tranh chấp có thể xảy ra. Tuy nhiên việc giải quyết thế nào cho các hộ còn lại thì vẫn là một vấn đề nan giải.
Giờ đây con đường liên thôn nối liền giữa Yên Hợp, Yên Sơn, Yên Trung… đã được bê tông hoá, những nhà sinh hoạt cộng đồng đã được xây dựng khang trang nhưng chúng tôi thấy khuôn mặt ông Trần Quang Nhượng, nguyên trưởng thôn Yên Sơn già nua, khắc khổ hơn nhiều so với tuổi 63. ánh mắt trĩu buồn, ông Nhượng day dứt nói: Tôi năm nay hơn 60 tuổi đời và trên 30 năm tuổi Đảng chưa bao giờ vi phạm phẩm chất đạo đức của người đảng viên, của công dân. Vậy mà tôi vừa bị toà xử với mức án 6 tháng tù cho hưởng án treo. Cả thôn của tôi có 22 hộ đã nộp tiền mua đất nhưng chưa có hộ nào được nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cả. Huyện, xã cũng chưa có bất cứ thông báo hay buổi gặp mặt nào để thông tin đến cho bà con biết hướng giải quyết của chính quyền. Tuy không làm trưởng thôn nữa nhưng bà con hoang mang nên vẫn đến hỏi xem đất đai của bà con thì chính quyền sẽ giải quyết thế nào nhưng quả thực tôi cũng không biết gì hơn, chỉ biết động viên bà con yên tâm chờ đợi thôi. Bà con đều rất mong mỏi chính quyền sớm có hướng giải quyết thấu tình đạt lý cho dân nếu không được cấp sổ đỏ thì cũng phải có phương án đền bù thoả đáng cho người dân. Bởi những người dân này không hề vi phạm pháp luật, họ thấy xã có chủ trương bán đất trong khi gia đình có nhu cầu thì nộp tiền mua. Phần lớn các hộ dân đã nộp tiền mua đất cho xã, cho thôn đều bày tỏ mong muốn như vậy. Tuy nhiên, qua trao đổi với chúng tôi bà Nguyễn Thị Huân, Chủ tịch UBND huyện Đông Triều cho biết một cách chung chung: Huyện cũng đã có chủ trương rà soát lại quy hoạch, nếu những diện tích đất phù hợp với quy hoạch phát triển của địa phương thì sẽ tiến hành cấp giấy, còn đối với những trường hợp không phù hợp với quy hoạch huyện sẽ xem xét, đề xuất hướng giải quyết để xin ý kiến chỉ đạo của cấp trên.
Những vấn đề liên quan đến hậu vụ án bán đất ở xã Yên Thọ rất cần được chính quyền huyện sớm đưa ra cách giải quyết thấu tình, đạt lý để yên dân.
