Bộ Y tế đã liên tục đưa ra những con số thống kê về thực trạng loạn xét nghiệm, lạm dụng xét nghiệm... Tuy nhiên, trên thực tế tình hình vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện.
Liên tục trong thời gian qua, các phương tiện truyền thông cảnh báo về tình trạng loạn xét nghiệm (XN) tại các cơ sở y tế nhà nước và tư nhân. Ngày 29.3, BVĐK Tràng An đã tổ chức hội thảo khoa học về XN. Tại hội thảo này, đã có nhiều ý kiến khác nhau mổ xẻ về thực trạng lạm dụng XN hiện nay.
TS Trần Hữu Thăng - Phó Chủ tịch Tổng hội Y học VN: "Không phải cứ có XN mới chẩn đoán được bệnh"
Cách đây 50 năm, khi mà chuyên ngành hoá học, vật lý chưa phát triển, người thầy thuốc phải dựa vào lâm sàng: Sờ, nắn, bắt mạch... để chẩn đoán bệnh. Sau này khoa học phát triển, nhiều XN ra đời đã hỗ trợ cho việc chẩn đoán bệnh.
Gốc của ngành y là thầy thuốc càng già càng nhiều kinh nghiệm, XN luôn có ích trong chẩn đoán bệnh nhưng không thể thay thế được các kinh nghiệm lâm sàng. Nhiều người cho rằng không cần kinh nghiệm mà chỉ cần dựa trên các kết quả XN để chẩn đoán bệnh. Đó là sai lầm nghiêm trọng, trái với đạo đức nghề nghiệp.
Một người bị bệnh đến khám, BS cần phải khám, hỏi han tình trạng sức khoẻ của người bệnh để chẩn đoán ra bệnh, nếu chưa biết là bệnh gì cứ cho bệnh nhân làm tràn lan các loại XN rồi chẩn đoán bệnh sau thì đó là một BS kém.
Đôi khi XN cũng chưa thể quyết định hoàn toàn cho việc chẩn đoán hoặc chỉ căn cứ vào XN để chẩn đoán. Cần phải bỏ tư tưởng có XN mới chẩn đoán được bệnh. Sở dĩ có tình trạng lạm dụng XN là do một số cơ sở kiếm lợi từ việc XN.
TS Hoàng Thu Hà - Trưởng khoa Hoá sinh - BV Xanh Pôn: "Cả người dân và BS đều lạm dụng XN"
Tình trạng lạm dụng XN là vẫn có. Nguyên nhân do người dân tự ý đi làm XN mà không theo chỉ định của BS. Người dân cần phải hiểu khi nào cần phải làm XN. Trình độ của BS sử dụng XN hiện nay không đồng đều, có không ít BS thiếu kinh nghiệm lâm sàng cho bệnh nhân làm nhiều XN để dựa vào đó chẩn đoán bệnh.
Hiện nay có rất nhiều phòng XN cả nhà nước và tư nhân, lựa chọn khôn ngoan nhất của người dân là chọn những trung tâm có chất lượng, có uy tín, được trang bị các máy móc hiện đại, thầy thuốc có trình độ. Hiện có một số cơ sở tư nhân do các GS, BS chuyên ngành xét nghiệm nghỉ hưu đến làm việc có nhiều kinh nghiệm còn giỏi hơn các cơ sở công lập.
Có ý kiến cho rằng, các BV không sử dụng kết quả XN của các nơi khác là không chính xác. Các BV vẫn sử dụng kết quả XN của các phòng XN khác. Chỉ yêu cầu bệnh nhân làm lại các XN để xem xét tiến triển của bệnh, đánh giá lại tình trạng của người bệnh. Các kết quả XN của các BV nào chất lượng tốt vẫn sử dụng.
TS Hoàng Văn Sơn - Trưởng khoa XN y học - BVĐK Tràng An: "Dựa quá nhiều vào XN để chẩn đoán cũng có nguy hại"
Theo tôi biết, hình như có một số cơ sở tư nhân cho bệnh nhân làm hơi nhiều XN nhưng cũng không nặng nề lắm. Thường BS chưa thăm khám bệnh nhân đầy đủ đã cho làm XN luôn. Không phải họ cố tình lấy tiền của bệnh nhân mà là do ý thức của BS.
Việc dựa quá nhiều vào XN cũng có những nguy hại, bởi XN có thể sai. Sai có thể do bệnh nhân không tuân thủ nghiêm ngặt các quy định trước khi XN như: Nhịn ăn, uống nhiều nước... Máy móc XN phải có chế độ kiểm tra hàng ngày, hoá chất phải kiểm tra hạn sử dụng, thử test xem độ chính xác đến đâu. Nếu không thực hiện đúng dẫn tới kết quả sai lệch thì việc chẩn đoán cũng sẽ sai.
Chính vì vậy mà bác sĩ khám lâm sàng phải tư vấn, hỏi han người bệnh để chọn ra những XN cần thiết nhất cho bệnh nhân làm là cách tối ưu cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh hiệu quả.
