Năm 2005 số hộ nghèo của huyện Ba Chẽ chiếm 50,41%, cao nhất tỉnh. Nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ hộ nghèo cao bởi: Trình độ dân trí thấp, hạ tầng cơ sở hạn chế, giao thông đi lại khó khăn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm, một số cơ chế chính sách hỗ trợ cho hộ nghèo chưa phù hợp...
Các mô hình kinh tế được đầu tư phát triển, góp phần tạo việc làm và XĐGN trên địa bàn Ba Chẽ.
Tuy nhiên, cũng còn nhiều hộ mang nặng tư tưởng trông chờ ỷ lại vào sự trợ giúp của xã hội, nhà nước, không nỗ lực phấn đấu vươn lên để thoát nghèo, thậm chí không muốn được công nhận thoát nghèo. Làm thế nào để từng bước giảm được hộ nghèo và giảm nghèo bền vững là bài toán đặt ra cho cấp uỷ, chính quyền địa phương đã nhiều năm. Và “lời giải” của huyện trong những năm qua là tập trung đầu tư nhiều hơn cho cộng đồng về cơ sở hạ tầng; chuyển dịch cơ cấu kinh tế; có cơ chế, chính sách hỗ trợ hộ nghèo, xã nghèo. Từ cuối năm 2005, HĐND huyện có Nghị quyết “Về thực hiện chương trình giảm nghèo giai đoạn 2006-2010” với những giải pháp thiết thực: Tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền để người dân hiểu, phát huy nội lực, tranh thủ sự hỗ trợ của Nhà nước, xã hội vươn lên thoát nghèo; tập trung chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhằm giảm nghèo bền vững; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn; xây dựng cơ chế chính sách ưu đãi, tạo điều kiện cho người nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập; huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; đẩy mạnh chương trình tạo việc làm, xuất khẩu lao động; thực hiện tốt chính sách bảo trợ xã hội; đẩy mạnh các phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá, bảo vệ ANTQ... Để Nghị quyết đi vào cuộc sống, huyện đã tổ chức rà soát thống kê, phân tích nguyên nhân dẫn đến tình trạng các hộ nghèo và cận nghèo, để có giải pháp hỗ trợ, giúp đỡ phù hợp, hiệu quả. Huyện đặc biệt coi trọng phát huy nội lực, khai thác tiềm năng, thế mạnh để đẩy mạnh phát triển kinh tế với phương châm “lấy kinh tế lâm nghiệp làm mũi nhọn cho phát triển kinh tế ổn định lâu dài, lấy chăn nuôi đại gia súc làm khâu đột phá trong phát triển kinh tế hàng hoá, phấn đấu đảm bảo an ninh lương thực tại chỗ, ổn định dân cư, an toàn xã hội”. Trong lâm nghiệp, huyện thực hiện trồng rừng đi đôi với khoanh nuôi, tái sinh và bảo vệ rừng; giao đất rừng; chuyển giao diện tích đất rừng không hiệu quả cho những hộ có nhu cầu sử dụng mang lại hiệu quả cao hơn; xây dựng các mô hình, ngành nghề theo hướng sản xuất hàng hoá, như trồng cây dó bầu, thanh long ruột đỏ, dẻ ván, tre mai lấy măng... Trong sản xuất nông nghiệp, tích cực chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, mùa vụ để đạt giá trị cao/đơn vị diện tích; hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Xây dựng, nhân rộng các mô hình hiệu quả, như 3 vụ/năm, nuôi bò bán chăn thả... đầu tư các dự án vùng nguyên liệu, chế biến thức ăn gia súc... Những năm qua, tranh thủ mọi nguồn lực, huyện tập trung xây dựng tuyến đường Ba Chẽ - Lương Mông, đường 329, đường đến trung tâm các xã Minh Cầm, Đạp Thanh...; các công trình thuỷ lợi, nước sạch, nhà văn hoá xã, trường học, trạm xá... Đến nay, các chỉ tiêu về xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn của huyện đều đạt và vượt; số hộ nghèo giảm còn 25,6%... Ba Chẽ phấn đấu hết năm 2010 số hộ nghèo giảm còn 20%; tất cả các xã, thị trấn có đường nhựa hoặc bê tông đến trung tâm xã; có nhà văn hoá, điểm vui chơi cho thanh thiếu niên; 60% các xã có trạm y tế và 40% trường học đạt chuẩn quốc gia; 95% số hộ có điện lưới quốc gia, 80% số hộ được dùng nước hợp vệ sinh, 95% số hộ được xem truyền hình, 100% hộ dân được hưởng dịch vụ khám chữa bệnh v.v..
Chủ tịch UBND huyện Ba Chẽ, Vi Xuân Trọng cho biết: Quá trình thực hiện các giải pháp giảm nghèo trên địa bàn, chúng tôi rút ra nhiều bài học về tăng cường vai trò lãnh đạo, quản lý, điều hành của cấp uỷ, chính quyền; sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị; sự đồng thuận của nhân dân. Tiếp tục phát huy tốt những kinh nghiệm này, “Chương trình giảm nghèo giai đoạn 2006-2010” của huyện chắc chắn thành công.
