"Lọc máu liên tục" là một phương pháp mới trong cấp cứu. Nhiều bệnh nhân đã được cứu sống nhờ nó...
Họ có thêm một cơ hội được sống! Một ngày cuối tháng 2, khoa Hồi sức Tích cực- Bệnh viện (BV) Nhân dân 115 (TP.HCM) đã tiếp nhận bệnh nhân P.T.D.H., 41 tuổi, ngụ tại Q.7, TP.HCM trong tình trạng suy hô hấp, vàng da, vàng mắt, nôn ói và đi cầu phân đen. Bệnh nhân P.T.D.H là bệnh nhân đầu tiên ở Việt Nam được điều trị bằng phương pháp lọc máu liên tục. Trước đó, bệnh nhân đã dùng thuốc Đông dược lâu ngày. Từ đó, dẫn đến ngộ độc thuốc và làm hoại tử gan. Phủ tạng của bệnh nhân đều bị suy yếu, nguy cấp. Mặc dù các bác sĩ khoa Hồi sức Cấp cứu-BV Nhân dân 115 cho bệnh nhân D.H. được lọc máu bằng phương pháp bình thường để lấy chất độc trong máu ra, thay huyết tương mới vào. Nhưng chất độc vẫn không được lọc hết ... Tuy nhiên, các bác sĩ khoa Hồi sức tích cực- BVNhân dân 115, TP.HCM đã quyết định dùng một phương pháp điều trị mới: "Chạy gan nhân tạo" hay còn gọi là "lọc máu liên tục" để cứu sống bệnh nhân. Sau 36 giờ lọc gan nhân tạo liên tục, bệnh nhân D.H. đã tỉnh táo hoàn toàn. Các chỉ số độc tố trong cơ thể và men gan giảm xuống gần như bình thường. Trước đây bệnh nhân bị suy thận, suy gan, rối loạn đông máu; bệnh nhân bị viêm tụy cấp hoại tử, hay những bệnh nhân suy gan cấp nặng do ngộ độc thuốc dẫn tới suy yếu phủ tạng... chịu nguy cơ tử vong cao. Nhưng nay, phương pháp "chạy gan nhân tạo", hay còn gọi là "lọc máu liên tục" mới được áp dụng tại một số bệnh viện ở Việt Nam, bệnh nhân có thêm cơ hội được cứu sống. Phương pháp này cũng đã được BV 175 áp dụng từ đầu năm 2006 và đã góp phần cứu sống nhiều bệnh nhân nặng như sốc nhiễm khuẩn, suy đa phủ tạng, viêm tụy cấp hoại tử, hội chứng gan thận... Bệnh nhân N.T.S., 38 tuổi vào viện ngày 2/3/2006, để điều trị sỏi thận hai bên và sỏi niệu. Sau khi mổ lấy sỏi, bệnh nhân bị hội chứng nhiễm trùng - nhiễm độc: sốt cao liên tục 40 - 41°, có những cơn rét run, số lượng bạch cầu tăng cao, máu bị nhiễm khuẩn. Bệnh nhân đi cầu phân lỏng lẫn máu đỏ sẫm. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân S. bị shock nhiễm khuẩn, suy đa phủ tạng và đã quyết định dùng biện pháp lọc máu liên tục để điều trị. Sau 15 giờ được lọc máu liên tục, bệnh nhân hết phải dùng máy thở và dần dần hồi tỉnh. Một bệnh nhân khác, bệnh nhân N.T. D. (55 tuổi, thường trú phường 17, Q. Gò Vấp, T.P.HCM) nhập viện vào ngày 25/7/2006, với lý do đau bụng, nôn. Khi vào viện, các bác sĩ khoa Cấp cứu Hồi sức BV 175 đã chẩn đoán D. bị viêm tuỵ cấp. Tuy được điều trị tích cực: hút dịch dạ dày, giảm tiết, giảm đau, bù dịch, kháng sinh, bệnh nhân này có biểu hiện viêm tụy cấp hoại tử, và bị hội chứng nhiễm trùng - nhiễm độc: sốt 38-39 độ, môi khô, lưỡi bẩn, hơi thở hôi, lượng bạch cầu tăng cao, lơ mơ, khó thở. Sau khi được mổ cấp cứu, nhưng bệnh nhân D vẫn bị viêm phúc mạc toàn bộ, suy đa tạng do viêm tụy cấp hoại tử và được chỉ định dùng biện pháp lọc máu liên tục. Sau gần một tuần lễ áp dụng biện pháp này, bệnh nhân D. dần trở lại bình thường, có ý thức, bụng hết đau không bị chướng. Lọc máu liên tục… thải loại sạch chất độc Theo các chuyên gia y tế, ngành y tế đang phải đối mặt với nhiều trường hợp bệnh lý có nguy cơ tử vong cao: suy đa tạng, hội chứng nguy ngập hô hấp cấp tính (acute respiratory distress syndrome - ARDS), ngộ độc nặng, sốc nhiễm độc, suy gan cấp, viêm tụy cấp… Trước đây, phương pháp "thẩm tách máu ngắt quãng truyền thống" hay còn gọi là chạy thận nhân tạo trong hồi sức cấp cứu thường gây nên rối loạn huyết động cho những bệnh nhân đang bị bệnh nặng trong hồi sức cấp cứu và chống độc. Hơn nữa biện pháp truyền thống này không giúp lọc bỏ khỏi máu một cách hiệu quả một số “chất độc” gắn với protein. Ngoài ra, phương pháp chạy thận nhân tạo còn khó áp dụng đối với các bệnh nhân có huyết áp thấp hoặc không ổn định, suy tim, suy gan… Trong khi đó, lọc máu liên tục có thể làm sạch, lọc bỏ ra khỏi máu một cách liên tục và chậm rãi các chất độc với nhiều thể trạng bệnh nhân khác nhau. Nguyên lý hoạt động của phương pháp "Lọc máu liên tục" Máu của bệnh nhân được lấy ra từ tĩnh mạch lớn (thường là tĩnh mạch cảnh trong, tĩnh mạch dưới đòn, hoặc tĩnh mạch bẹn) qua một nòng của ông thông tĩnh mạch catheter cỡ lớn, rồi được dẫn trong một hệ thống gọi là tuần hoàn ngoài cơ thể bao gồm dây dẫn và quả lọc, để lọc bỏ các phân tử "độc chất" bằng màng bán thấm (semi-permeable membrane), sau đó được trả lại cho bệnh nhân qua ống thông khác. Trong hội nghị khoa học “Lọc máu liên tục trong Hồi sức Cấp cứu và Chống độc” tháng 10/2006 , GS Vũ Văn Đính, Chủ tịch Hội Hồi sức cấp cứu và Chống độc Việt Nam, cho biêt tử vong do nhiễm khuẩn nặng và sốc nhiễm khuẩn là 20 – 50%, sốc nhiễm khuẩn có suy đa tạng là 80 – 85%. Chính vì thế, "chạy gan nhân tạo" hay còn gọi là "lọc máu liên tục" trở thành một phương pháp hiệu quả để cứu sống người bệnh trong một số trường hợp cấp cứu nguy kịch. Tuy nhiên, theo TS.BS Đỗ Quốc Huy (Bệnh viện Nhân dân 115), đây là một phương pháp điều trị kỹ thuật cao, nên chi phí rất đắt. Cái giá để lọc sạch chất độc trong người bệnh nhân bằng phương pháp lọc máu liên tục là 65 triệu đồng!
