Không chỉ “nóng” với tình hình buôn lậu thường rất “căng” vào dịp cuối năm mà những tháng cuối năm Canh Dần này, ở TP Móng Cái ngày càng rộ lên tình trạng “lợn ngon xuất biên, gà thải nhập lậu”.
Lợn được đưa từ sâu trong nội địa ra biên giới để tiêu thụ.
Từ câu chuyện xuất lợn qua biên
Móng Cái trời se lạnh, ẩn mình trong đám cửu vạn tôi có cơ hội thậm nhập vào bến lợn. Một diện tích đất không rộng lắm, nằm sát đường biên giới, địa phận do Trạm kiểm soát Km4, Đồn Biên phòng số 11 quản lý. Đây là điểm cuối của chặng đường chung chuyển lợn từ nội địa ra khu vực biên giới nên được cánh lái buôn và cửu vạn vùng biên đặt tên là bến lợn.
Theo cư dân sống quanh khu vực này, thường thì một ngày bến lợn chỉ sôi động trong khoảng 1 giờ đồng hồ, thế nhưng ở thời điểm giáp tết, bến lợn dường như tấp nập hơn. Tất cả số lợn khắp nơi đổ về đều được gom vào bến rồi sau đó lần lượt theo con đường tiểu ngạch tuồn sang Trung Quốc. Con sông Ka Long vốn hiền hòa, yên bình bỗng chốc nhốn nháo bởi tiếng lợn kêu ầm ĩ xen lẫn tiếng xuồng máy đưa lợn vượt biên. Con số thống kê của trạm Kiểm dịch động vật Móng Cái cho thấy, mỗi ngày khu vực biên giới Móng Cái trung bình có khoảng 40-50 xe tải chở lợn từ các nơi về tập kết rồi chuyển qua Trung Quốc. Mỗi xe ít nhất 10 tấn, như vậy tổng cộng có tới gần 500 tấn/ngày theo các đường tiểu ngạch qua biên giới. Trong số đó, đại đa phần là loại lợn thịt ngon từ 80-120kg/con được thu gom từ nhiều tỉnh thành như: Nam Định, Thái Bình, Hưng Yên và các tỉnh miền trong.
Sở dĩ việc lợn “vượt biên” ào ạt trong khoảng thời gian gần đây là do giá cả các thương lái ở Trung Quốc thu mua khá cao. Bởi đây là thời điểm cuối năm phía Trung Quốc gom hàng thực phẩm dự trữ. Đợt này giá đồng nhân dân tệ lại tăng vọt nên giá lợn càng nóng hơn.
Một điều lạ là lợn nói riêng và các nông phụ sản của nông dân nói riêng là các hàng hóa được Nhà nước miễn giảm thuế (thuế xuất bằng 0%) và được khuyến khích xuất khẩu. Thế nhưng với khu vực biên mậu này, bà con và những người bao tiêu sản phẩm vẫn xuất bằng con đường “bất chính”. Giải thích về vấn đề này, một cơ quan chức năng của TP Móng Cái cho rằng, các sản phẩm của nông dân Việt Nam được Chính phủ áp dụng các chính sách khuyến khích xuất khẩu thế nhưng việc xuất khẩu qua đường chính ngạch thường gặp nhiều phiền hà về thủ tục, phương án vận chuyển. Trong khi đó, xuất khẩu tiểu ngạch mặc dù phía Trung Quốc là bất hợp pháp thế nhưng có lợi thế là thủ tục đơn giản, địa điểm xuống hàng thuận tiện, hơn nữa, có thể lựa chọn ví trí lên hàng phù hợp với địa điểm của phía đối tác.
Gà nhập lậu đang tuồn vào nội địa từ các cửa khẩu tại Móng Cái.
Đến nhập lậu gà không rõ nguồn gốc
Trong khi những chú lợn ngon đang ào ào đi Trung Quốc thì cũng ở khu vực biên giới Móng Cái, gà lậu cũng ồ ạt từ bên kia biên giới về.
Với hơn 70km đường biên, trong đó khoảng 50km đường bộ và hơn 20km đường biển, khu vực cửa khẩu Móng Cái được đánh giá là một trong những cửa khẩu lớn nhất cả nước nhưng cũng tiềm ẩn nóng bỏng tình trạng buôn lậu, trong đó có buôn lậu gà. Con số thống kê chưa đầy đủ của Trạm Thú y Móng Cái, từ đầu năm đến nay, số vụ buôn lậu gia cầm bị phát hiện, bắt giữ là 60 vụ gà thịt với khoảng 50 tấn và 6 vụ trứng gà nhập lậu với 44 nghìn quả.
Bằng các thủ đoạn xé lẻ vận chuyển như gánh gồng, đò máy… sau khi về Việt Nam, gia cầm sẽ được tập kết lại, rồi tiếp tục dùng xe mô tô chạy theo đường mòn, qua Trạm kiểm soát Dân Tiến rồi mới lên ô tô vào sâu trong nội địa. Việc vận chuyển chủ yếu được các đối tượng buôn lậu “tranh thủ” về đêm, nhằm tránh sự kiểm soát của các cơ quan chức năng.
Theo tìm hiểu, gà loại này được bán tại Đông Hưng, Trung Quốc với giá rất rẻ, chỉ từ 10-12 nhân dân tệ/kg (khoảng 23-26.000 đồng). Nhưng, chỉ cần vượt qua sông sang đến Việt Nam thì giá đã tăng lên gấp 2 đến 2,5 lần. Với mức siêu lợi nhuận như vậy, các chủ buôn lậu đã không loại trừ bất kỳ thủ đoạn, phương pháp nào để vận chuyển gia cầm về nước. Song, điều đáng quan tâm, loại gà được nhập vào Việt Nam lại không hề được bày bán tại các chợ Đông Hưng. Các cơ quan chức năng nhận định rằng, đây chính là loại gà đã hết khả năng sinh sản được thải ra từ các trang trại lớn của Trung Quốc và có nhiều nguy cơ tiềm ẩn dịch bệnh.
Và những lo ngại
Việc xuất khẩu lợn ồ ạt qua đường tiểu ngạch thiếu sự kiểm soát của các cơ quan chức năng và việc thẩm lậu gia cầm ngày càng phổ biến trên mọi địa bàn biên giới xem ra đang tiềm ẩn nhiều mối lo ngại. Trước hết là sự mất cân đối cho đàn nuôi và nhu cầu thực phẩm. Tại một cuộc họp mới đây của Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT) đã đề cập đến vấn đề “lợn ồ ạt xuất khẩu”. Nhiều chuyên gia cho rằng, dù ngành chăn nuôi trong nước tăng bình quân 7-8%/năm song vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước, các doanh nghiệp vẫn đang phải nhập khẩu thịt. Đến thời điểm này, Việt Nam đã nhập khẩu 60.000 tấn thịt lợn và gia cầm. Từ nay tới giáp Tết Nguyên đán, sẽ phải nhập thêm 25.000 tấn. Do đó, việc xuất khẩu lợn sang Trung Quốc theo đường tiểu ngạch sẽ khiến khả năng khan hiếm thịt trong thời gian tới. Ngược lại, gà nhập qua biên giới vào thị trường nội địa tiêu thụ lại là những thực phẩm không rõ nguồn gốc, không được kiểm dịch nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe người tiêu dùng.
Tình trạng trên đang diễn ra không chỉ riêng trên địa bàn Móng Cái mà tồn tại ở hầu hết các khu vực biên giới trên địa bàn tỉnh.
