Các làng chài ở phường Hùng Thắng (TP Hạ Long) trước đây được coi là một trong những điển hình toàn quốc về “4 trắng”: trắng về y tế, giáo dục, thông tin liên lạc và tổ chức chính trị. Do vậy, tình hình an ninh trật tự có nhiều diễn biến phức tạp, các vụ đánh mìn, đánh chã điện, cờ bạc... liên tiếp xảy ra.
Ở làng chài Cửa Vạn từ năm 2001 đến nay đã có các lớp học trên biển.
Ảnh: T.M
Tuy nhiên, khi bắt tay vào thực hiện kế hoạch mới thấy hết những khó khăn, phức tạp, không dễ vượt qua. Khó khăn lớn nhất là phải làm sao thống nhất được quan điểm, nhận thức, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, làm sao để tuyên truyền, vận động nhân dân nhận thức rõ nghĩa vụ, trách nhiệm công dân của mình để trở về sinh sống ổn định, tập trung trong một làng chài. Bởi có dân thì mới thành lập được chính quyền thôn và các tổ chức đoàn thể cũng như xây dựng, phát triển lực lượng dân quân biển. Để làm được điều này, ngoài việc tham mưu cho Thành uỷ, UBND thành phố thành lậpBan chỉ đạo xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh toàn diện (do chính đồng chí Bí thư Thành uỷ kiêm Bí thư Đảng uỷ quân sự thành phố trực tiếp làm Trưởng Ban), phân công trách nhiệm cụ thể cho các tổ chức, ban, ngành, đoàn thể nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong việc gắn phát triển kinh tế biển với xây dựng cơ sở chính trị, cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS thành phố còn chủ động phối hợp với các lực lượng khác tổ chức hàng trăm cuộc khảo sát, đến từng thuyền chài trò chuyện, tiếp xúc, vận động nhân dân. Nhờ sự kiên trì, khéo léo trong công tác tuyên truyền và sự tiên phong của một số cựu chiến binh làng chài, nên các hộ dân đã dần kéo thuyền về neo đậu tập trung, hình thành nên 3 thôn trên biển là thôn Cặp Rè, Ba Hang và Cửa Vạn (thôn xa nhất cách đất liền 50km, gần nhất cũng cách 10km). Đây chính là điều kiện để UBND phường và các cơ quan chức năng tiến hành làm sổ hộ khẩu, cấp chứng minh thư nhân dân, thành lập các tổ an ninh trên biển, lập địa điểm đăng ký tạm trú, tạm vắng, xây dựng quy chế dân chủ, quy ước bảo vệ Di sản Vịnh Hạ Long, bảo vệ môi trường sinh thái...
Sau khi ổn định được dân cư trên biển, Ban CHQS thành phố tiếp tục tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa phương chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể tăng cường cán bộ từ đất liền ra để thành lập chi bộ Đảng, chi đoàn thanh niên, chi hội phụ nữ, chi hội cựu chiến binh, chi hội nông dân v.v... làm hạt nhân chính trị, làm lực lượng xung kích dẫn dắt bà con đổi mới cách làm ăn, sinh sống theo hướng văn minh, hiện đại. Đặc biệt, với sự giúp đỡ của Trung tâm Khuyến ngư tỉnh, Phòng Kinh tế thành phố đã mở các lớp hướng dẫn kỹ thuật nuôi cá lồng bè cho bà con. UBND phường Hùng Thắng cũng mạnh dạn đứng ra tín chấp cho 100% hộ dân được vay vốn (với tổng số tiền trên 1,2 tỷ đồng) để phát triển nghề này. Từ nguồn vốn đó, phong trào nuôi cá lồng bè phát triển rất mạnh, đạt hiệu quả cao. Nếu trước năm 2000 cả xã chỉ có 15 hộ gia đình có nhà bè nuôi cá thì đến nay đã có 318 nhà bè, đạt 98% số hộ ngư dân ngoài biển có nhà bè nuôi cá với mức thu nhập bình quân mỗi hộ một năm từ 30-50 triệu đồng. Cùng với đó, các hoạt động dịch vụ, thương mại phục vụ khách du lịch cũng không ngừng phát triển. Có nhiều hộ biết tính toán làm ăn đã giàu lên trông thấy. Điển hình như hộ ông Nguyễn Văn Duyên, ông Nguyễn Văn Hương ở thôn Ba Hang, ông Mọn ở thôn Cặp Rè... đã đạt mức thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Cả làng chài bây giờ không còn hộ đói, chỉ có 14 hộ nghèo. 95% hộ dân có nhà bè ổn định. Kinh tế phát triển, đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân cũng được cải thiện dần. Từ năm 2001 thành phố mở trường học ngay tại làng chài. Số trẻ em trong độ tuổi đi học được cắp sách tới trường hiệnđã lên tới 98%. Các hoạt động văn hoá dân gian của làng chài như đua thuyền chải, hát đối giao duyên v.v... đang từng bước được khôi phục lại. Hoạt động chăm sóc sức khoẻ nhân dân được quan tâm. Các thôn đều có thuyền y tế để khám chữa bệnh tại chỗ hoặc đưa các trường hợp ốm đau vào bờ kịp thời. Ngoài máy vô tuyến điện do Bưu điện tỉnh cấp thì nay sóng điện thoại của Viettel cũng đã phủ kín mặt Vịnh, người dân có thể liên lạc với bạnhàng ở khắp mọi nơi. Ông Nguyễn Văn Cho, quyền trưởng thôn Cửa Vạn, phấn khởi cho biết “Ơn Đảng, Nhà nước và “Bộ đội Cụ Hồ”, chúng tôi đã có nhà, thoát khỏi cảnh lênh đênh trên biển, đời sống thực sự được thay đổi”. Còn ông Nguyễn Văn Hưu, 81 tuổi, thì xúc động: “Cả đời sống trên biển, nếm trải biết bao khó khăn, gian khổ, chưa bao giờ chúng tôi dám mơ có cuộc sống như ngày hôm nay”.
Cùng với quá trình phát triển kinh tế, xã hội, xoá đói giảm nghèo, xây dựng cơ sở chính trị địa phương vững mạnh toàn diện, lực lượng dân quân biển cũng từng bước được xây dựng và lớn mạnh không ngừng. Hiện làng chài đã hình thành một trung đội dân quânbiển gồm 5 tiểu đội, với tổng số 94 cán bộ, chiến sĩ, (có 4 đồng chí là đảng viên) do bác Nguyễn Tài Lộc, 64 tuổi, người thuỷ thủ đoàn tàu không số năm xưa, làm trung đội trưởng. Trung đội đã phối hợp có hiệu quả với Công an giao thông đường thuỷ, bộ đội đảo Hòn Rồng, Ban quản lý Vịnh Hạ Long... tổ chức tuần tra thường xuyên trên biển, kịp thời phát hiện hàng chục vụ phạm pháp hình sự, bắt giữ hơn trăm đối tượng, trong đó có 5 vụ buôn bán ma tuý, 6 vụ tàng trữ, buôn bán thuốc nổ, 11 vụ đánh bạc v.v... thu giữ hàng nghìn kg thuốc nổ, 500 kíp mìn cùng nhiều tài sản khác... được Bộ Công an, Bộ Tư lệnh Quân khu 3, UBND tỉnh và nhiều tổ chức đoàn thể khen thưởng.
7 năm thực hiện kế hoạch xây dựng điểm lực lượng dân quân biển gắn với xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh toàn diện ở làng chài phải Thắng dẫu vẫn còn nhiều việc phải làm tiếp, song như lời đồng chí Đinh Tuấn Khanh, Bí thư Đảng uỷ phường Hùng Thắng thì “Hùng Thắng không chỉ xoá được “4 cái trắng” mà còn tạo ra “5 cái được”. Đó là được về cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế; được về ổn định dân cư trên biển; được về các tổ chức chính trị; được về giáo dục, y tế và được về quốc phòng, an ninh trên biển”. Đó cũng chính là tiền đề để Hùng Thắng tiếp tục phấn đấu vươn tới những thành tựu to lớn hơn nữa trong chặng đường tiếp theo.